Joey Lau, chuyên gia nghiên cứu thị trường 34 tuổi, cho rằng những rủi ro mà thế hệ trẻ đang đối mặt, từ áp lực sức khỏe tâm thần do mạng xã hội đến biến đổi khí hậu, là quá lớn để đánh đổi bằng việc đưa một đứa trẻ đến thế giới này.

"Lý do duy nhất khiến tôi muốn có con có lẽ là vì chúng dễ thương, giúp cuộc sống của tôi có mục đích hơn hoặc làm cha mẹ tôi toại nguyện tâm nguyện có cháu bế. Nhưng cái giá mà đứa trẻ phải trả là quá đắt chỉ để tôi cảm thấy cuộc đời mình có ý nghĩa", cô nói, cho rằng ngày nay, có nhiều cách ít rủi ro và ít tốn kém hơn để tạo nên một cuộc sống trọn vẹn.

Quan điểm của cô phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong thái độ về việc làm cha mẹ tại đảo quốc sư tử, nơi tỷ suất sinh (TFR) đã chạm mức thấp kỷ lục 0,87 vào năm 2025, theo số liệu công bố tuần trước. Chính phủ Singapore đã triển khai hàng loạt chính sách khuyến sinh trong những năm qua song các chuyên gia phân tích cho rằng nỗi lo lắng về sự chững lại của sự nghiệp, chi phí cơ hội ngày càng tăng và văn hóa nuôi dạy con cái quá áp lực vẫn đang chi phối quyết định của người dân.

Thách thức 'tồn vong'

Theo CNA, phát biểu trước quốc hội hồi tháng 2, Phó Thủ tướng Gan Kim Yong gọi tỷ lệ sinh sụt giảm là một "thách thức mang tính tồn vong". Ông Gan đưa ra một phép tính cảnh báo, cụ thể với mức sinh 0,87 hiện tại, 100 người Singapore thế hệ này chỉ sinh ra 44 người con và tụt xuống còn 19 người cháu ở thế hệ tiếp theo. Khi số lượng phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ hao hụt dần, đảo quốc sẽ gần như không thể đảo ngược xu hướng này. Song song đó, tốc độ già hóa đang tăng tốc kỷ lục. Năm 2025, cứ 5 công dân lại có một người trên 65 tuổi, bứt phá so với tỷ lệ 1/8 hồi năm 2015.

Ông nhấn mạnh Singapore sẽ phải điều chỉnh cẩn thận chính sách nhập cư để đối trọng với tình trạng trên đồng thời vẫn duy trì tỷ lệ hài hòa giữa các nhóm sắc tộc trong cộng đồng công dân. Ông Gan cũng mô tả xu hướng sụt giảm này là một "thách thức đa diện" bị chi phối bởi các yếu tố kinh tế, nơi làm việc và xã hội. Do đó, vấn đề cần được giải quyết một cách "toàn diện" thay vì chỉ dựa vào các ưu đãi tài chính đơn thuần.

Dân số thường trú tại Singapore hiện có 3/4 là người gốc Hoa, tiếp theo là người Mã Lai (khoảng 15%) và người Ấn Độ (9%). Dữ liệu chính phủ gần đây cho thấy tỷ suất sinh của phụ nữ gốc Hoa ở mức thấp nhất là 0,71, chưa bằng một nửa so với phụ nữ Mã Lai (1,53). Phụ nữ gốc Ấn có tỷ suất sinh là 0,92.

Tuần trước, Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng Indranee Rajah cũng nhận định chỉ riêng các biện pháp chính sách không thể thay đổi được quỹ đạo sụt giảm của tỷ suất sinh. "Điều chúng ta cần là một sự tái thiết lập quan niệm về hôn nhân và con cái", bà khẳng định. Theo bà Indranee, Singapore cần phải tái khởi động toàn diện ở ba phương diện. Một là thay đổi cách xã hội nhìn nhận và hỗ trợ việc lập gia đình; hai là chuyển đổi môi trường làm việc để hài hòa giữa sự nghiệp và cuộc sống tổ ấm; ba là thúc đẩy sự chung tay góp sức của mỗi cá nhân trong cộng đồng.

Hiện, chính phủ lập nhóm công tác liên ngành, nghiên cứu tăng thời gian nghỉ chăm sóc con và hỗ trợ tài chính cho phụ huynh. Nhà chức trách cũng bắt tay với giới doanh nghiệp nhằm xây dựng môi trường làm việc dung hòa, giúp nhân sự cân bằng giữa phát triển sự nghiệp và vun vén tổ ấm.

Những rào cản dài hạn

Nhiều người Singapore ở độ tuổi 30 và 40 khi trả lời phỏng vấn tờ This Week in Asia đều nói rằng chi phí sinh hoạt, sự hài lòng với cuộc sống không con cái và các trách nhiệm khác như chăm sóc người thân khuyết tật là lý do chính khiến họ từ chối làm cha mẹ.

Bất chấp các gói hỗ trợ như tiền mặt từ quỹ "Baby Bonus", trợ cấp chăm sóc trẻ và tăng thời gian nghỉ phép hưởng lương, nhiều người vẫn không mặn mà. Luật sư Joshua Chiam, 31 tuổi, cho rằng ngay cả những khoản hỗ trợ tài chính hào phóng cũng khó có thể bù đắp được chi phí dài hạn của việc nuôi dạy một đứa trẻ.

Ông Mathew Mathews, Giám đốc Social Lab thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách, nhận định người Singapore có tầm nhìn dài hạn. Sự trợ giúp tức thời là không đủ. "Họ muốn một môi trường mà ở đó những tổn hại về sự nghiệp khi có con được giảm thiểu và có đủ sự hỗ trợ tại gia đình để nuôi dạy con cái", ông nói.

Bà Jean Yeung, Giám đốc Khoa học Xã hội tại Viện Phát triển và Tiềm năng Con người A*STAR, chỉ ra rằng văn hóa "nuôi dạy con cường độ cao", nơi các lớp học thêm, áp lực học tập và sự đầu tư thời gian quá mức trở nên phổ biến, đã đẩy chi phí thực tế lên rất cao. "Các bậc cha mẹ cảm thấy việc nuôi dạy một đứa trẻ 'đúng cách' đòi hỏi sự đầu tư lớn về cảm xúc và tài chính, vượt xa những gì chính sách có thể bù đắp", bà Yeung phân tích.

Bên cạnh đó, chi phí cơ hội tại nơi làm việc cũng lấn át các khoản trợ cấp. Nhiều cặp vợ chồng lo ngại việc tụt hậu, sự thiên kiến của cấp trên hoặc bị kỷ luật ngầm vì nghỉ phép dài ngày. Nếu chuẩn mực làm việc không thay đổi, các biện pháp tài chính sẽ không thể giải tỏa được áp lực cuộc sống.

Các chuyên gia gợi ý Singapore có thể học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác như Hàn Quốc. Quốc gia này đã ghi nhận tỷ suất sinh tăng nhẹ trong hai năm qua, từ mức thấp kỷ lục 0,72 (năm 2023) lên 0,75 (năm 2024) và đạt 0,80 vào năm 2025 nhờ mở rộng trợ cấp điều trị hiếm muộn. Năm 2024, khoảng 37% trẻ em tại Hàn Quốc được sinh ra bởi những người mẹ trên 35 tuổi, và cứ 5 trẻ tại Seoul thì có 1 trẻ ra đời nhờ các biện pháp hỗ trợ sinh sản.

Về vấn đề nhập cư, Phó Thủ tướng Gan Kim Yong cho biết Singapore cần một "dòng người nhập cư được quản lý cẩn thận" để bổ sung cho tỷ lệ sinh thấp nhưng nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu vẫn là hỗ trợ các gia đình Singapore. Năm 2025, 25.000 người được cấp quyền công dân mới. Dự kiến, quốc gia này tiếp nhận khoảng 25.000 đến 30.000 công dân mới mỗi năm trong 5 năm tới. Đồng thời, chỉ tiêu cấp thẻ thường trú nhân (PR) cũng sẽ được điều chỉnh tăng lên mức 40.000 người mỗi năm để đảm bảo nguồn lực cho tương lai.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo sự phụ thuộc vào nhập cư sẽ dẫn đến những lo ngại về bản sắc và sự gắn kết xã hội. Sự hội nhập không thể chỉ dựa vào chính sách mà cần sự chủ động từ chính người dân trong việc giúp những người mới đến hòa nhập với các chuẩn mực và kỳ vọng của địa phương.

Bình Minh (Theo CNA, SCMP)