Theo thạc sĩ, bác sĩ Đặng Thành Đô, khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, bệnh lao có thể xuất hiện ở nhiều cơ quan nhưng phổ biến nhất vẫn là phổi. Ở người cao tuổi, bệnh thường khởi phát âm thầm với dấu hiệu như ho kéo dài trên ba tuần, có thể khạc đờm hoặc ho ra máu, khó thở, đau ngực khi hít sâu, kèm theo sụt cân, sốt nhẹ, ra mồ hôi đêm, mệt mỏi, chán ăn. Tuy nhiên, triệu chứng lao phổi mờ nhạt dễ bị nhầm với bệnh mạn tính, cùng thay đổi do lão hóa khiến người cao tuổi trở thành nhóm nguy cơ cao mắc bệnh và phát hiện muộn. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến gây bệnh.

Suy giảm miễn dịch theo tuổi

Quá trình lão hóa khiến hệ miễn dịch suy yếu về số lượng lẫn chức năng tế bào bảo vệ. Sự suy giảm tế bào T làm cơ thể khó kiểm soát vi khuẩn lao khi xâm nhập, làm tăng nguy cơ tái hoạt lao tiềm ẩn - tình trạng vi khuẩn tồn tại âm thầm trong cơ thể nhiều năm trước khi bùng phát thành bệnh.

Hệ miễn dịch của người khỏe mạnh có thể kìm hãm vi khuẩn lao trong thời gian dài. Nhưng khi tuổi cao, hàng rào bảo vệ này suy giảm, tạo điều kiện để vi khuẩn phát triển và gây bệnh rõ rệt.

Tỷ lệ bệnh nền cao

Nhiều người lớn tuổi mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), giãn phế quản, bệnh tim mạch hoặc ung thư. Các bệnh lý này làm suy giảm sức đề kháng, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng.

Một số thuốc điều trị bệnh mạn tính như corticoid hoặc thuốc ức chế miễn dịch có thể làm giảm khả năng bảo vệ của cơ thể. Sự cộng hưởng giữa bệnh nền, thuốc điều trị, suy giảm miễn dịch theo tuổi làm tăng đáng kể nguy cơ mắc lao ở nhóm này.

Suy dinh dưỡng và thể trạng suy yếu

Suy dinh dưỡng khá phổ biến ở người cao tuổi do chán ăn, hấp thu kém hoặc mắc kèm nhiều bệnh lý mạn tính. Việc thiếu hụt protein, vitamin, khoáng chất làm suy giảm khả năng tạo kháng thể, tế bào miễn dịch khiến cơ thể dễ bị vi khuẩn tấn công.

Thể trạng gầy yếu, khối cơ giảm làm khả năng chống đỡ và hồi phục khi mắc bệnh kém hơn so với người trẻ. Tại các cơ sở chăm sóc tập trung, môi trường sinh hoạt đông người trong khi sức đề kháng suy giảm càng làm tăng nguy cơ lây nhiễm lao nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Thay đổi cấu trúc và chức năng phổi do lão hóa

Theo thời gian, phổi giảm độ đàn hồi, cơ hô hấp yếu dần, phản xạ ho kém hiệu quả. Khả năng thanh thải dịch tiết giảm khiến vi khuẩn dễ tồn đọng trong đường thở, phát triển. Chức năng hô hấp suy giảm khiến người cao tuổi dễ bị suy hô hấp khi tổn thương phổi tiến triển, làm tiên lượng bệnh nặng hơn.

Bác sĩ Đô khuyến cáo người cao tuổi cần đi khám khi có biểu hiện hô hấp hoặc toàn thân kéo dài bất thường. Tầm soát sớm ở nhóm nguy cơ, tuân thủ điều trị đúng phác đồ, theo dõi sát giúp hạn chế biến chứng, giảm nguy cơ lây lan, cải thiện chất lượng sống.

Thu Giang