Vợ chồng thu nhập 55 triệu đồng/tháng vẫn 'âm tiền' vì kiếm không đủ chi

Không ít người cho rằng mức thu nhập hơn 50 triệu đồng/tháng là đủ để một gia đình có cuộc sống thoải mái và vẫn tích lũy được một khoản đáng kể. Thế nhưng trên thực tế, không phải ai có thu nhập cao cũng đồng nghĩa với việc có tiền tiết kiệm.

THU NHẬP CAO, CHI TIÊU VƯỢT KIỂM SOÁT

Mới đây, câu chuyện của một cặp vợ chồng có tổng thu nhập khoảng 55 triệu đồng/tháng nhưng chi tiêu lại vượt quá cả mức thu nhập đã thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội.

“Các bác góp ý giúp em cách tiết kiệm với ạ. Hiện tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 55 triệu đồng/tháng, không có thêm nguồn thu nào khác. Chồng em 40 tuổi, em 28 tuổi và gia đình có một bé 16 tháng.

Chi tiêu mỗi tháng dao động khoảng 55 – 60 triệu đồng. Các khoản chi cơ bản như trong hình, trong đó những khoản thay đổi theo từng tháng chủ yếu là du lịch, y tế và di chuyển.

Một số khoản chi cố định của gia đình gồm tiền thuê nhà 14 triệu đồng/tháng (đóng 3 tháng/lần), tiền bảo hiểm trung bình 3,9 triệu đồng/tháng (đóng khoảng 2 lần/năm), học phí mầm non của con khoảng 6 triệu đồng/tháng, trả nợ ngân hàng 7 triệu đồng/tháng (khoản nợ 500 triệu đồng do đầu tư thua lỗ) và các hóa đơn sinh hoạt khoảng 3 triệu đồng/tháng”.

Bảng chi tiêu của gia đình

Sau khi xem bảng chi tiêu, nhiều người cho rằng vấn đề không nằm ở mức thu nhập mà ở những khoản chi cố định đang chiếm tỷ trọng quá lớn. Theo họ, nếu không điều chỉnh các khoản như tiền thuê nhà, bảo hiểm hay trả nợ thì rất khó có thể tích lũy.

“Làm ra nhiều mà thuê nhà hết 14 triệu đồng, bảo hiểm gần 4 triệu đồng, trả nợ hết 7 triệu đồng. Tổng ba khoản này hết 25 triệu đồng còn gì. Muốn tiết kiệm thì xem lại ba khoản này. Làm nhiêu ăn nhiêu thì đường nào tiết kiệm được”.

Không ít ý kiến đi sâu phân tích từng hạng mục trong bảng chi tiêu và cho rằng vẫn còn nhiều khoản có thể cắt giảm.

“Thuê nhà 14 triệu đồng cần giảm xuống, di chuyển 4 triệu đồng cũng cần giảm xuống. Y tế 4 triệu đồng là làm gì trong khi có mua bảo hiểm? Du lịch 2,5 triệu đồng cũng là khoản hơi không cần thiết. Đồ dùng của bố mẹ tháng 4 triệu đồng cũng là nhiều. Đồ dùng của con tháng 2,7 triệu đồng là bỉm sữa hay là gì? Thu nhập không phải là thấp nhưng với tình trạng nhà đi thuê và nợ ngân hàng một đống như thế này thì cần phải tiết kiệm lại”.

Một số phụ huynh cũng chia sẻ kinh nghiệm từ chính gia đình mình để người đăng bài tham khảo. Theo họ, việc chuyển con sang trường công khi đủ tuổi hay thay đổi thói quen mua sắm có thể giúp giảm đáng kể áp lực tài chính trong dài hạn.

“Thu nhập trung bình nhưng thuê nhà cao quá. Nếu nhà để kinh doanh kiếm tiền thì không nói làm gì. Sau này bé 3 tuổi có thể chuyển sang trường mầm non công. Con mình học công tháng 2,2 triệu đồng nhưng môi trường ổn vì trường đạt chuẩn quốc gia. Ngoài ra bớt đồ dùng cá nhân 3 tháng mua một lần. Chứ tháng nào cũng mua, lãng phí. Cố gắng tự tìm tòi việc học ngoại ngữ, đồng hành sớm cùng con, sau này sẽ bớt được rất nhiều tiền”.

Bên cạnh đó, một cư dân mạng đề xuất hàng loạt giải pháp “thắt lưng buộc bụng” trong giai đoạn hiện tại. Người này cho rằng khi vẫn còn khoản nợ lớn, gia đình nên ưu tiên giảm tiền thuê nhà, cắt du lịch và siết chặt các khoản chi tiêu cá nhân.

“Thuê nhà rẻ lại, tìm chỗ khoảng 5 – 7 triệu đồng thôi, không du lịch, ăn uống đi chợ theo tuần tầm 5 triệu đồng thôi, bố mẹ tiêu cá nhân giảm còn 2 triệu đồng cho hai người một tháng thôi là tự khắc giảm được một ít tiền xăng đi lại. Đang nợ mà xài hoang quá”.

Trong khi nhiều bình luận khuyên nên cắt giảm chi phí, cũng có ý kiến cho rằng chỉ nhìn vào bảng thống kê thì chưa đủ để kết luận.

“Vì nhu cầu mỗi gia đình khác nhau nên chỉ nhìn bảng kê thì cũng khó ạ. Ví dụ như di chuyển 4 triệu đồng là do yêu cầu công việc, nhà quá xa chỗ làm hay sao? Nếu chỉ là thói quen đi ô tô thì có thể tạm thời giảm bớt để chuyển sang xe máy đỡ tiền xăng hơn.

Y tế là gia đình hay bị ốm đau hay chỉ là thực phẩm bổ sung? Nếu vẫn còn gánh nợ, tháng chẳng dư ra xu nào thì em thấy nên hạn chế hoặc ngưng đi du lịch, tìm nhà thuê rẻ hơn độ 8 – 10 triệu đồng chẳng hạn.

Tất nhiên ai cũng có nhu cầu hưởng thụ nhưng quan điểm của em là có ít tiêu ít có nhiều tiêu nhiều, những người khó khăn họ vẫn phải sống đấy thôi, chẳng qua tìm cách chi tiêu ở mức phù hợp với tình trạng lương lậu, nợ nần của mình, chứ ví như tháng kiếm 50 triệu đồng mà tiêu như người tiền trăm thì không ổn”.

Đồng quan điểm, một tài khoản cho rằng bài toán tài chính của mỗi gia đình không thể giải chỉ bằng vài phép cộng trừ trên bảng chi tiêu. Điều cần thay đổi trước tiên là tư duy quản lý tiền bạc, xác định rõ ưu tiên ở từng giai đoạn và song song với việc tiết giảm chi phí là tìm cách gia tăng nguồn thu bền vững.

“Mỗi nhà mỗi cảnh. Cái bảng này người ngoài nhìn vào sao hiểu được nhu cầu nhà bạn. Cái bạn cần là nhìn nhận và rà soát lại tư duy tiêu tiền, cái ấy mới là quyết định.

Phải xác định mỗi giai đoạn điều gì là quan trọng nhất, hiệu quả nhất thì dồn vào đó. Những cái khác chấp nhận bớt đi vì mục tiêu lớn. Xác định giờ là thời chiến hay thời bình. Nếu thu nhập giảm hoặc có cơ hội để tăng thu nhưng phải từ bỏ việc cũ thì có đủ sức chịu rủi ro hay không.

Nhìn chung muốn thoát ra khỏi vòng luẩn quẩn thì một là phải tăng thu bền vững và đáng kể, hai là phải tiết giảm chi thường xuyên để tăng tiết kiệm thôi”.

DẤU HIỆU ÂM THẦM CHO THẤY SỨC KHỎE TÀI CHÍNH GIA ĐÌNH ĐANG SUY GIẢM

Theo các chuyên gia tài chính, mức thu nhập cao không đồng nghĩa với việc một gia đình có nền tảng tài chính vững vàng. Điều phản ánh sức khỏe tài chính không chỉ nằm ở số tiền kiếm được mỗi tháng mà còn ở khả năng quản lý dòng tiền, duy trì khoản tiết kiệm, kiểm soát nợ và ứng phó với những biến cố bất ngờ.

Cơ quan Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng của Mỹ cho biết, một gia đình được xem là có tình trạng tài chính tốt khi có thể đáp ứng các nhu cầu chi tiêu hiện tại, chống chịu được những cú sốc tài chính, duy trì tiến độ thực hiện các mục tiêu dài hạn và có đủ sự linh hoạt để đưa ra các quyết định tài chính trong cuộc sống. Khi một hoặc nhiều yếu tố này bị ảnh hưởng trong thời gian dài, đó có thể là dấu hiệu cho thấy ngân sách gia đình đang rơi vào tình trạng mất cân đối.

Một trong những biểu hiện phổ biến nhất của sự mất cân đối tài chính là chi tiêu hàng tháng luôn bằng hoặc vượt quá thu nhập. Trong trường hợp này, dù mức lương có tăng lên thì gia đình vẫn không tạo được khoản tích lũy vì toàn bộ thu nhập đều được dùng để chi trả cho các khoản sinh hoạt, nợ vay và những nhu cầu phát sinh.

Một trong những biểu hiện phổ biến nhất của sự mất cân đối tài chính là chi tiêu hàng tháng luôn bằng hoặc vượt quá thu nhập

Nhiều người rơi vào tình trạng làm tháng nào hết tháng đó, không còn dư tiền vào cuối tháng và buộc phải sử dụng tiền tiết kiệm, vay mượn hoặc thẻ tín dụng nếu gặp khoản chi đột xuất. Việc không còn khả năng hấp thụ các cú sốc tài chính như mất việc, ốm đau hoặc sửa chữa tài sản là một trong những dấu hiệu rõ ràng cho thấy sức khỏe tài chính đang suy giảm.

Bên cạnh đó, tỷ lệ chi phí cố định quá lớn cũng là yếu tố khiến nhiều gia đình khó cải thiện khả năng tích lũy. Tiền thuê nhà hoặc trả góp nhà, trả nợ ngân hàng, bảo hiểm, học phí và các hóa đơn sinh hoạt là những khoản gần như không thể cắt giảm ngay lập tức.

Khi các khoản này chiếm phần lớn thu nhập, ngân sách dành cho tiết kiệm và các mục tiêu tài chính dài hạn sẽ bị thu hẹp đáng kể. Chỉ cần phát sinh thêm một khoản chi ngoài kế hoạch như viện phí, sửa xe hoặc tăng học phí, gia đình rất dễ rơi vào tình trạng thâm hụt.

Các chuyên gia vì vậy khuyến nghị nên thường xuyên rà soát những khoản chi cố định để bảo đảm chúng vẫn phù hợp với mức thu nhập và điều kiện tài chính ở từng giai đoạn.

Một dấu hiệu khác là không xây dựng được quỹ dự phòng. Quỹ khẩn cấp nên đủ để trang trải khoảng 3 – 6 tháng chi phí sinh hoạt nhằm giúp gia đình duy trì cuộc sống nếu xảy ra những biến cố như mất việc, giảm thu nhập hoặc phát sinh chi phí y tế lớn.

Nếu mọi khoản tiền đều được dùng cho chi tiêu thường xuyên và không còn nguồn dự phòng, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể khiến gia đình phải vay nợ hoặc bán tài sản để bù đắp. Điều này không chỉ làm gia tăng áp lực tài chính trước mắt mà còn ảnh hưởng đến các kế hoạch dài hạn như mua nhà, đầu tư hay chuẩn bị cho việc học của con cái.

Ngoài những con số trong bảng chi tiêu, sức khỏe tài chính còn được phản ánh qua thói quen quản lý tiền bạc. Việc không lập ngân sách, không theo dõi các khoản chi, chi tiêu theo cảm hứng hoặc liên tục nâng mức sống khi thu nhập tăng đều có thể khiến gia đình rơi vào vòng luẩn quẩn kiếm nhiều nhưng không giữ được tiền.

Hiện tượng này được gọi là lạm phát lối sống, tức mức chi tiêu tăng song song với thu nhập khiến khả năng tích lũy gần như không thay đổi dù thu nhập ngày càng cao. Để tránh tình trạng này, mỗi gia đình cần xác định rõ các mục tiêu tài chính ưu tiên, phân biệt giữa nhu cầu thiết yếu và mong muốn, đồng thời dành một khoản tiết kiệm ngay khi nhận thu nhập thay vì chờ đến cuối tháng mới tích lũy phần còn lại.

Hạ Vy