Xe điện trước 'cơ hội vàng' từ tín chỉ carbon

Tesla kiếm tỷ đô

Theo báo cáo tài chính năm 2024, doanh thu từ bán tín chỉ carbon mang về cho Tesla 2,76 tỷ USD, tăng 54% so với 2023, tương ứng năm 2025 là khoảng 1,99 tỷ USD. Tuy chiếm tỷ trọng nhỏ trong doanh thu, nhưng nguồn thu này là khoản lãi ròng vì Tesla không phải bỏ thêm chi phí để tạo ra các tín chỉ carbon.

Việt Nam cần có chính sách cụ thể để thúc đẩy ngành xe điện tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Với sản lượng khoảng 1,79 triệu xe được bán ra năm 2025, ước tính trung bình mỗi xe Tesla mang lại khoảng 1,11 nghìn USD từ tiền bán tín chỉ carbon.

Khách hàng của Tesla không ai khác chính là các hãng xe truyền thống như GM, Toyota, Ford, Stellantis hay Honda mua để bù trừ phát thải.

Theo dữ liệu từ Vinbus, tính đến ngày 6/7/2026, tổng số ki-lô-mét xe buýt điện của Vinbus hoạt động là hơn 141,92 triệu km, quy đổi tương đương với hơn 127,95 triệu kg CO2 giảm phát thải được.

Tổng doanh số lũy kế từ khi mở bán xe điện hết tháng 5/2026, VinFast đã bán khoảng hơn 433 nghìn ô tô điện. Theo VinFast, mỗi km xe ô tô điện VinFast lăn bánh giúp giảm phát thải 0,166kg CO2. Như vậy, cứ 130km di chuyển bằng ô tô điện, lượng CO2 phát thải giảm được tương đương với việc trồng một cây xanh.

Theo ước tính của Viện Chiến lược và Chính sách Tài nguyên Môi trường, nếu xe điện chiếm khoảng 30% tổng số phương tiện vào năm 2030, Việt Nam có thể giảm phát thải hơn 10 triệu tấn CO2 mỗi năm. Đây là đóng góp quan trọng cho việc thực hiện chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Cơ hội nào cho ngành xe điện Việt?

Thực tế trên có thể thấy, các hãng xe điện sẽ có cơ hội gặt hái nguồn lợi kinh tế lớn nếu đáp ứng đủ điều kiện và tham gia giao dịch trên thị trường tín chỉ carbon.

Trên cơ sở Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án thành lập và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, cùng Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về Sàn giao dịch carbon trong nước, ngày 29/6 mới đây, Việt Nam chính thức khai trương Sàn giao dịch carbon.

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sàn giao dịch carbon đi vào hoạt động nhằm tạo cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon công khai, minh bạch, góp phần hình thành cơ chế xác định giá carbon theo nguyên tắc thị trường.

ThS Đỗ Khắc Sơn, giảng viên Khoa Cơ khí, Đại học Giao thông vận tải cho rằng, tương lai ngành xe điện Việt Nam có cơ hội hưởng lợi từ thị trường tín chỉ carbon nhưng hiện tại thì chưa. Bởi sản lượng xe điện được bán ra thị trường chưa quá lớn và phát thải của giao thông hiện không đáng kể so với các ngành khác.

Để bán được tín chỉ carbon, sẽ phải tính cả phát thải từ nguồn tạo ra điện như nhiệt điện hay thủy điện vì chính ngành này cũng tạo ra phát thải CO2. Kể cả điện năng lượng mặt trời cũng cần phải tính toán việc sản xuất ra pin hay việc xử lý pin sau khi hết vòng đời sử dụng.

PGS.TS Nguyễn Thành Công, Giảng viên cao cấp, ngành Kỹ thuật ô tô Đại học Giao thông vận tải cũng cho biết, tại Việt Nam hiện chưa có quy định, hướng dẫn nào về việc quy đổi, kiểm đếm, đo lường lượng giảm phát thải trong ngành ô tô thành tín chỉ carbon để có thể tham gia giao dịch mua bán trên thị trường.

Theo PGS.TS Nguyễn Thế Chinh, Phó chủ tịch Hội Kinh tế môi trường, mặc dù sàn giao dịch carbon đã khai trương, song mới đang thí điểm cho các ngành phát thải cao như xi măng, sắt thép. Đến năm 2029, khi hình thành thị trường carbon tự nguyện, nếu được phân bổ hạn ngạch thì ngành xe điện Việt Nam sẽ có cơ hội gia nhập thị trường này.

Tuy vậy, hiện Việt Nam chưa có quy định cụ thể về điều kiện tham gia mua bán tín chỉ carbon cho ngành xe điện nói riêng. Bởi vậy cơ hội thì có nhưng cần phải được khơi thông bằng chính sách rõ ràng.

Cần chính sách cụ thể

Theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội, để tham giao dịch vào thị trường carbon, cần xác định rõ số lượng hàng hóa. Tiếp theo cần hình thành cơ chế tính giá và xác định đối tượng tham gia thị trường gồm ai mua, ai bán. Ví dụ ngoài các nhà sản xuất xe điện, các doanh nghiệp vận tải taxi sử dụng xe điện có thể tham gia thị trường này không, cơ chế như thế nào?

Việc quy đổi, theo nền tảng công nghiệp và quy chuẩn của mỗi quốc gia, tùy thuộc vào cơ sở hạ tầng hệ số quy đổi có thể khác nhau, nhưng phải phù hợp quy luật của quốc tế. Cùng đó, cơ quan quản lý cần quy định cụ thể điều kiện để các đơn vị tham gia thị trường.

Kiến nghị giải pháp, các chuyên gia đều cho rằng, trước mắt cần nghiên cứu, đánh giá tổng thể, xác định khối lượng chuyển đổi, lượng giảm phát thải CO2. Đồng thời, xây dựng cơ chế quy đổi, định lượng, kiểm soát và quy định một cách minh bạch, phù hợp với quy chuẩn quốc tế.

Đỗ Quang