Người đánh thức (Knocker-up)

Trước khi đồng hồ báo thức ra đời, mọi người dậy đi làm bằng cách thuê một "Knocker-up". Những người này sẽ dùng gậy gõ vào cửa sổ hoặc thổi hạt đậu khô vào kính để đánh thức khách hàng.

Nghề này phổ biến tại Anh và Ireland đầu thế kỷ 19 và kéo dài suốt thời kỳ Cách mạng công nghiệp. Theo BBC, một số vùng công nghiệp tại Anh vẫn duy trì dịch vụ này cho đến tận những năm 1970. Họ thường dùng gậy tre dài để đập tới các cửa sổ tầng cao. Thú vị là, chính những người đi đánh thức này lại là những "cú đêm", họ ngủ ngày và bắt đầu làm việc từ khoảng 4 giờ chiều. Ảnh: Everett Collection

Thợ cắt băng (Ice cutter)

Trước khi có tủ lạnh để làm đá, người ta phải cắt đá từ các hồ đóng băng. Vào thế kỷ 19, những đội thợ cắt đá của Mỹ lên đến 75 người có thể thu hoạch 1.500 tấn đá mỗi ngày để vận chuyển bằng tàu hỏa. Nhờ lớp mùn cưa và công nghệ bảo quản đơn giản, họ giữ được đá không tan trong nhiều giờ.

Theo Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London, ngành này từng đạt đỉnh điểm với 90.000 thợ cắt băng tại Mỹ trước khi tủ lạnh gia đình phổ biến vào giữa thế kỷ 20. Ảnh: Minnesota Historical Society

Người xếp bóng Bowling (Pinsetter)

Trước khi máy xếp bóng tự động được phát minh vào năm 1936, các cậu bé thường được thuê để dựng lại những con ki (pin) bị đổ. Khi máy móc ra đời giúp tăng hiệu suất và giảm thời gian chờ, những nhân viên này vẫn được giữ lại một thời gian để bảo trì máy trước khi các dòng máy tiên tiến hơn thay thế hoàn toàn. Ảnh: Library of Congress

Người thu hoạch đỉa (Leech collector)

Thời kỳ y học chuộng phương pháp trích máu chữa bệnh, thợ bắt đỉa dùng chân gia súc hoặc chân trần lội xuống đầm lầy nhử đỉa bám vào, thu gom bán cho bác sĩ. Ghi nhận năm 1833, người Pháp từng dùng tới 100 triệu con đỉa để điều trị y tế. Ảnh minh họa: Sergei L. Loiko

Kẻ trộm xác (Resurrectionist)

Mảng tối của y học thời kỳ đầu sinh ra những kẻ chuyên đào trộm xác từ nghĩa trang bán cho trường y. Xã hội Anh thế kỷ 18-19 kịch liệt lên án hành vi này.

Để chấm dứt nạn trộm mộ, chính phủ Anh ban hành luật cho phép bác sĩ dùng thi thể người vô gia cư phục vụ nghiên cứu. Ảnh: Ronan Pictures/Print Collector

Những đứa trẻ nạp thuốc súng (Powder monkey)

Trước khi có luật lao động trẻ em, các chiến hạm thường sử dụng bé trai 12-14 tuổi luồn lách qua các khoang hẹp nhồi thuốc súng vào đại bác. Đây là công việc đối mặt sinh tử, một tia lửa hoặc đạn pháo trúng kho đạn cũng đủ làm nổ tung con tàu. Ảnh: Library of Congress

Người tính toán (Computer)

"Computer" (người tính toán) từng là một chức danh nghề nghiệp dành cho con người. Trước khi điện tử thống trị, những nhân viên này - thường là phụ nữ - thực hiện việc chuyển đổi số liệu và tính toán bằng tay. Họ làm việc trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả kỹ thuật tại NASA.

Nghề này khép lại vào thập niên 1970 khi máy tính điện tử lên ngôi. Ảnh: Smith Collection/Gado

Người đọc báo thuê (Lector)

Để giúp công nhân nhà máy bớt nhàm chán khi làm những công việc lặp đi lặp lại, các "Lector" được thuê để đọc to tin tức và văn học cho họ nghe. Công nhân tại các xưởng xì gà thậm chí còn trích lương để trả cho người đọc thuê.

Khi các công ty tìm cách loại bỏ vị trí này, hàng nghìn công nhân đã đình công để phản đối. Ảnh: Library of Congress

Người giao sữa (Milkman)

Do sữa tươi nhanh hỏng trong thời kỳ chưa có tủ lạnh, nhân viên giao sữa phải mang sản phẩm đến tận cửa từng hộ gia đình mỗi sáng. Khi tủ lạnh gia đình phổ biến, nghề này tự động biến mất, hiện chỉ còn số ít hoạt động mang tính biểu tượng tại Anh. Ảnh: Library of Congress

Thợ cạo ống khói (Chimney sweep)

Công việc này khắc nghiệt hơn nhiều so với những gì xuất hiện trong phim ảnh. Thợ quét ống khói thường xuyên hít phải khói độc, dễ mắc ung thư và bị bỏng.

Tuy nhiên, tờ New York Times cho biết nghề này đang có dấu hiệu quay trở lại tại Anh do chi phí năng lượng cao khiến nhiều người quay lại dùng lò sưởi củi. Ảnh: Eddie Worth/AP

Người bắt chuột (Rat catcher)

Thợ săn chuột giữ vai trò sống còn tại các khu dân cư trong những đợt bùng phát dịch hạch. Ngày nay, phiên bản nâng cấp của nghề này tái xuất ở các đô thị lớn. Như chính quyền New York (Mỹ) từng phải bổ nhiệm một "giám đốc diệt chuột" để kiểm soát loài gặm nhấm. Ảnh: Library of Congress

Người thắp đèn đường (Lamplighter)

Trước kỷ nguyên điện sáng, nhân viên thắp đèn đi châm lửa từng cột đèn gas lúc chạng vạng, dập tắt khi bình minh và kiêm nhiệm bảo trì. Đèn điện ra đời cuối thế kỷ 19 đưa nghề này vào dĩ vãng, hiện chỉ rải rác vài nơi ở châu Âu giữ lại nhằm bảo tồn văn hóa. Ảnh: Rivka Cohen