Xăng E10 sắp được bán trên cả nước, có ảnh hưởng động cơ xe không?

Xăng E10 sẽ phổ biến từ ngày 1/6

Theo lộ trình được ban hành, từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 sẽ được sử dụng rộng rãi trên thị trường Việt Nam. Đây được xem là một bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với xu hướng phát triển năng lượng sạch trên thế giới.

Hiện nay, khung pháp lý cơ bản cho quản lý chất lượng xăng dầu tại Việt Nam được quy định trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu diesel và nhiên liệu sinh học (QCVN 01:2022/BKHCN). Quy chuẩn này được ban hành kèm theo Thông tư số 16/2022/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ và có hiệu lực từ ngày 1/2/2023. Theo quy định, từ ngày 15/6/2023, các sản phẩm xăng, nhiên liệu diesel và nhiên liệu sinh học được sản xuất, pha chế, nhập khẩu và phân phối trên thị trường phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật của quy chuẩn trước khi lưu thông.

Xăng E10 sẽ được bán rộng rãi từ ngày 1/6.

Tuy nhiên, sau một thời gian triển khai, một số vướng mắc kỹ thuật và thực tiễn đã phát sinh, đặc biệt khi Việt Nam chuẩn bị chuyển sang sử dụng xăng E10 trên quy mô toàn quốc. Vì vậy, các cơ quan quản lý đang tiến hành rà soát và nghiên cứu sửa đổi QCVN 01:2022/BKHCN nhằm bảo đảm tính đồng bộ với các chính sách mới về nhiên liệu sinh học và tiêu chuẩn khí thải phương tiện giao thông.

Theo Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Nguyễn Nam Hải, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2022/BKHCN được ban hành và triển khai trong thực tiễn thời gian qua, đến nay đã bộc lộ và phát sinh những vướng mắc kỹ thuật cần khẩn trương nghiên cứu, rà soát và sửa đổi QCVN 01:2022/BKHCN, bảo đảm tính đồng bộ, đáp ứng yêu cầu quản lý, phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam và phát triển trong giai đoạn mới.

Đồng thời, các chuyên gia năng lượng cho rằng theo quy định hiện hành, xăng E10 phải bảo đảm hàm lượng ethanol chứa khoảng 33% ôxy theo khối lượng; khi pha 10% thể tích ethanol, hàm lượng oxy trong xăng có thể tăng lên khoảng 3,5-3,7%. Trong khi đó, một số nguồn xăng nhập khẩu đã có sẵn hàm lượng ôxy từ 1-1,5%, dẫn đến nguy cơ vượt giới hạn tối đa theo quy chuẩn hiện hành.

Bên cạnh đó, nguồn cung ethanol trong nước hiện mới đáp ứng khoảng 65% nhu cầu, phần còn lại phải nhập khẩu, vì vậy, cần xem xét điều chỉnh chỉ tiêu "Hàm lượng oxy" tại QCVN 01:2022/BKHCN theo hướng linh hoạt hơn hoặc chuyển sang cơ chế báo cáo kèm giới hạn đối với từng hợp chất oxygenat cụ thể; đồng thời sửa đổi chỉ tiêu "Hàm lượng ethanol" từ mức "9-10% thể tích" sang "không lớn hơn 10% thể tích" nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động pha chế, bảo đảm tính khả thi trong thực tiễn.

Việc sửa đổi QCVN 01:2022/BKHCN cần được thực hiện trên cơ sở luận cứ khoa học, phù hợp thực tiễn thị trường, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu kỹ thuật, môi trường và hiệu quả kinh tế, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, cho biết sản lượng tiêu thụ xăng trên cả nước hiện vào khoảng 1 triệu m³ mỗi tháng. Trong đó, xăng RON92 chiếm khoảng 15% và RON95 chiếm khoảng 85%. Với cơ cấu tiêu thụ này, nhu cầu ethanol để pha chế xăng sinh học ước khoảng 92.000-100.000 m³ mỗi tháng. Việt Nam có 5 nhà máy ethanol đang vận hành ở mức cầm chừng, với khả năng cung ứng ngay khoảng 25.000 m³, tương đương.

Ở góc nhìn dài hạn, ông Tuấn cho rằng phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ nhằm giải quyết vấn đề môi trường, mà còn là bài toán tổng thể về tự chủ năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tạo đầu ra cho lĩnh vực nông nghiệp.

Xăng E10 tác động đến động cơ xe thế nào?

Theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, Đại học Bách Khoa Hà Nội, trào lưu chạy xăng E10 có từ lâu nên các nhà sản xuất đã nghiên cứu để động cơ tương thích với loại xăng sinh học này. Thậm chí, như xe ô tô tôi đang đi ghi chữ E20, tức có thể dùng xăng E20 - nhà sản xuất cam kết điều đó. Khi mở nắp bình xăng ra thấy ghi "Euro 5 E20", người tiêu dùng có thể biết cần sử dụng loại xăng nào để phù hợp với xe.

"Nhưng nguy hiểm lớn nhất là dùng sai mức tiêu chuẩn của xăng, chứ không phải do xăng. Người tiêu dùng nên quan tâm và lưu ý xe của mình đang đi cần dùng Euro 3, 4 hay 5. Có như vậy mới bảo vệ xe và túi tiền của mình", ông Phúc nói.

Phân tích sâu hơn, ethanol là chất dung môi không ảnh hưởng đến các chi tiết cơ khí, chỉ ảnh hưởng đến vật liệu phi kim như gioăng, phớt, cao su. Khi thay đổi thì hãng phải làm được. Với các xe không ghi E gì khi mở nắp bình xăng thì phải cách đây hơn 20 năm, ông nghĩ rằng xe đó cần được chăm sóc, đã phải kiểm tra hệ thống nhiên liệu, đó là nguyên tắc, kể cả không đổ E10 thì các chi tiết đó cũng cần phải thay để đảm bảo an toàn, hoạt động tốt.

Đối với ethanol, do có tính chất tẩy rửa nên có thể làm các cặn bám trong bình xăng tan ra nhanh hơn và theo hệ thống nhiên liệu đi lên động cơ. Song, ở các dòng ô tô đời mới, bình xăng và hệ thống nhiên liệu đã được cải tiến nên hầu như không xảy ra hiện tượng đóng cặn. Trong khi đó, với xe máy, đặc biệt là các xe đời cũ, nguy cơ này vẫn có thể tồn tại, vì vậy người tiêu dùng cần lưu ý khi sử dụng.

PGS.TS Đàm Hoàng Phúc cho biết, ethanol ngậm nước nên mật độ nước tăng lên, ảnh hưởng đến khả năng cháy của xe, ảnh hưởng nhiều nhất xe chế hòa khí. Bởi vậy, bên cạnh các tiêu chuẩn, quy chuẩn đảm bảo chất lượng, cần làm sao để vòng tuần hoàn nhanh lên thì rủi ro ngậm nước sẽ hạn chế.

Với người tiêu dùng, đi ít thì đổ ít, tất cả cùng nhau đều có giải pháp. Còn việc hút nước hoàn toàn không gây hỏng hóc, tắc vòi phun; tình trạng tắc chủ yếu do cặn đi lên chứ không phải do hút nước.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và các cam kết quốc tế về trung hòa carbon ngày càng cấp thiết, việc áp dụng và phát triển nhiên liệu sinh học là hướng đi quan trọng, tất yếu nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu, thực hiện các cam kết quốc tế về ứng phó biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Tô Hội