"Tôi thích đến Việt Nam vì biển đẹp, hải sản cũng ngon nữa", Trần Anh, du khách 27 tuổi sống tại Bắc Kinh, Trung Quốc nói. Cô cho biết từ 2024, năm nào cô cũng đến Việt Nam hai lần để nghỉ dưỡng, mỗi lần ở lại 3-4 ngày. Dù đi tự túc, Trần luôn cảm thấy an toàn tại Việt Nam, bất kể ra ngoài vào sáng sớm hay đêm khuya.

Theo số liệu công bố hôm 3/4 của Cục Thống kê Quốc gia, hơn 6,76 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam trong quý I. Khách Trung Quốc đại lục chiếm tỷ trọng cao nhất với hơn 1,4 triệu lượt, chiếm hơn 20% tổng lượt khách.

Năm 2025, Việt Nam đón lượng khách quốc tế kỷ lục hơn 21 triệu lượt trong đó Trung Quốc cũng là thị trường gửi khách lớn nhất với gần 5,3 triệu lượt, chiếm 25%.

Trung Quốc đại lục cũng là thị trường đầu tiên có lượng khách đạt 1 triệu lượt tại Việt Nam vào năm 2011 với hơn 1,3 triệu lượt ghé thăm trong tổng hơn 5,9 triệu lượt khách quốc tế.

Đánh giá về vai trò của thị trường tỷ dân, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong nhận định việc thúc đẩy khách giữa hai nước là yếu tố quan trọng để ngành du lịch phát triển bền vững và đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Việt Nam và Trung Quốc vốn là hai thị trường gửi khách tiềm năng hàng đầu của nhau. Sự giao thoa về văn hóa, lịch sử cùng những nét khác biệt đặc trưng về thiên nhiên tạo nên sức hút đặc biệt cho du khách hai nước.

Đặc biệt, "núi liền núi, sông liền sông, biển liền biển" là lợi thế cho du lịch. Hệ thống cửa khẩu quốc tế trải dài cùng mạng lưới giao thông đa dạng từ đường bộ, đường sắt đến hàng không và đường biển giúp việc giao thương, dịch chuyển dòng khách trở nên thuận lợi hơn các thị trường khác.

Viện trưởng Phát triển Du lịch châu Á (ATI) Phạm Hải Quỳnh cũng cho rằng Việt Nam hút khách Trung đến từ quy mô dân số (hơn 1,4 tỷ người), khoảng cách địa lý cùng sự thuận tiện trong giao thông.

Việt Nam có 1.450 km đường biên giới giáp Trung Quốc, qua 7 tỉnh thành Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh cùng mạng lưới đường bay rộng khắp. Hai hãng hàng không tại Việt Nam là VietJet, Vietnam Airlines đều có đường bay thẳng đến các thành phố lớn của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến, Thành Đô, Đại Lý, Lệ Giang, Phượng Hoàng cổ trấn. Với các chuyến charter (thuê bao nguyên chuyến) Việt Nam thường xuyên có đường bay đến Tam Á, đảo Hải Nam, Quế Lâm, Quý Châu, Nội Mông, Hàng Châu, Vũ Hán.

Ở chiều ngược lại, nhiều hãng bay lớn của Trung Quốc cũng mở đường bay đến Việt Nam như China Air, Chendu, China Southern Airlines, China Eastern Airlines, Shenzhen Airlines và Hainan Airlines, tới các điểm đến như TP HCM, Hà Nội, Nha Trang, Đà Nẵng. Đường bay Việt - Trung gần, thời gian di chuyển 2-5 tiếng.

"Việt Nam - Trung Quốc có mối quan hệ ngoại giao tốt đẹp, lượng khách song phương giữa hai nước đều nằm trong top cao trong khu vực. Chính sách quảng bá, xúc tiến của Cục Du lịch Việt Nam cũng là lý do hút khách", CEO công ty Du lịch AZA Travel Nguyễn Tiến Đạt cho biết.

Ông Đạt cũng chỉ ra hai nước có sự tương đồng về văn hóa, nhịp sống, ẩm thực, giúp khách Trung cảm thấy gần gũi và ít gặp rào cản hơn khi giao tiếp, sinh hoạt.

Lợi thế tiếp theo đến từ du lịch biển đảo. Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3.200 km, trải dài từ Móng Cái, Quảng Ninh đến Hà Tiên, An Giang (Kiên Giang cũ). Trong khi đó, biển Trung Quốc lạnh, không phù hợp cho nghỉ dưỡng.

Tại Trung Quốc, du khách thường đến đảo Hải Nam để tắm biển. Nhưng thời gian bay thẳng từ Thượng Hải đến đây cũng tương đương bay Thượng Hải - Đà Nẵng (khoảng 4 tiếng), chi phí ngang nhau. Do đó, người dân Trung Quốc thường có xu hướng chọn Việt Nam tắm biển hơn khi tìm một địa điểm mới.

Bên cạnh đó, chi phí du lịch tại Việt Nam vẫn đang ở mức cạnh tranh tốt so với chất lượng dịch vụ cung ứng, biến điểm đến thành lựa chọn ưu tiên cho phân khúc khách phổ thông và trung lưu.

"Chi phí du lịch Đà Nẵng đôi khi còn rẻ hơn tại đảo Hải Nam", Trần Anh nói.

Về hành vi tiêu dùng, khách Trung Quốc có xu hướng chi tiêu tốt, đặc biệt chịu chi cho ẩm thực, spa và một số mặt hàng bán lẻ, theo Martin Koerner, Giám đốc Thương mại The Anam Group, đơn vị quản lý hai khu nghỉ dưỡng Anam Cam Ranh và Anam Mũi Né. Khách Trung đánh giá cao hải sản tươi sống tại Việt Nam cũng như những trải nghiệm mang tính bản địa, cơ sở lưu trú được thiết kế chỉnh chu, tiện nghi.

Đối với khách đoàn, các hạng phòng tiêu chuẩn thường được ưa chuộng, trong khi khách lẻ và các cặp đôi lại có xu hướng chọn villa, đặc biệt là villa có hồ bơi riêng. Ngoài ra, phân khúc đám cưới cũng có tiềm năng lớn, khi các cặp đôi Trung Quốc sẵn sàng chi tiêu đáng kể cho các không gian riêng biệt, tiệc cưới và lưu trú villa cao cấp.

Không chỉ đến đông, khách Trung còn được đánh giá là tệp khách "dễ chiều, tiêu nhiều". Khác với tệp khách Âu - Mỹ chi tiền cho các trải nghiệm địa phương, khách Trung thích mua quà lưu niệm, đồ dùng cá nhân.

Nghiên cứu được công bố hồi tháng 11/2025 của công ty MDR thuộc hãng luật Mishcon de Reya đặt trụ sở tại Hong Kong chỉ ra khách Trung Quốc ưu tiên mua sắm là hoạt động chính khi đi du lịch, tiếp đến là trải nghiệm ẩm thực cũng như thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Tại The Anam, trong quý I năm 2026, khách Trung Quốc chiếm 16% tổng lượng khách lưu trú, tăng trưởng 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều đáng chú ý là mức ADR (giá phòng trung bình) từ thị trường này cao hơn đáng kể so với nhiều thị trường ngắn ngày khác.

Theo khảo sát nhanh của VnExpress tại các khách sạn phân khúc 4-5 sao ở các thành phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM, lượng khách Trung Quốc lưu trú luôn nằm trong top 10.

Làm sao để khách Trung tiêu nhiều tiền ở Việt Nam là điều được ngành du lịch quan tâm. Để chinh phục phân khúc khách thượng lưu Trung Quốc, theo ông Phạm Hải Quỳnh, ngành cần thay đổi tư duy từ "đón khách số đông" sang "phục vụ chuyên sâu", đầu tư mạnh vào các sản phẩm du lịch mang tính cá nhân hóa cao như nghỉ dưỡng - chăm sóc sức khỏe, du lịch golf, các tour trải nghiệm văn hóa độc bản.

Ông Phạm Hải Quỳnh nhận định thị trường khách Trung Quốc đại lục hiện nay có sự phân hóa rõ rệt, không còn đơn thuần là những đoàn khách lớn đi theo tour giá rẻ như trước. Họ có tính cộng đồng cao, thích náo nhiệt, đặc biệt coi trọng yếu tố ẩm thực, hình ảnh khi đi du lịch.

Tiến sĩ Phạm Hà, Chủ tịch Lux Group, đơn vị chuyên cung cấp các dịch vụ du lịch sang trọng tại Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, lợi thế "giá rẻ" sẽ dần mất đi. Thay vào đó, những điểm đến biết kể câu chuyện, tạo trải nghiệm, giữ được giá trị mới có thể phát triển biển vững. Do đó, để hút được tệp khách Trung cao cấp, Việt Nam cần định vị trở thành điểm đến "đáng tiền" sang "đáng giá", từ đại trà sang chọn lọc.

"Trong hành trình đó, các sản phẩm du lịch quiet luxury (sang trọng thầm lặng) có thể chính là chìa khóa để Việt Nam thu hút dòng khách cao cấp trong thập kỷ tới", ông Hà nói. Một trong những sản phẩm du lịch đường sông được ông dự kiến tung ra thị trường vào mùa hè năm nay nhằm thu hút tệp khách hạng sang là mô hình du thuyền sông đô thị mang phong cách boutique.

Ông Quỳnh gợi ý thêm Việt Nam cũng cần đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh, mở rộng thêm các chuyến bay thương mại và charter (thuê bao nguyên chuyến) trực tiếp đến các điểm nghỉ dưỡng cao cấp. Bên cạnh đó, việc xây dựng các hệ sinh thái mua sắm hàng hiệu miễn thuế và các trung tâm giải trí xuyên đêm sẽ là "chìa khóa" để kích thích du khách mở hầu bao và kéo dài kỳ nghỉ tại Việt Nam.

Trong bối cảnh du lịch thế giới đối mặt với hàng loạt thách thức từ xung đột, thiên tai đến rào cản thuế quan, Thứ trưởng Hồ An Phong cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định chiến lược trọng tâm là đa dạng hóa thị trường. Việt Nam hiện tập trung vào khu vực Đông Bắc Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc), khối ASEAN và mở rộng sang các thị trường tiềm năng như Nga, Ấn Độ.
Với thị trường Trung Quốc, theo Thứ trưởng, quy mô trao đổi khách hiện nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và tầm vóc quan hệ chính trị, kinh tế, văn hóa giữa hai quốc gia. Dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn.

Cơ hội bứt phá rõ nét hơn nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc từ 14 đến 17/4. Để nắm bắt "thời điểm vàng" này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu các nội dung chiến lược nhằm thực hiện hóa Tuyên bố chung giữa hai nước. Đây được xem là cú hích để ngành du lịch chuyển mình, hợp tác toàn diện và đóng góp thực chất vào tăng trưởng kinh tế đất nước.

Phương Anh