Lin Yue, 32 tuổi, giám đốc dự án một công ty công nghệ tại Thâm Quyến, quản lý việc nuôi con chính xác như cách cô vận hành các dự án ở công ty.

Cô lập bảng tính ghi chép chi tiết từ lượng ăn, giờ ngủ đến tiến độ các khóa giáo dục sớm của con. 21h, khi con say giấc, cô tiếp tục lướt mạng so sánh thành phần đồ ăn dặm hữu cơ, đọc cẩm nang phát triển não phải và chìm trong lo âu khi thấy "con nhà người ta" trên các hội nhóm mạng xã hội đã biết đọc chữ. Điện thoại của cô ngập tràn ảnh chụp màn hình kiến thức nuôi dạy, còn sở thích cá nhân bị xóa sổ hoàn toàn.

Trong khi đó, Zhao Jing, 37 tuổi, nữ doanh nhân tại Vũ Hán, lại mắc kẹt trong việc diễn hai vai. Mỗi ngày đi làm về, cô đứng trước cửa nhà hít thở sâu, tập mỉm cười để rũ bỏ hình ảnh sếp nữ lạnh lùng. Thế nhưng, khi vừa đọc truyện cho con, cô vừa liếc nhìn máy tính chờ email; khi đưa con đi chơi, mắt vẫn dán vào tin nhắn công việc. Cảm giác tội lỗi khiến cô bù đắp bằng vật chất, liên tục mua đồ hiệu, đồ chơi đắt tiền cho con.

Theo các chuyên gia tâm lý, ám ảnh trở thành "người mẹ hoàn hảo" khiến nhiều phụ nữ vô tình coi việc nuôi con như một công việc cần đạt chỉ tiêu, cố nhào nặn đứa trẻ theo khuôn mẫu. Sự gồng gánh này thường dẫn đến những đứt gãy tâm lý nghiêm trọng.

Wang Mo, 30 tuổi, một giám đốc thương hiệu từng tự tay làm mọi việc chăm sóc cặp song sinh, đã gục ngã hoàn toàn khi hai con cùng sốt cao nhập viện giữa lúc cô đang ôm đồm một dự án lớn. Vừa canh con truyền dịch, vừa thức đêm sửa bản thảo trong tiếng khóc khản cổ của trẻ và lời phàn nàn từ sếp, cô bật khóc gọi cho chồng: "Em không phải là nhân viên tốt, cũng chẳng phải người mẹ tồi".

Đó là khoảnh khắc Wang Mo chấp nhận lời khuyên của chồng: Thuê người giúp việc - điều cô từng cự tuyệt vì cho rằng chỉ có mẹ tự tay chăm con mới là tốt nhất.

Vượt qua cuộc khủng hoảng, Wang thay ảnh nền điện thoại mang thông điệp "mẹ hoàn hảo" bằng bức ảnh chụp cả nhà cười nghiêng ngả với quần áo xộc xệch. Cô từ bỏ việc tự nấu mọi bữa ăn dặm, mua thêm đồ chế biến sẵn uy tín. Nhờ một giờ tiết kiệm được, cô tự pha cho mình một ly cà phê, xem hài độc thoại và buôn chuyện với bạn bè.

"Trước đây tôi cứ nghĩ làm mẹ thì phải mạnh mẽ, phải đạt 100 điểm, kết quả là tự vắt kiệt mình. Giờ tôi thích triết lý 'làm mẹ thì phải vui vẻ'. Tôi chỉ giữ mức 60 điểm, và dùng năng lượng tích cực đó để nuôi dưỡng cả gia đình", cô nói.

Quan điểm của Wang Mo trùng khớp với khái niệm "Người mẹ đủ tốt" (Good enough mother) do nhà phân tâm học người Anh Donald Winnicott đưa ra - sau này thường được gọi là triết lý "mẹ 60 điểm".

Lý thuyết này chỉ ra phụ nữ không cần và không nên đáp ứng mọi nhu cầu tức thời của trẻ. Một người mẹ đôi khi biết lùi lại, cho phép những thiếu sót xảy ra chính là đang chừa không gian để trẻ tự học cách đối phó với sự thất vọng và rèn luyện tính tự lập. Khi trẻ lớn lên, điểm số của mẹ có thể lùi từ 60 xuống 20 điểm. Mẹ càng lùi lại, không gian trưởng thành của con càng rộng mở.

Hơn nữa, trẻ em là những "máy dò cảm xúc" vô cùng nhạy bén. Trẻ không chỉ phán đoán chính xác trạng thái thực sự của mẹ, mà còn tiếp nhận toàn bộ năng lượng tiêu cực và tự đổ lỗi cho bản thân. Thay vì cần một người mẹ cáu gắt nấu bữa ăn hữu cơ 100 điểm, trẻ thực sự cần một người mẹ 60 điểm nhưng có năng lượng bình an và biết yêu thương bản thân mình.

Để "cởi trói" cho phụ nữ hiện đại, chuyên gia tâm lý trẻ em Adali (Bắc Kinh) gợi ý ba quy tắc:

Thứ nhất, có thời gian ngắt kết nối: Thỏa thuận với gia đình để có ít nhất nửa ngày mỗi tuần hoàn toàn tách biệt khỏi việc nhà và con cái. Đây là lúc để đi cà phê, gặp gỡ bạn bè hoặc đơn giản là ngồi thẫn thờ không làm gì cả.

Thứ hai, minh bạch hóa việc nhà: Đừng đợi chồng tự giác. Hãy lập một danh sách công việc rõ ràng, trực quan và yêu cầu bạn đời chia sẻ trách nhiệm một cách thẳng thắn.

Thứ ba, mở rộng mạng lưới hỗ trợ: Học cách tiêu tiền để giải phóng sức lao động (thuê giúp việc theo giờ, mua đồ ăn chế biến sẵn) và kết nối với các bà mẹ đồng điệu để tạo thành nhóm hỗ trợ xả stress dịp cuối tuần.

Nuôi dạy một đứa trẻ hạnh phúc không bắt nguồn từ những hy sinh kiệt quệ, mà bắt đầu từ một người mẹ biết cách làm cho chính mình vui vẻ.

Bảo Nhiên (Theo Marriage and Family)