Anh Tuấn thuộc nhóm nguy cơ bệnh tim mạch do tiền sử gia đình tăng huyết áp. Năm 25 tuổi, anh phát hiện tăng huyết áp nhưng chưa có triệu chứng, uống thuốc thời gian ngắn rồi ngưng, không tái khám. Một tháng nay anh khó thở khi gắng sức, nặng đầu vùng sau gáy, huyết áp tăng 200-220/110 mmHg, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

BS.CKI Phạm Phong Luân, khoa Nội tim mạch, Trung tâm Tim mạch, cho biết bệnh nhân tăng huyết áp kèm tổn thương đa cơ quan gồm suy tim với phân suất tống máu (EF) chỉ còn 37% (bình thường > 50%), suy thận mạn giai đoạn 3b, tổn thương đáy mắt độ 3. "Huyết áp cao kéo dài nhưng không được kiểm soát đã âm thầm phá hủy tim, thận và mắt bệnh nhân", bác sĩ Luân nói. Người bệnh còn hút thuốc lá mỗi ngày, thường xuyên uống rượu bia, ít vận động, căng thẳng công việc, là những yếu tố làm tăng nguy cơ tim mạch khiến tăng huyết áp tiến triển nặng.

Cùng điều trị cho anh Tuấn, ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCm giải thích tăng huyết áp là bệnh lý phổ biến nhưng diễn tiến âm thầm. Nhiều người không biết mình mắc bệnh do không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Trong đó nhiều người trẻ, như anh Tuấn, dễ bỏ thuốc điều trị hoặc không tái khám vì thấy sức khỏe vẫn ổn.

Suy tim là biến chứng thường gặp do tăng huyết áp không kiểm soát. Huyết áp cao buộc tim phải làm việc nhiều hơn, lâu ngày khiến cơ tim dày lên, cứng, suy yếu. Ngoài ra, tăng huyết áp còn gây suy thận, bệnh động mạch ngoại biên, phình, bóc tách động mạch chủ, tổn thương võng mạc...

Khi huyết áp tăng cao, mạch máu nhỏ trong thận phải chịu áp lực lớn, dày lên gây hẹp lòng mạch khiến lưu lượng máu đến thận bị giảm, ảnh hưởng đến khả năng lọc máu. Thận phải hoạt động nhiều hơn để điều chỉnh lượng nước và muối trong cơ thể, lâu ngày khiến cơ quan này suy yếu nhanh. Tăng huyết áp cũng có khả năng gây tắc nghẽn mạch máu ở mắt, tổn thương võng mạc, phù gai thị... ảnh hưởng tới thị lực người bệnh.

Bác sĩ Kiều chỉ định thuốc hạ áp, lợi tiểu, trị suy tim cho anh Tuấn. Sau 5 ngày khi huyết áp ổn định, hết khó thở, anh được xuất viện. Bác sĩ khuyên anh không bỏ điều trị vì có nguy cơ phải chạy thận định kỳ, suy tim, mù lòa do tổn thương võng mạc, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Tăng huyết áp xuất hiện trước tuổi 40 được xếp vào nhóm tăng huyết áp ở người trẻ. Nguyên nhân thường do lối sống ít vận động, thừa cân - béo phì, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ngưng thở khi ngủ, hẹp động mạch thận, viêm cầu thận, u tuyến thượng thận, cường giáp, hội chứng Cushing... Một số trường hợp không tìm được nguyên nhân cụ thể. Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến cáo tất cả người lớn từ 20 tuổi trở lên nên kiểm tra huyết áp mỗi năm một lần.

Để ngăn biến chứng của tăng huyết áp, người bệnh cần uống thuốc đều đặn, theo dõi mức huyết áp khi điều trị (thông thường ≤ 130/80 mmHg). Duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh như tập thể dục đều đặn, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng, ăn uống hợp lý, giảm căng thẳng... góp phần phòng ngừa các biến chứng tăng huyết áp.

Thu Hà

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi