Rút kinh nghiệm từ những năm trước, ông Xie ở Thâm Quyến quyết định lái xe từ quê trở lại thành phố vào lúc rạng sáng để tránh tắc đường. Nhưng vừa lên cao tốc, người đàn ông ngỡ ngàng khi thấy trước mắt là hàng dài ánh đèn hậu đỏ rực. Hàng chục nghìn tài xế khác cũng có chung suy nghĩ "đi sớm cho lành" như ông.

"Tôi cứ ngỡ mình là người thông minh nhất khi chọn giờ này, hóa ra trên đường toàn là những 'người thông minh' giống mình", ông Xie nói.

Chung cảnh ngộ, ông Cao, một tài xế rời Hồ Nam lúc 3h30 sáng, dự tính hành trình mất 12 tiếng. Tuy nhiên, sau 19 tiếng cầm vô lăng, ông mới đi được 600 km. Trên màn hình định vị, thời gian di chuyển dự kiến hiện lên con số vô vọng: hơn 40 tiếng.

Khi xe cộ không thể nhích thêm, những đoạn cao tốc tắc nghẽn bỗng biến thành "phòng sinh hoạt cộng đồng". Nhiều tài xế tranh thủ xuống đường trao đổi đồ ăn, chơi mạt chược ngay tại nắp capo, thậm chí mang bếp gas mini ra nấu mì tôm lót dạ giữa đường hầm.

Tuy nhiên, ẩn sau những tiếng cười đùa là nỗi lo thực tế. Ông Cao cho biết cốp xe đang chất đầy quà Tết từ quê, gồm gà tươi và thịt khô. Để giữ thực phẩm không bị hỏng, ông buộc phải nổ máy chạy điều hòa liên tục dù xăng đang cạn dần.

Theo các chuyên gia xã hội học, đây là hiện tượng "Ngụy biện cấu thành" (Fallacy of composition). Khi mỗi cá nhân đều đưa ra một lựa chọn tưởng chừng là hợp lý nhất cho riêng mình (đi vào giờ thấp điểm), sự hội tụ của hàng triệu lựa chọn đó lại tạo ra một thảm họa cho tập thể.

Sự phát triển của công nghệ cũng vô tình trở thành thủ phạm. Với hàng tỷ lượt truy cập mỗi ngày vào các ứng dụng chỉ đường thông minh, AI đã dẫn lối hàng triệu phương tiện đổ xô vào cùng một "tuyến đường tối ưu", khiến hệ thống hạ tầng nhanh chóng tê liệt.

Tình hình đặc biệt bi đát với các chủ xe điện. Tại các trạm dừng nghỉ, cảnh tượng xếp hàng sạc pin kéo dài hơn 4 tiếng không còn hiếm gặp. Để tiết kiệm lượng pin ít ỏi còn lại, nhiều tài xế chấp nhận tắt hệ thống sưởi, co ro chịu đựng cái rét giữa đêm đông, tạo nên một vòng lẩn quẩn mệt mỏi trên đường.

"Xuân vận" (cuộc di chuyển mùa Xuân) là hoạt động thường niên mỗi dịp Tết Nguyên đán tại Trung Quốc. Theo dữ liệu chính thức, kỳ Xuân vận 2026 kéo dài 40 ngày từ 2/2 đến 13/3 dự kiến lập kỷ lục lịch sử với khoảng 9,5 tỷ lượt người di chuyển liên vùng. Ôtô cá nhân và hệ thống đường bộ tiếp tục giữ vai trò chủ đạo khi chiếm tới khoảng 80% tổng lưu lượng đi lại.

Với khối lượng di chuyển khổng lồ vượt xa năng lực của bất kỳ hệ thống giao thông nào trên thế giới, con số 9,5 tỷ lượt chuyến đi này chính là câu trả lời rõ ràng nhất cho việc vì sao hạ tầng Trung Quốc thường xuyên tê liệt, biến những tính toán "né" kẹt xe lúc nửa đêm của tài xế thành một thảm họa diện rộng.

Nhật Minh (Theo Sina)