Việt Nam - Trung Quốc: 'Mở rộng không gian hợp tác nông sản trong kỷ nguyên số'

Tăng cường liên kết chuỗi giá trị, khai thác hiệu quả thị trường tỷ dân

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho rằng tiềm năng hợp tác nông sản giữa Việt Nam và Trung Quốc còn rất lớn. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả các cơ hội này, hai bên cần đẩy mạnh xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, cung ứng và tiêu thụ nông sản theo hướng bền vững; đồng thời thúc đẩy quá trình mở cửa thị trường, đẩy nhanh đánh giá rủi ro và hoàn thiện các thủ tục kỹ thuật đối với những mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, hợp tác giữa hai nước không chỉ dừng lại ở thương mại hàng hóa mà cần mở rộng sang các lĩnh vực tiêu chuẩn chất lượng, kiểm nghiệm, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc.

Đánh giá về triển vọng hợp tác trong thời gian tới, Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hà Vĩ cho rằng quan hệ giữa hai nước đang có nhiều điều kiện thuận lợi để nâng tầm hợp tác nông nghiệp nhờ nền tảng tin cậy chính trị, hệ thống hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện và quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Theo Đại sứ Hà Vĩ, ứng dụng công nghệ số, tăng liên kết chế biến - logistics và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi ngành hàng sẽ góp phần củng cố vị thế nông sản hai nước trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Thực tế cho thấy Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam và là một trong những thị trường xuất khẩu nông sản quan trọng hàng đầu.

Chế biến sâu và chuyển đổi số - động lực tăng trưởng mới

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ngành rau quả Việt Nam đang phát triển mạnh cả về quy mô sản xuất lẫn xuất khẩu. Hai nước đã ký nhiều nghị định thư xuất khẩu đối với các sản phẩm như sầu riêng, măng cụt, mít, chuối, dừa, chanh leo, khoai lang và sầu riêng đông lạnh; đồng thời đang tiếp tục đàm phán để mở rộng danh mục đối với nhiều loại trái cây khác.

Tuy nhiên, theo ông Mạnh, để nâng cao sức cạnh tranh và giá trị xuất khẩu, Việt Nam cần tập trung phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, tăng cường truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện hệ thống logistics và đặc biệt là đẩy mạnh chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị cho sản phẩm nông sản.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ NN&MT chia sẻ tại Diễn đàn.

Đồng quan điểm, ông Đinh Cao Khuê, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc DOVECO nhận định, nhu cầu tiêu dùng của tầng lớp trung lưu Trung Quốc đang thay đổi nhanh chóng. Các sản phẩm chế biến như nước quả cô đặc, nước ép, rau quả đông lạnh, đồ hộp và nguyên liệu phục vụ ngành thực phẩm đang có tốc độ tăng trưởng cao và mang lại giá trị gia tăng lớn hơn nhiều so với xuất khẩu sản phẩm tươi.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Đình Tùng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group cho rằng, việc cấp mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói hiện vẫn là một trong những “nút thắt” ảnh hưởng đến tốc độ mở rộng xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.

Ông đề xuất tăng cường kiểm tra trực tuyến và phối hợp với các tổ chức giám định uy tín nhằm rút ngắn thời gian thẩm định, phê duyệt. Cùng với đó, doanh nghiệp kiến nghị xây dựng cơ chế “luồng xanh” cho các doanh nghiệp và vùng trồng có lịch sử tuân thủ tốt, đồng thời phát triển hệ thống dữ liệu số dùng chung để cập nhật tình trạng mã số vùng trồng theo thời gian thực, góp phần nâng cao tính minh bạch và hạn chế gian lận thương mại.

Theo ông Lương Đức Vinh, đại diện Tập đoàn Kiểm định và Chứng nhận Trung Quốc (CCIC) khu vực Tây Nam, việc hài hòa tiêu chuẩn kiểm nghiệm, tăng cường truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số sẽ là “chìa khóa” nâng cao hiệu quả thương mại nông sản giữa hai nước trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, mô hình truy xuất nguồn gốc kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đối với sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc đang cho kết quả tích cực. Hệ thống cho phép số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng từ vùng trồng, đóng gói, vận chuyển đến thông quan, đồng thời kết nối trực tiếp với cơ quan quản lý. Nhờ đó, thời gian thông quan được rút ngắn từ vài ngày xuống khoảng 24 giờ, thậm chí chỉ còn 3 giờ đối với một số lô hàng. Đây được xem là tiền đề để mở rộng ứng dụng công nghệ số cho nhiều mặt hàng nông sản, thủy sản trong thời gian tới.

Với kim ngạch thương mại song phương vượt 205 tỷ USD trong năm 2025, Việt Nam và Trung Quốc đang sở hữu một trong những thị trường nông sản năng động nhất khu vực. Trong bối cảnh người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưu tiên các sản phẩm chế biến và có khả năng truy xuất nguồn gốc, dư địa tăng trưởng của nông sản Việt Nam nằm ở việc nâng cao giá trị gia tăng thông qua chế biến sâu, logistics hiện đại và ứng dụng công nghệ số. Đây được xem là hướng đi chiến lược để nông sản Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Gia Hồng