Sáng mùng 3 Tết Bính Ngọ, Hải Thư, 28 tuổi, cùng bốn người bạn từ Hải Phòng sang Quảng Ninh lễ chùa Yên Tử. Mọi năm nhóm thường xuất hành sau rằm tháng Giêng, nhưng năm nay họ đi sớm để kết hợp chính sách miễn vé tham quan.

Ngay từ chân núi, Thư đã chứng kiến cảnh hàng vạn người nườm nượp đổ về. Đường bộ lên nhà ga cáp treo dốc đứng, ken đặc người. Bầu không khí quánh đặc lại. Rời cáp treo, lối lên chùa Đồng càng hẹp, chênh vênh giữa hai bờ vực.

Dòng người ùn ứ cục bộ. Phía trên đứng chôn chân, phía dưới liên tục dồn đẩy tạo thành khung cảnh hỗn loạn. Trời gió mạnh kèm mưa phùn khiến đường trơn trượt, cản bước chân hành hương.

Nhóm Thư mất gần hai tiếng để nhích từ ga cáp treo lên chân chùa Đồng, thay vì 30 phút như bình thường. Trên đỉnh núi đặc kín người, bủa vây không lối thoát, người đứng sau vái lưng người đứng trước. Bất lực, cả nhóm đành chắp tay vái vọng rồi quay về luôn. Dẫu vậy, tổng thời gian hành trình vẫn kéo dài thành 18 tiếng, lâu hơn 6 tiếng so với lệ thường.

Nằm bẹp hai ngày hồi sức, mùng 6 Tết, Thư tháp tùng bố mẹ đến chùa Địa Tạng Phi Lai (Ninh Bình). Nhưng khung cảnh tĩnh lặng chốn thiền môn một lần nữa nhường chỗ cho sự xô bồ. Khu vực chính điện chật ních, dòng người liên tục chen ngang, phá hàng.

"Đến chùa tôi chưa kịp vái trọn vẹn nhịp nào, chỉ chôn chân canh túi xách phòng trộm cắp", Thư ngán ngẩm.

Nỗi ám ảnh lên đỉnh điểm vào mùng 7 Tết khi cơ quan tổ chức đi Phủ Tây Hồ (Hà Nội). Đội mâm lễ trên đầu, Thư suýt ngã nhào giữa đám đông bủa vây tứ phía. Quá sức chịu đựng, cô lấy cớ bận việc nhà, từ chối luôn chuyến đi chùa Hương vào mùng 10. "Định đi lễ tìm bình an, cuối cùng rước thêm bực dọc và kiệt quệ", nữ nhân viên văn phòng nói.

Cảnh "nghẹt thở khi hành hương" xuất hiện ở nhiều điểm du lịch tâm linh từ Bắc vào Nam trong dịp Tết Bính Ngọ. Tại An Giang, Ngọc Thương, 30 tuổi, ngụ TP HCM nếm trải trọn vẹn sự mệt mỏi trong chuyến viếng miếu Bà Chúa Xứ núi Sam hôm mùng 4 Tết trong tiết trời nắng gắt hầm hập. Đường Tân Lộ Kiều Lương dẫn vào miếu ken đặc phương tiện.

Đoạn đường 500 m thường ngày chỉ mất vài phút, nay chôn chân hơn một giờ. Tiếng động cơ gầm rú, khói bụi mịt mù hòa lẫn tiếng trẻ nhỏ quấy khóc bóp nghẹt không gian. Lả đi vì say nắng, nhiều thành viên trong nhóm của Thương đành chắp tay khấn vái từ ngoài sân rồi quay đầu bỏ cuộc.

Hình ảnh biển người chen lấn tại các điểm hành hương ngập tràn mạng xã hội. Nhu cầu du xuân bùng nổ đẩy hệ thống hạ tầng du lịch vượt ngưỡng chịu đựng.

Số liệu từ các địa phương minh chứng sức nóng này. Trong 8 ngày nghỉ Tết, Quảng Ninh đón 1,1 triệu lượt khách, riêng quần thể Yên Tử ghi nhận hơn 170.000 lượt người - gấp 2,2 lần Tết 2025 và đạt mức cao kỷ lục.

Tại Hà Nội, chùa Hương đón 136.000 lượt khách chỉ trong 5 ngày đầu năm, nhiều thời điểm khu vực Thiên Trù hoàn toàn tê liệt. Khu vực Bắc Trung Bộ, Ban quản lý quần thể Tràng An, Ninh Bình liên tục phát thông báo ngừng đón khách, khuyên người dân chuyển giờ tham quan sang buổi chiều. Ngày mùng 4 Tết, bến thuyền Tràng An tê liệt, hệ thống vé trực tuyến sập mạng. Khách du lịch xếp hàng gần một giờ mới tới lượt xuống đò.

Ở miền Nam, Sở Du lịch An Giang thống kê đón hơn một triệu lượt khách (tăng 63%), trong khi Tây Ninh chứng kiến dòng xe xếp hàng dài 3 km dưới chân núi Bà Đen.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải, đi lễ đầu xuân vốn là tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của người Việt. Xưa kia, ông cha ta du xuân với tâm thế hoan hỉ, ngắm nhìn vạn vật sinh sôi. Đây là khoảng thời gian để con người tìm về chốn tâm linh, bồi đắp vốn hiểu biết về văn hóa dân tộc.

Tuy nhiên, nét đẹp này đang có dấu hiệu biến tướng. "Hiện nay số người vãn cảnh ít, người đến cầu cạnh xin công danh, tiền bạc lại nhiều. Tình trạng đi lễ theo phong trào, a dua mù quáng đang khiến bản chất nguyên sơ của việc đi chùa bị hiểu sai", ông Hải nhận định.

Chuyên gia này nhấn mạnh tư tưởng là yếu tố quyết định vận mệnh. Đi lễ chỉ thực sự ý nghĩa khi bản thân giữ được tâm thế an yên. Việc thụ động trông chờ vào một thế lực siêu nhiên trong khi tranh giành, chen lấn ở chốn thiền môn là một nghịch lý. "Phật tại tâm. Mỗi người nên dành thời gian trau dồi tri thức, tu dưỡng đạo đức thay vì phó mặc kết quả cuộc đời cho đấng tối cao hay mâm cao cỗ đầy", ông nói.

Sau những ngày ốm liệt giường, Ngọc Thương đã hủy toàn bộ lịch trình tâm linh trong tháng Giêng.

Đi ngược dòng chảy đám đông, anh Đình Hiếu (trú tại Hà Nội) chọn cách đóng cửa suốt 6 ngày nghỉ Tết. Ám ảnh cảnh chen chúc nhiều năm trước, năm nay gia đình anh quây quần nấu nướng, cùng các con xem phim và dọn dẹp nhà cửa. "Bình an trân quý nhất ngự trị tại chính ngôi nhà sum vầy, chẳng cần bon chen chốn cửa thiền đông đúc", anh Hiếu chia sẻ.

Quỳnh Nguyễn