Việt Nam tận dụng cơ hội bứt phá giá trị cà phê từ chế biến sâu

Việt Nam chiếm 18% tổng sản lượng cà phê toàn thế giới. Ảnh: Chu Khôi.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 7/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 147,6 nghìn tấn cà phê, thu về 639,5 triệu USD; lũy kế 7 tháng năm 2026 đạt khoảng 1,2 triệu tấn với kim ngạch 5,45 tỷ USD, tăng 10,8% về lượng nhưng giảm 11,2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chủ yếu là giá cà phê xuất khẩu bình quân chỉ đạt khoảng 4.537 USD/tấn, giảm 19,9% so với cùng kỳ năm trước.

Đức, Italia và Nhật Bản tiếp tục là ba thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam, lần lượt chiếm 13,5%, 7,9% và 7,2% thị phần. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu sang cả ba thị trường này đều sụt giảm, trong đó Đức giảm 20,9%, Italia giảm 6,5% và Nhật Bản giảm 9%.

Trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu lớn nhất, Trung Quốc là điểm sáng với mức tăng trưởng giá trị xuất khẩu lên tới 76,1%, trong khi Malaysia ghi nhận mức giảm mạnh nhất, ở mức 23,7% so với cùng kỳ năm trước.

GIÁ CÀ PHÊ ĐANG PHỤC HỒI

Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), cơ cấu xuất khẩu cà phê trong 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục có sự phân hóa rõ nét. Cà phê Robusta đạt 883.100 tấn, tăng 7,5% về lượng nhưng giảm 18,6% về giá trị, trong khi Arabica tăng 5,3% về sản lượng và gần như giữ ổn định về kim ngạch. Đáng chú ý, nhóm cà phê chế biến tiếp tục khẳng định xu hướng gia tăng giá trị với kim ngạch đạt 910,8 triệu USD, tăng 4,6%.

Giá cà phê thế giới và trong nước đồng loạt tăng trở lại từ cuối tháng 7/2026 khi thị trường gia tăng lo ngại về nguồn cung từ Brazil. Diễn biến này mở ra cơ hội cải thiện giá bán và gia tăng thị phần cho cà phê Việt Nam tại nhiều thị trường xuất khẩu.

Lượng tồn kho cà phê Arabica đạt chuẩn trên sàn ICE (Sàn giao dịch liên lục địa) liên tục sụt giảm, xuống còn 292.810 bao vào cuối tháng 7 và tiếp tục giảm còn 260.720 bao tính đến ngày 3/8/2026, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2024, làm gia tăng lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn.

Trên các sàn giao dịch quốc tế, giá cà phê đã có sự phục hồi rõ rệt. Đến ngày 29/7/2026, giá Arabica kỳ hạn tháng 9 trên sàn New York tăng 14,5% so với giữa tháng, lên 339,4 US cent/lb, trong khi giá Robusta kỳ hạn tháng 9 trên sàn London tăng khoảng 6%, lên 3.877 USD/tấn. Đà tăng tiếp tục được duy trì trong những phiên giao dịch vào đầu tháng 8/2026.

Trong nước, giá cà phê nhân xô tại khu vực Tây Nguyên cũng duy trì ở mức cao. Ngày 5/8/2026, giá thu mua dao động từ 96.000-96.500 đồng/kg, cao hơn khoảng 7.800-8.000 đồng/kg so với đầu tháng 7/2026.

Theo các doanh nghiệp, ngoài tác động từ xu hướng tăng của thị trường thế giới, nguồn cung trong nước đang khá hạn chế khi lượng tồn kho tại nông dân và đại lý giảm mạnh. Tâm lý tiếp tục giữ hàng chờ giá cao hơn, trong khi nhu cầu thu mua phục vụ xuất khẩu vẫn duy trì ở mức cao đã tạo lực đỡ đáng kể cho giá cà phê. Nếu nguồn cung từ Brazil tiếp tục gặp khó khăn và tồn kho trên các sàn quốc tế duy trì ở mức thấp, thị trường cà phê được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ xu hướng tích cực trong thời gian tới. Triển vọng tích cực nhưng áp lực cạnh tranh vẫn hiện hữu

TRIỂN VỌNG TÍCH CỰC, NHƯNG ÁP LỰC CẠNH TRANH VẪN HIỆN HỮU

Dù vậy, triển vọng giá cà phê vẫn chịu nhiều tác động từ cán cân cung - cầu thế giới.

Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) dự báo tổng nguồn cung cà phê toàn cầu niên vụ 2026/2027 đạt khoảng 189 triệu bao, cao hơn đáng kể so với nhu cầu tiêu thụ khoảng 179 triệu bao, đồng nghĩa thị trường có thể dư thừa khoảng 10 triệu bao. Đây là yếu tố có thể hạn chế đà tăng giá, mặc dù thị trường vẫn chịu ảnh hưởng bởi thời tiết, lượng tồn kho và tiến độ thu hoạch tại các quốc gia sản xuất lớn như Brazil.

USDA dự báo sản lượng của Việt Nam trong niên vụ mới sẽ đạt 32,5 triệu bao (60 kg/bao), tăng khoảng 800.000 bao so với niên vụ trước. Mức giá cà phê duy trì ở vùng cao trong thời gian qua đã khuyến khích nông dân đầu tư nhiều hơn vào phân bón, chăm sóc và tái canh, góp phần nâng cao năng suất. Xuất khẩu cà phê nhân được dự báo đạt 25,4 triệu bao, tăng 300.000 bao, trong khi tiêu thụ nội địa có thể lập kỷ lục mới với khoảng 5 triệu bao.

Với kết quả này, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí nhà cung cấp cà phê lớn thứ hai thế giới, chiếm khoảng 20% lượng xuất khẩu toàn cầu và duy trì vai trò là quốc gia sản xuất, xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất.

Niên vụ 2025/2026, Brazil tiếp tục dẫn đầu thế giới với sản lượng khoảng 63 triệu bao, chiếm 35% tổng sản lượng toàn cầu. Việt Nam đứng thứ hai với 31,7 triệu bao, tương đương 18% sản lượng thế giới, gần gấp ba lần Colombia và cao hơn Indonesia. Lợi thế của Việt Nam đến từ sản lượng Robusta lớn, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngành cà phê hòa tan và các dòng sản phẩm thương mại trên thế giới.

VICOFA nhận định, trong bối cảnh nguồn cung thế giới được dự báo cải thiện, việc gia tăng giá trị xuất khẩu sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chế biến sâu thay vì chỉ mở rộng sản lượng. Hiện, cà phê chế biến mới chiếm khoảng 8,2-8,3% khối lượng xuất khẩu nhưng đóng góp tới 17,5% tổng kim ngạch, cho thấy dư địa tăng trưởng còn rất lớn.

Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh đầu tư vào cà phê hòa tan, cà phê rang xay và các sản phẩm giá trị gia tăng, đặc biệt để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn từ thị trường Trung Quốc.

Bên cạnh đó, VICOFA cho rằng Việt Nam cần tận dụng lợi thế đáp ứng các yêu cầu của Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), sẽ chính thức áp dụng từ cuối năm 2026 đối với phần lớn doanh nghiệp. Hiện nhiều nhà nhập khẩu châu Âu đã sẵn sàng trả giá cao hơn cho các lô hàng đáp ứng tiêu chuẩn EUDR.

Đồng thời, ngành cà phê cần mở rộng sản xuất cà phê đặc sản, cà phê hữu cơ, tăng cường liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định. Trong bối cảnh Brazil thu hoạch chậm, sản lượng cà phê Indonesia giảm và nhu cầu Robusta trên thế giới tiếp tục tăng, đây được xem là cơ hội để cà phê Việt Nam nâng cao giá trị và đón đầu niên vụ 2026/2027.

Chu Khôi