Chuẩn bị 'đường chạy' cho xăng sinh học E10

Đến thời điểm này, Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các đơn vị thành viên liên quan như Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) và Công ty Cổ phần Lọc Hóa Dầu Bình Sơn (BSR)… đang quyết liệt thực hiện các giải pháp, sẵn sàng cho lộ trình phối trộn, kinh doanh và sử dụng xăng sinh học E10RON95 để thay thế xăng khoáng và xăng sinh học E5RON92 trên toàn quốc.

Chủ động nhiều giải pháp đồng bộ

Thông qua các đơn vị thành viên như PVOIL, BSR, Chi nhánh Phân phối sản phẩm lọc dầu Nghi Sơn (PVNDB), Petrovietnam đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để chuẩn bị cho lộ trình xăng sinh học E10RON95 (xăng khoáng RON95 pha chế với 10% cồn Ethanol sinh học và được gọi tắt là xăng E10).

Petrovietnam đã chỉ đạo BSR và PVNDB tăng tốc chuẩn bị nguồn xăng nền RON95, đồng thời phối hợp với các bên khởi động lại Nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí miền Trung (tại Dung Quất, Quảng Ngãi) để gia tăng nguồn cung Ethanol trong nước phục vụ phối trộn.

Ngoài đầu tư nâng cấp hạ tầng, Petrovietnam còn chú trọng đào tạo nhân lực, xây dựng quy trình vận hành và quản lý chất lượng nhiên liệu sinh học nhằm đảm bảo tính ổn định, an toàn và đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia cũng như quốc tế về xăng E10RON95.

Theo Phó Tổng Giám đốc PVOIL Lê Trung Hưng, hiện PVOIL đã hoàn tất nâng cấp hệ thống pha chế và tồn trữ tại 13 kho đầu mối trên toàn quốc, bao gồm cải tiến hệ thống bồn chứa, thiết bị pha trộn và cập nhật công nghệ hiện đại đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu pháp lý của xăng E10.

Ngoài lợi thế sẵn có với hệ thống gần 900 cửa hàng xăng dầu, PVOIL còn có mạng lưới kho cảng trải dài cả nước và hơn 10 năm kinh nghiệm vận hành hệ thống pha chế xăng sinh học E5RON92. Tổng công ty cũng sở hữu đội ngũ kỹ thuật viên chuyên môn cao, sẵn sàng vận hành hệ thống sản xuất – phân phối E10 hiệu quả và an toàn. PVOIL cũng sẵn sàng gia công pha chế xăng E10 cho các đầu mối khác, khẳng định vai trò dẫn dắt trong việc đảm bảo nguồn cung ổn định cho thị trường.

Từ tháng 8/2025 đến nay, PVOIL đã thí điểm bán xăng E10RON95 tại 50 cửa hàng ở Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, ghi nhận phản hồi tích cực với sản lượng tiêu thụ tăng dần và chưa phát sinh phản ánh về chất lượng. Thông qua việc bán thí điểm này, PVOIL đã nắm bắt được tâm lý người tiêu dùng cũng như tích lũy được thêm nhiều kinh nghiệm về kỹ thuật pha chế, vận hành kho bãi và tổ chức phân phối trước khi chính thức áp dụng chính thức trên toàn quốc vào ngày 1/1/2026.

Sẵn sàng sản xuất khoảng 60 nghìn tấn Ethanol phục vụ pha chế

Ông Nguyễn Việt Thắng - Tổng Giám đốc BSR cho biết, việc triển khai lộ trình sản xuất xăng E10RON95 không chỉ là yêu cầu thực hiện chủ trương lớn của Chính phủ và Bộ Công Thương, mà còn là bước đi tất yếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh hơn, sạch hơn và bền vững hơn cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lọc hóa dầu Việt Nam.

Trong bối cảnh tình hình xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp, gây tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu và để chuẩn bị cho lộ trình thay thế xăng khoáng và xăng sinh học E5RON92 từ 1/6/2026, BSR đã sẵn sàng sản xuất 60 nghìn tấn Ethanol để phối trộn xăng E10RON95. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính chủ động của Việt Nam trong bảo đảm an ninh năng lượng. Nhà máy lọc dầu Dung Quất do BSR quản lý với lợi thế hạ tầng pha chế hiện đại và hệ thống bồn bể, đường ống kết nối trực tiếp với nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung (BSR-BF) sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng xăng E10 cho thị trường.

Theo Giám đốc BSR – BF Phạm Văn Vượng, nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung đã chạy thử từ ngày 20/1/2026, đến ngày 6/2 đã cho ra lô sản phẩm Ethanol đầu tiên. Trong giai đoạn chạy thử ban đầu, nhà máy sản xuất được khoảng 470 tấn Ethanol. Đến ngày 12/2, nhà máy đã xuất 210 tấn Ethanol đầu tiên cho BSR để phục vụ phối trộn xăng sinh học E10.

Sau giai đoạn vận hành thử nghiệm, nhà máy tiếp tục rà soát, khắc phục và tối ưu hóa các hạng mục kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Dự kiến từ ngày 20/3 tới đây, nhà máy sẽ chạy với sản lượng khoảng 60 nghìn tấn Ethanol/năm, phục vụ việc chính thức bán xăng E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 tới đây.

Đối với việc đảm bảo ổn định nguyên liệu đầu vào cho nhà máy, BSR-BF đã ký các với các đối tác cung ứng theo hợp đồng dài hạn, bảo đảm nguồn cung ổn định cho nhà máy. Về tiêu thụ sản phẩm, trước mắt BSR – BF sẽ cung cấp Ethanol chủ yếu cho BSR thông qua hệ thống đường ống kết nối trực tiếp vào hệ thống bồn bể của nhà máy lọc dầu Dung Quất. Hiện BSR – BF cũng đã đầu tư hệ thống xuất sản phẩm bằng đường bộ nhằm sẵn sàng cung cấp cho các đối tác và khách hàng khác khi thị trường có nhu cầu.

Vẫn cần các giải pháp thúc đẩy

Theo Bộ Công Thương, nhu cầu Ethanol cần thiết để phối trộn xăng sinh học E10RON95 sẽ vào khoảng 1,1 triệu m3/năm. Tuy nhiên với năng lực sản xuất trong nước hiện chỉ đáp ứng được cao nhất 40% nhu cầu Ethanol cho pha chế xăng sinh học E10 nên khoảng hơn 60% nhu cầu Ethanol còn thiếu sẽ phải nhập khẩu.

Ông Bùi Ngọc Bảo-Chủ tịch Hiệp hội Xăng Dầu Việt Nam cho biết: Các sản phẩm xăng dầu đều phải có quy chuẩn kỹ thuật. Với thực tế là nguồn Ethanol cho phối trộn E10RON95 sẽ được nhập khẩu từ nhiều nước khác nhau và nhận từ nhiều nhà máy ở trong nước nên sẽ có chỉ tiêu khác nhau; trong đó, sẽ có các chỉ tiêu không phù hợp nên khi pha chế sẽ có những vấn đề phát sinh về quy chuẩn kỹ thuật với sản phẩm. Vì vậy, cơ quan quản lý nhà nước liên quan cần phối hợp xây dựng quy chuẩn kỹ thuật cho xăng E10RON95, giúp doanh nghiệp pha chế thuận lợi trong sản xuất và người tiêu dùng yên tâm với chất lượng xăng E10RON95.

Bên cạnh đó, Chính phủ xây dựng các chính sách ổn định dài hạn cho doanh nghiệp để giải quyết bài toán hiệu quả tài chính trong pha chế E10RON95. Theo đó, việc sớm ban hành Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu thay thế các nghị định trước đây không còn phù hợp là rất cấp bách để doanh nghiệp có thể chủ động tạo nguồn, tính toán hiệu quả, từ đó thực hiện đảm bảo nguồn cung cho thị trường trong mọi tình huống.

Cùng quan điểm này, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên thường Trực Ban Chấp hành Hội tư vấn thuế Việt Nam cho rằng chính sách thuế hiện hành cho xăng sinh học E10RON95 chưa tạo ra ưu thế cạnh tranh so với xăng khoáng trong khi chi phí sản xuất E10RON95 cao hơn. Cụ thể, các ưu đãi về thuế nhập khẩu Ethanol, thuế thu nhập doanh nghiệp hay thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt vẫn chưa được triển khai đồng bộ.

Ví dụ như xăng sinh học E10RON95 phát thải thấp hơn nên cần miễn hoặc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt có thời hạn là cần thiết. Khi thuế giảm, giá bán lẻ E10RON95 sẽ hạ xuống, kéo theo nhu cầu tiêu dùng tăng, tạo động lực cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất. Đây là “lợi ích ba bên”: Nhà nước giảm phát thải, người dân mua được xăng rẻ hơn, còn doanh nghiệp tăng doanh số, mở rộng thị trường. Chính sách thuế nếu được thiết kế hợp lý sẽ là công cụ kinh tế hữu hiệu để điều tiết tiêu dùng, thay đổi hành vi xã hội theo hướng xanh hơn, bền vững hơn.

Bên cạnh đó, với các doanh nghiệp pha chế, phân phối E10, cần có chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp tương tự như với năng lượng tái tạo, tùy theo mức độ đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải. Đồng thời, cho phép doanh nghiệp khấu hao nhanh tài sản đầu tư, tính chi phí nghiên cứu – phát triển được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15. Ngoài ra, Chính phủ cần xây dựng chính sách tổng thể liên kết “4 nhà” bao gồm: Nhà nước, doanh nghiệp, nông dân và người tiêu dùng. Đây là giải pháp căn cơ để đảm bảo chuỗi giá trị khép kín, giúp sản xuất – phân phối – tiêu dùng E10 vận hành hiệu quả, mang lại lợi ích cho cả nền kinh tế, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.

Từ phía doanh nghiệp, đại diện PVOIL đã kiến nghị Bộ Công Thương sớm ban hành nghị định mới về kinh doanh xăng dầu; tăng cường giám sát các doanh nghiệp đầu mối không đáp ứng tiêu chuẩn cung ứng; điều chỉnh cách tính dự trữ lưu thông đối với xăng E10RON95; rút ngắn thời gian hợp quy để đưa sản phẩm ra thị trường nhanh hơn. Liên quan chính sách thuế, PVOIL đề xuất các giải pháp nhằm thuận lợi kê khai, hoàn thuế và tránh bị chiếm dụng vốn, đồng thời kiến nghị xác định thuế bảo vệ môi trường đối với xăng sinh học theo mức tuyệt đối trên mỗi lít xăng bán ra.

Theo kế hoạch, trong tháng 3 - 4/2026, Bộ Công Thương sẽ tiến hành kiểm tra, rà soát mức độ sẵn sàng của các doanh nghiệp đầu mối, cơ sở sản xuất - chế biến, điều kiện hạ tầng kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng, nhằm bảo đảm việc triển khai xăng sinh học E10RON95 diễn ra an toàn, hiệu quả và đúng lộ trình từ 1/6/2026.

Anh Nguyễn/Bnews/vnanet.vn