Tập huấn triển khai Nghị định mới về địa bàn hoạt động hải quan và phòng, chống buôn lậu

Hội nghị được tổ chức nhằm quán triệt các nội dung mới của Nghị định số 153/2026/NĐ-CP, thống nhất nhận thức và cách thức triển khai trong toàn ngành Hải quan; đồng thời nâng cao năng lực tổ chức thực hiện cho công chức hải quan, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng, bảo đảm Nghị định được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

Theo Cục Hải quan, việc ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP là cần thiết nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Hải quan năm 2014 về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan và trách nhiệm phối hợp của các cơ quan trong công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Nghị định cũng thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trong bối cảnh nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới. Trong đó có các quy định về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, quản lý cửa khẩu biên giới đất liền, khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao và các địa điểm kiểm tra, giám sát hải quan.

Thực tiễn thi hành Nghị định số 01/2015/NĐ-CP và Nghị định số 12/2018/NĐ-CP thời gian qua cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực trong tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan và công tác phòng, chống buôn lậu, vẫn còn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục hoàn thiện.

Vì vậy, Nghị định số 153/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm tháo gỡ các bất cập trong thực tiễn, bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan và công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã được phổ biến những nội dung sửa đổi, bổ sung quan trọng của Nghị định.

Đáng chú ý, đối với phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại các khu vực cửa khẩu đường bộ và cửa khẩu biên giới đường thủy nội địa, Nghị định quy định rõ ràng hơn về ranh giới và phạm vi của từng cửa khẩu bằng các tiêu chí cụ thể như mốc giới, tọa độ, chiều sâu, vị trí tiếp giáp, chiều dài và địa giới hành chính theo tên gọi mới của các tỉnh, xã sau sắp xếp.

Nghị định cũng bổ sung các khái niệm như “lối thông quan”, “đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa” và “cửa khẩu đường sắt” nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn hoạt động và các quy định hiện hành về quản lý cửa khẩu biên giới đất liền.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc thu hẹp phạm vi địa bàn hoạt động hải quan đối với 20 cửa khẩu phụ không phát sinh hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Hải quan về địa bàn hoạt động hải quan, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan Hải quan tập trung nguồn lực, cơ sở vật chất tại những khu vực cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế.

Bên cạnh đó, Nghị định bổ sung quy định về việc xác định địa bàn hoạt động hải quan đối với các cửa khẩu, lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa, lối mở biên giới hoặc các địa điểm khác chưa được xác định trong Nghị định nhưng được cơ quan có thẩm quyền mở mới, nâng cấp hoặc công bố cho phép hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Quy định này nhằm tránh khoảng trống trong quản lý nhà nước về hải quan, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại biên giới.

Đối với phạm vi địa bàn hoạt động hải quan ngoài cửa khẩu, Nghị định bổ sung nhiều địa điểm mới thuộc diện cơ quan Hải quan thực hiện thủ tục, giám sát, kiểm soát hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa theo quy định của pháp luật.

Trong đó, có trụ sở, kho hàng và cơ sở sản xuất của doanh nghiệp tại các khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu kinh tế, trung tâm tài chính quốc tế; cơ sở sản xuất của doanh nghiệp chế xuất; trụ sở, kho hàng và cơ sở sản xuất của tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa để gia công, sản xuất xuất khẩu; kho hàng không kéo dài; cơ sở gia công hàng hóa xuất khẩu và địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định.

Về công tác phối hợp phòng, chống buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, Nghị định bổ sung quy định trao đổi, cung cấp thông tin bằng hình thức tài liệu, dữ liệu điện tử. Đây là bước cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Đồng thời, Nghị định sửa đổi, hoàn thiện quy định về trách nhiệm chủ trì của cơ quan Hải quan trong địa bàn hoạt động hải quan. Theo đó, cơ quan Hải quan chủ trì thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới theo quy định của pháp luật hải quan, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính đối với một nhiệm vụ, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành và hiệu lực quản lý nhà nước.

Thông qua Hội nghị tập huấn, ngành Hải quan kỳ vọng các đơn vị trong toàn ngành sẽ nắm vững những điểm mới của Nghị định số 153/2026/NĐ-CP, thống nhất trong tổ chức thực hiện, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

T.Chung