Xây dựng chính quyền hiện đại từ cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy

Đây là nền tảng quan trọng để cả nước tiếp tục bước vào giai đoạn hoàn thiện mô hình chính quyền hiện đại, xây dựng nền quản trị quốc gia ngày càng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp.

Một năm tạo nền tảng cho nền quản trị hiện đại

Ngày 1-7-2025 trở thành dấu mốc đặc biệt khi toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị đồng bộ triển khai cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy, chính thức chuyển sang mô hình tổ chức và vận hành ba cấp gồm: Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Sau một năm triển khai, những kết quả bước đầu không chỉ thể hiện ở việc tinh gọn bộ máy, mà còn mở ra sự chuyển biến trong tư duy quản trị, phương thức điều hành và chất lượng phục vụ người dân.

Hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội, Chi nhánh số 7. Ảnh: PV

Báo cáo tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp diễn ra sáng 1-7 do Bộ Chính trị tổ chức, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, việc hoàn thiện đồng bộ hệ thống văn bản của Đảng và pháp luật của Nhà nước đã tạo nền tảng quan trọng để bộ máy mới vận hành thông suốt. Trên cơ sở đó, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai quyết liệt, giảm mạnh các tầng nấc trung gian, mở rộng không gian phát triển và nâng cao hiệu quả quản trị ở cả Trung ương và địa phương.

Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, dấu ấn rõ nét của cuộc cải cách là việc sắp xếp từ 63 tỉnh, thành phố xuống còn 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh; từ hơn 10.000 đơn vị hành chính cấp xã xuống còn 3.321 đơn vị, đồng thời, kết thúc hoạt động của cấp huyện. Không chỉ đơn thuần là thay đổi về tổ chức, việc sắp xếp còn hướng tới xây dựng một bộ máy tinh gọn hơn, giảm đầu mối trung gian, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và tạo điều kiện để chính quyền các cấp phát huy vai trò trong quản trị, điều hành.

Đội ngũ kỹ thuật VNPT hỗ trợ UBND phường Hồng Hà vận hành chính quyền hai cấp trong ngày đầu 1-7. Ảnh: Trần Yến

Cùng với việc tinh gọn bộ máy và cải cách hành chính thì chuyển đổi số được xác định là nền tảng để mô hình mới phát huy hiệu quả. Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, việc tinh gọn tổ chức gắn với chuyển đổi số đã tạo bước đột phá trong xây dựng nền hành chính phục vụ, đưa chính quyền đến gần người dân hơn. Kết quả khảo sát cho thấy mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08%; đặc biệt, 89,09% ý kiến đánh giá cơ bản không còn tình trạng công chức gây phiền hà, sách nhiễu. Năm 2025, cả nước hoàn thành vượt mức 15/15 chỉ tiêu chủ yếu; hoàn thành và vượt 22/26 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của cả giai đoạn 2021-2025. Những con số này phản ánh sự chuyển biến tích cực trong chất lượng phục vụ, đồng thời, củng cố niềm tin của nhân dân đối với các chủ trương đổi mới của Đảng…

Đánh giá sau một năm vận hành, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, mô hình mới đã chứng minh tính đúng đắn và ưu việt cả trên phương diện lý luận lẫn thực tiễn. Quan trọng hơn, tư duy quản trị đã từng bước chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển; phương thức lãnh đạo, cầm quyền tiếp tục được đổi mới, trong khi quản trị quốc gia ngày càng hiện đại hơn trên cơ sở phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực. Đây được xem là nền tảng để tiếp tục nâng cao chất lượng vận hành trong giai đoạn tiếp theo.

Hoàn thiện mô hình, nâng cao chất lượng phục vụ

Những kết quả đạt được sau một năm vận hành là tiền đề quan trọng, song, cũng mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình đổi mới. Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, yêu cầu đặt ra hiện nay không còn dừng ở việc hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy, mà phải chuyển mạnh sang giai đoạn nâng cao chất lượng vận hành, bảo đảm bộ máy thực sự tinh gọn, hoạt động thông suốt, quyền hạn rõ hơn, trách nhiệm cụ thể hơn và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.

Giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại điểm phục vụ hành chính công Phường Dương Nội. Ảnh: Nguyễn Quang

Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện việc phân định thẩm quyền theo mô hình quản trị ba cấp, trong đó, Trung ương tập trung kiến tạo thể chế, xây dựng nền tảng số quốc gia và tăng cường kiểm tra, giám sát; cấp tỉnh giữ vai trò điều hành, phân bổ nguồn lực và liên kết vùng; cấp xã trực tiếp quản trị địa bàn, quản lý dữ liệu và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển.

Thực tiễn vận hành cũng cho thấy, một số điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ. Thể chế liên quan đến tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực chưa đồng bộ; có nơi đã giao nhiệm vụ nhưng hướng dẫn chưa kịp thời, hoặc đã phân cấp nhưng chưa bảo đảm đầy đủ nguồn lực để thực hiện. Trong khi đó, năng lực thực thi ở cấp xã chưa theo kịp yêu cầu mới khi khối lượng công việc tăng nhanh, nhất là ở các lĩnh vực đất đai, quy hoạch, xây dựng, tài chính, công nghệ thông tin…

Những vấn đề này cũng được phản ánh từ thực tiễn địa phương. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Dương Nội (Hà Nội) Cấn Thị Việt Hà cho biết, việc triển khai đồng bộ phân cấp, phân quyền gắn với chuyển đổi số đã giúp mô hình mới từng bước phát huy hiệu quả, nâng cao chất lượng quản trị và tạo sự hài lòng của người dân.

Tuy nhiên, khối lượng công việc ở cấp xã tăng nhanh hơn khả năng đáp ứng về nhân lực, dữ liệu và hạ tầng kỹ thuật; việc kết nối, chia sẻ các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa thật sự đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả chỉ đạo, điều hành. Theo đồng chí Cấn Thị Việt Hà, đây chủ yếu là những khó khăn mang tính chuyển tiếp trong giai đoạn đầu và cần tiếp tục được nghiên cứu, tháo gỡ.

Nhiều người dân tới Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội - Chi nhánh số 7 để thực hiện các thủ tục hành chính. Ảnh: PV

Chia sẻ kinh nghiệm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp diễn ra sáng 1-7, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vân Sơn (tỉnh Phú Thọ) Nguyễn Duy Tư cho biết, địa phương đã đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với phát triển kinh tế - xã hội, đến nay, 100% văn bản trao đổi giữa các cơ quan của Đảng bộ và chính quyền xã được thực hiện trên môi trường mạng, không để xảy ra tình trạng hồ sơ hành chính quá hạn.

Từ thực tiễn đó, đồng chí Nguyễn Duy Tư kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền; có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với các địa bàn có quy mô lớn sau sáp nhập; tăng cường đào tạo về quản trị số, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu và xây dựng hệ thống phần mềm dùng chung trong toàn hệ thống chính trị.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cuộc cải cách tổ chức bộ máy là công việc rất lớn, rất khó, phải được tiến hành kiên trì, bài bản và khoa học.

Vì vậy, các cơ quan cần khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến, hoàn thiện chương trình hành động, xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và nguồn lực thực hiện; những việc thuộc thẩm quyền của Trung ương phải được quyết định kịp thời, còn những nội dung đã phân cấp cho địa phương, nhất là cấp xã, phải được hướng dẫn cụ thể để cơ sở chủ động triển khai, không để ách tắc hoặc chờ đợi.

Định hướng cho giai đoạn tiếp theo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế; đổi mới phương thức lãnh đạo; hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực; xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu mô hình mới và thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị. Trong đó, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà phải tạo ra phương thức quản trị mới, dựa trên dữ liệu thống nhất, liên thông, giúp nâng cao hiệu suất công việc, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, tinh thần xuyên suốt là tổ chức mới phải tạo ra năng lực mới, cơ chế phân cấp, phân quyền mới phải đi đôi với trách nhiệm mới, dữ liệu mới phải tạo ra phương thức quản trị mới và bộ máy mới phải mang lại chất lượng phục vụ mới cho người dân, doanh nghiệp.

Sau một năm đặt nền móng cho cuộc cải cách tổ chức bộ máy, trọng tâm của giai đoạn tiếp theo chính là tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền hiện đại, xây dựng nền quản trị quốc gia ngày càng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, liêm chính, kiến tạo và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Đình Hiệp - Nguyên Bảo