Thông tin được ông Lưu Quang Minh, Phó vụ trưởng Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, nói tại họp báo thường kỳ tháng 5, sáng 1/6, khi đề cập tới định hướng phát triển công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Theo ông Minh, hạ tầng nghiên cứu, dữ liệu, phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm, tiêu chuẩn kỹ thuật, nguồn nhân lực chất lượng cao, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường... là những điều kiện nền để kết quả nghiên cứu có thể chuyển hóa thành sản phẩm và sản phẩm đó có thể đi vào thị trường. Cách làm này cũng giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Chia sẻ về danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược được Thủ tướng ban hành theo Quyết định 21, ông cho biết, điểm mới là thay vì chỉ đi theo xu hướng công nghệ toàn cầu, việc lựa chọn công nghệ bắt đầu từ các bài toán lớn của quốc gia và nền kinh tế. Điều này nhằm tránh lựa chọn công nghệ theo phong trào hoặc đầu tư dàn trải nhưng không hình thành được sản phẩm hay năng lực công nghệ có giá trị.

Trên thực tế, các công nghệ Việt Nam ưu tiên gồm AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, bán dẫn và chip chuyên dụng, mạng viễn thông thế hệ mới, robot tự động hóa, bản sao số, an ninh mạng, công nghệ y sinh tiên tiến, năng lượng và vật liệu mới, công nghệ hàng không vũ trụ, công nghệ đường sắt hiện đại cùng một số công nghệ nền tảng khác.

"Đây đều là lĩnh vực có khả năng tạo ra ngành công nghiệp mới, đồng thời giúp giảm phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu", lãnh đạo Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, nói.

Tuy nhiên, theo ông Minh, kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, nếu chỉ có danh mục mà thiếu nhiệm vụ cụ thể, thiếu chủ thể triển khai, thiếu nguồn lực và cơ chế đánh giá đầu ra, rất khó chuyển hóa chính sách thành năng lực công nghệ thực chất. Đó là lý do Thủ tướng ban hành Quyết định 808 về các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, gắn với các bài toán lớn.

Trước đó Chính phủ từng ban hành Quyết định 21, trả lời câu hỏi Việt Nam cần ưu tiên những công nghệ và sản phẩm nào. Đến Quyết định 808 trả lời các ưu tiên đó cần được triển khai thông qua những nhiệm vụ gì, gắn với các bài toán nào, có sự tham gia của những chủ thể nào và hướng tới kết quả gì. Ông Minh cho biết, điểm mới là yêu cầu triển khai công nghệ chiến lược theo chuỗi: từ bài toán lớn, xác định sản phẩm công nghệ chiến lược, bóc tách ra các công nghệ lõi cần làm chủ, lựa chọn chủ thể thực hiện, đến xác định đầu ra thị trường và đơn vị sử dụng.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, cách làm này nhằm khắc phục tình trạng nghiên cứu khoa học tách rời nhu cầu thực tế, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan quản lý cùng tham gia trong một chuỗi thống nhất.

Nếu triển khai hiệu quả, Việt Nam sẽ hình thành năng lực công nghệ nội sinh, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc nhập khẩu và thúc đẩy các ngành công nghiệp mới dựa trên tri thức, dữ liệu, công nghệ lõi và đổi mới sáng tạo.

Trọng Đạt