"Nhiều CEO đặc biệt dễ rơi vào tình trạng 'ảo tưởng AI', bởi họ đứng đủ xa so với công đoạn cuối cùng của công việc, nơi vẫn phải có con người hoàn thiện quá trình để AI thực sự tạo ra phần lớn giá trị", Aaron Levie viết trên X tuần trước.

Levie giải thích, các CEO thử nghiệm AI "bằng cách triển khai nguyên mẫu hoặc lập hợp đồng, sau đó vội vàng tin rằng tác nhân AI có thể làm được việc". Tuy nhiên, họ không phải người trực tiếp xem mã nguồn, phát hiện lỗi..., tức không chịu trách nhiệm đào tạo mô hình theo đặc thù của công ty hay phải dành nhiều ngày rà soát nhằm tìm ra các điểm bất cập. Nói cách khác, các CEO không thực sự hiểu rõ quy trình đến mức biết được điều gì có thể và không thể tự động hóa.

"Họ 'chơi đùa' với AI và chỉ thấy những kết quả theo kịch bản lý tưởng thay vì cân nhắc đến 10 hoặc 20 bước tiếp theo phải xảy ra", Levie viết. "Nhưng sự thiếu kiến thức đó không ngăn được họ hành động dựa trên niềm tin của mình".

Việc Levie công khai chỉ trích các CEO ảo tưởng sức mạnh và vội vã áp dụng AI diễn ra trong bối cảnh nhiều công ty viện cớ triển khai AI để sa thải hàng loạt.

Theo website theo dõi thị trường lao động Layoffs.fyi, trong 5 tháng đầu năm, ngành công nghệ chứng kiến số lượng cắt giảm nhân sự gần bằng cả năm 2025: 152 công ty cho 115.430 người thôi việc, gần tương đương mức 124.636 người bị sa thải bởi 275 công ty năm ngoái.

Levie cho biết ông không ghét AI. Ngược lại, ông chủ yếu đăng nội dung tích cực về trí tuệ nhân tạo trên tài khoản X có 2,7 triệu người theo dõi của mình. Ông cũng có tiếng nói trong lĩnh vực tích cực hỗ trợ các công ty khởi nghiệp AI với tư cách nhà đầu tư thiên thần.

Không chỉ Levie, một số chuyên gia khác cũng chỉ trích việc lấy AI làm cái cớ để sa thải nhân sự. "Tôi nghĩ luận điểm AI dẫn đến tình trạng mất việc mà nhiều CEO đang áp dụng là quá đơn giản", nhà sáng lập kiêm CEO Nvidia Jensen Huang nói với Channel News Asia ngày 26/5.

Ông lập luận, tác nhân AI hỗ trợ công việc hiệu quả mới xuất hiện nửa năm trở lại đây, trong khi "sa thải vì AI" đã diễn ra từ hai năm trước. "Làm sao có thể mất việc ngay? Làm sao AI mới trở nên hiệu quả và hữu ích cách đây 6 tháng, nhưng từ hai năm trước họ đã sa thải người lao động vì AI?", ông Huang liên tục đặt câu hỏi.

Cũng theo người đứng đầu Nvidia, nhiều CEO đang tạo ra sự sợ hãi khi lấy AI làm lý do sa thải, và đây là hành động "vô trách nhiệm". Theo ông, giới lãnh đạo công nghệ cần "kể một câu chuyện cân bằng, một lời giải thích khách quan" về tiềm năng AI.

Ông nhắc lại một số quan điểm đã nêu trong những cuộc phỏng vấn trước đó, rằng mọi người sẽ không mất việc vì AI, nhưng ai không biết cách sử dụng AI tốt hơn sẽ bị loại bỏ. "AI sẽ nâng tầm công việc. Hãy cố gắng tham gia thay vì sợ hãi", ông nói. "Tất nhiên, ngành công nghiệp cần thực sự thận trọng khi xây dựng AI an toàn, có kiểm soát, đồng thời đảm bảo triển khai đúng cách".

Thực tế, nhiều số liệu cũng chứng minh luận điểm AI là công cụ hữu ích nhưng chưa đủ khiến doanh nghiệp tiến hành sa thải hàng loạt. Chẳng hạn, Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ trong nghiên cứu công bố hồi tháng 3 kết luận việc áp dụng AI giúp cải thiện năng suất, nhưng "mức tăng cảm nhận lớn hơn mức tăng thực tế được đo lường".

Kết quả nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố ngày 1/4 cũng chỉ ra, trong nhiều trường hợp, tác nhân AI chưa thể làm việc với chất lượng như con người. Theo dự đoán, với tốc độ cải tiến hiện tại của mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), chúng có khả năng hoàn thành hầu hết nhiệm vụ liên quan đến văn bản với tỷ lệ thành công trung bình 80-95% vào năm 2029 "ở mức chất lượng tối thiểu đủ dùng".

Bảo Lâm tổng hợp

• Sam Altman thừa nhận AI khó thay thế hoàn toàn lao động
• Meta sa thải hàng nghìn nhân viên sau '28 ngày địa ngục'
• Giám đốc Anthropic: 'AI viết 90% mã của công ty'
• Công ty dịch thuật cắt giảm 1/4 nhân sự do AI
• Một công ty bị tòa án ngăn sa thải nhân viên vì AI