Lan tỏa phong trào 'Bình dân học vụ số': Nền tảng cho sự phát triển trong kỷ nguyên số

Sau hơn 1 năm triển khai, phong trào “Bình dân học vụ số” trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã lan tỏa sâu rộng, từng bước hình thành thói quen học tập và ứng dụng công nghệ số trong cộng đồng. Phong trào không chỉ góp phần nâng cao kỹ năng số cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số, xã hội số trên địa bàn tỉnh.

Những mô hình hay

Tại Bến tàu du lịch Nha Trang, thời điểm này, mỗi ngày trong tuần có hơn 5.000 lượt du khách làm thủ tục tham quan vịnh Nha Trang; riêng thứ Bảy và Chủ nhật, lượng khách tăng lên hơn 9.000 lượt mỗi ngày. Thay vì sử dụng tiền mặt như trước, hiện nay, du khách có thể thanh toán trực tuyến ngay trên điện thoại thông minh, giúp việc làm thủ tục diễn ra nhanh chóng, thuận tiện. Với những du khách lần đầu trải nghiệm hình thức thanh toán này, nhân viên bến tàu trực tiếp hướng dẫn, từ thao tác quét mã QR, xác nhận giao dịch đến hoàn tất thủ tục. Chỉ trong ít phút, mọi quy trình được hoàn tất, giúp du khách nhanh chóng tiếp tục hành trình khám phá các điểm đến trên vịnh. Ông Trần Văn Sao - du khách đến từ phường Thủ Đức (TP. Hồ Chí Minh) cho biết: “Gia đình tôi đã nhiều lần đến Nha Trang du lịch và năm nay tiếp tục lựa chọn Khánh Hòa là điểm đến. Chúng tôi đăng ký tour tham quan các đảo trên vịnh Nha Trang và thấy việc đặt vé trực tuyến rất thuận tiện. Khi đến bến tàu, chỉ cần quét mã QR là hoàn tất thủ tục nhanh chóng, không phải chờ đợi, giúp tiết kiệm nhiều thời gian”.

Chuyên viên Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Cam Hiệp hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Theo ông Đàm Hải Vân - Giám đốc Ban Quản lý vịnh Nha Trang (Sở Nông nghiệp và Môi trường), việc đơn vị triển khai phần mềm thu phí tham quan kết hợp thanh toán trực tuyến 100% từ đầu tháng 4-2026 đến nay đã giúp hoạt động thu phí tại vịnh được thực hiện đồng bộ, công khai, minh bạch. Dữ liệu giao dịch được cập nhật, lưu trữ trên hệ thống, tạo thuận lợi cho công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và đối soát. Mô hình không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch, lan tỏa phong trào “Bình dân học vụ số”, từng bước hình thành thói quen sử dụng dịch vụ số cho người dân, du khách và doanh nghiệp.

Đoàn viên, thanh niên phường Ninh Chử hướng dẫn, hỗ trợ người dân Tổ dân phố Khánh Hiệp nâng cao kỹ năng số.

Tại các xã, phường, nhiều mô hình hỗ trợ chuyển đổi số được triển khai, nhân rộng như: Tổ ứng cứu công nghệ, đội thanh niên tình nguyện hướng dẫn người cao tuổi, nhóm yếu thế sử dụng dịch vụ công trực tuyến (DVCTT); mô hình “Gia đình số” vận động mỗi hộ có ít nhất 1 thành viên thành thạo kỹ năng số để hỗ trợ các thành viên trong gia đình; mô hình “Chợ 4.0 - Chợ không dùng tiền mặt” góp phần thay đổi thói quen thanh toán, thúc đẩy người dân sử dụng hình thức quét mã QR trong giao dịch hằng ngày. Bà Nguyễn Thị Lành (thôn Thủy Xương, xã Suối Hiệp) cho biết: “Trước đây, tôi chỉ dùng điện thoại để nghe và gọi. Nhờ được các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng của thôn cùng con cháu hướng dẫn, giờ đây tôi đã biết chuyển khoản thanh toán tiền hàng qua ứng dụng ngân hàng, sử dụng các tiện ích trên ứng dụng VNeID và thực hiện nhiều giao dịch trực tuyến ngay trên điện thoại. Việc tiếp cận công nghệ số giúp tôi tiết kiệm thời gian, thuận tiện hơn trong sinh hoạt hằng ngày và không còn e ngại khi sử dụng các dịch vụ số.”

Tại phường Ninh Chử, ngày 16-7, Đoàn phường phối hợp với Đoàn Phân hiệu Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh tại Ninh Thuận tổ chức lễ ra quân triển khai mô hình "Bình dân học vụ số" và đội hình thanh niên tình nguyện hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) tại Trung tâm Phục vụ hành chính công và các tổ dân phố trên địa bàn phường. Mô hình được triển khai từ tháng 7-2026, được duy trì thường xuyên nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận, sử dụng hiệu quả các nền tảng số và DVCTT. Ông Phan Thành Nghĩa (Tổ dân phố Văn Sơn 2, phường Ninh Chử), chia sẻ: “Nhờ được các đoàn viên, thanh niên tận tình hướng dẫn, tôi nhận thấy các ứng dụng số không hề khó sử dụng. Công nghệ số mang lại nhiều tiện ích, giúp người dân thực hiện DVCTT, thanh toán, tra cứu thông tin và nhiều giao dịch trong cuộc sống hằng ngày một cách nhanh chóng, thuận tiện hơn. Tôi mong địa phương tiếp tục duy trì các hoạt động hỗ trợ để ngày càng có nhiều người dân được trang bị kỹ năng số, đáp ứng yêu cầu công việc và cuộc sống”.

Người dân làm thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tây Khánh Vĩnh.

Các phường Ba Ngòi, Đô Vinh triển khai mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công lưu động, tạo thuận lợi cho người dân trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) và từng bước thay đổi thói quen từ nộp hồ sơ trực tiếp sang trực tuyến, thúc đẩy chuyển đổi số trong cộng đồng. Theo ông Trương Văn Tường - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Đô Vinh, từ đầu tháng 7 đến nay, đơn vị đã tổ chức 2 đợt phục vụ lưu động tại các tổ dân phố Núi Ngỗng và Nha Hố, hỗ trợ người dân thực hiện nhiều TTHC như: Chứng thực, đăng ký khai sinh liên thông, đăng ký hộ kinh doanh, hướng dẫn thủ tục đất đai, sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID... Trung tâm duy trì mô hình định kỳ 1 lần/tháng hoặc tổ chức theo nhu cầu thực tế trong thời gian tới, ưu tiên các khu vực xa trung tâm. Qua đó, giúp người dân, nhất là người cao tuổi, người khuyết tật và các đối tượng yếu thế tiếp cận dịch vụ hành chính công thuận tiện, tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại; đồng thời góp phần nâng cao kỹ năng số trong cộng đồng, khuyến khích người dân sử dụng DVCTT, từng bước nâng cao mức độ hài lòng của người dân.

Góp phần thúc đẩy chuyển đổi số

Sau hơn 1 năm triển khai, phong trào “Bình dân học vụ số” trên địa bàn tỉnh đã tạo được sức lan tỏa rộng khắp, góp phần nâng cao nhận thức và phổ cập kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức và người dân. Thông qua nhiều hình thức như: Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn, hội nghị, hội thảo; triển khai nền tảng MOOCs “Bình dân học vụ số”; tăng cường giáo dục kỹ năng số cho học sinh; phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng; hỗ trợ người dân thực hiện DVCTT tại bộ phận “một cửa” và xây dựng các mô hình, sáng kiến phù hợp tại cơ sở, phong trào đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức và người dân; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong giải quyết TTHC, cung cấp DVCTT và hỗ trợ triển khai hiệu quả Đề án 06 của Chính phủ (Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030).

Đặc biệt, tỉnh đã triển khai “Chiến dịch 30 ngày hiện diện số tên miền .vn”, hướng dẫn sinh viên các trường đại học, cao đẳng đăng ký 2.062 tên miền id.vn, góp phần thúc đẩy hiện diện số trong giới trẻ; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh đăng ký 244 tên miền biz.vn, nâng cao khả năng tiếp cận môi trường số và phát triển kinh tế số.

Trong năm 2025, tỉnh thành lập 8 tổ hỗ trợ chuyển đổi số tại các xã, phường, đặc khu, hỗ trợ hơn 14.000 lượt người dân, doanh nghiệp sử dụng DVCTT, cập nhật dữ liệu và khai thác các nền tảng dùng chung; 100% trường học, cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh sử dụng nền tảng số, triển khai thanh toán học phí không dùng tiền mặt; 100% bệnh viện tuyến tỉnh và trung tâm y tế thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần thúc đẩy hình thành xã hội số.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Hà - Phó Chủ tịch UBND tỉnh, sau hơn 1 năm triển khai, phong trào “Bình dân học vụ số” đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các cấp, ngành và Nhân dân; từng bước hình thành văn hóa học tập trên môi trường số, nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức và người dân. Hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục được phát huy, góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong giải quyết TTHC, cung cấp DVCTT và triển khai Đề án 06 của Chính phủ. Nhiều mô hình, cách làm sáng tạo được hình thành, nhân rộng, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền. Tuy vậy, việc triển khai phong trào vẫn còn một số hạn chế như: Kết quả thực hiện giữa các địa phương chưa đồng đều; hạ tầng, nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số tại cơ sở còn khó khăn; việc tổ chức đào tạo trực tuyến và huy động nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế.

Thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng xã Suối Hiệp hướng dẫn, hỗ trợ người dân nâng cao kỹ năng số.

Thời gian tới, UBND tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số; phổ cập kiến thức, kỹ năng số cho người dân; triển khai các chương trình đào tạo trên nền tảng “Bình dân học vụ số”; củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng. UBND tỉnh cũng tăng cường đào tạo kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu số, bảo đảm an toàn thông tin cho cán bộ, công chức, viên chức và người dân, nhất là các nhóm yếu thế; tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, thúc đẩy sử dụng DVCTT, định danh điện tử VNeID, chữ ký số, thanh toán không dùng tiền mặt. Đồng thời, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ sở giáo dục và cộng đồng trong triển khai phong trào, góp phần phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số tại địa phương.

LÂM ANH - MÃ PHƯƠNG