Vì sao Claude Monet cố tình vẽ sai những bông hoa anh túc?

Tác giả: Gerard Denizeau

Claude Monet

Qua những phân tích và minh họa về 45 kiệt tác lớn nhất của Claude Monet, sách giúp chúng ta hiểu thêm về cuộc đời, phong cách của nhà tiên phong, người dẫn dắt phong trào nghệ thuật lớn thế kỷ XX: Hội họa Ấn tượng.

Vì sao Claude Monet cố tình vẽ sai những bông hoa anh túc?

Trong "Hoa anh túc", Claude Monet phóng đại kích thước những bông hoa và phá vỡ luật phối cảnh. Đó không phải sai lầm mà là tuyên ngôn nghệ thuật của trường phái Ấn tượng.

Bức tranh Cánh đồng hoa anh túc được danh họaClaude Monetsáng tác vào năm 1873. Ảnh: wikipedia

Hoa anh túc - Sự khước từ chủ nghĩa Tự nhiên

Từ năm 1871 đến năm 1878, Monet sống ở Argenteuil. Một mặt, chuyến lưu lại dài ngày ở miền quê phù hợp với khả năng tài chính của ông hơn là ở Paris, mặt khác, ông tìm thấy ở khu vực quanh thị trấn một chuỗi bất tận các chủ thể và vật mẫu thay đổi mỗi giờ và theo mùa. Được trưng bày tại Salon năm 1874, Hoa anh túc có lẽ là tác phẩm quan trọng nhất trong thời kỳ này.

Một cái nhìn được giải phóng

Tính thi vị toát ra từ bức tranh, mãnh liệt, u uất, phần lớn đến từ sự chối từ chủ nghĩa Tự nhiên của nghệ sĩ. Chính vì lý do này mà hai cặp vợ – con (vợ và con trai của Claude) được đặt trên một trục chéo chia bức tranh thành hai phần bằng nhau, không tuân theo luật phối cảnh mà đáng ra phải chia họ theo đúng tỉ lệ tùy theo khoảng cách giữa họ.

Và cũng chính bởi sự từ chối chủ nghĩa Tự nhiên này, những bông hoa anh túc phấp phới và nhảy múa trong gió được tái hiện bằng những đốm lớn quá khổ, không tương ứng với kích thước thật của chúng. Tất cả chìm trong một bầu không khí vô cùng thanh bình đối lập với những đám mây di chuyển hỗn loạn khiến cảnh quan ở phía xa trở nên u tối hơn.

Nghệ sĩ giờ đây đã đạt đến sự nở rộ toàn diện, đặc biệt khi ông bắt đầu có thể yên tâm nhờ cậy vào sự hỗ trợ tài chính của thương gia Paul Durand-Ruel.

Ánh sáng ngoài trời

Tại sao phải vẽ ngoài trời, nếu không phải để chất vấn thiên nhiên, để xuyên thủng những bí mật của ánh sáng, sự chuyển động của các yếu tố bên trong ánh sáng, tóm lại là, tất cả những gì không thể tái hiện trong giới hạn của xưởng vẽ?

Khi đứng trước cánh đồng hoa anh túc, Monet không còn hài lòng với việc vẽ những gì mắt truyền tải vào tâm trí. Tận dụng những ống màu mới được phát minh, ông đã thể hiện những cảm giác mà khung cảnh nông thôn khơi gợi lên, ở ngay giữa thiên nhiên. Ông không ngần ngại làm mờ các đường viền, cũng không ngại tập trung vào ấn tượng có được từ thiên nhiên hơn là thực tế khách quan của cùng cảnh thiên nhiên đó.

Ông học được điều này là nhờ Boudin, người thầy đầu tiên. Sau đó, trên tờ Le Havre-Éclair ngày 1 tháng 8 năm 1911, ông tiếp tục nhắc đến tấm gương về người đàn anh có tầm nhìn: “Boudin đặt giá vẽ và bắt tay vào làm việc. Tôi nhìn anh với một chút e ngại, tôi nhìn anh chăm chú hơn, và rồi đột nhiên như thể một tấm màn bị xé toạc: Tôi đã hiểu, tôi đã nắm bắt được cái có thể gọi là tranh vẽ.”

Ý tưởng thiên tài

Rung rinh trước làn gió nâng ruy băng của những chiếc mũ và phân tán những đám mây trên bầu trời, những bông hoa anh túc không còn thực tại nào khác ngoài sự chóng tàn và đứt quãng. Để đảm bảo hiệu ứng của nó, Claude Monet khéo léo giảm dần độ đậm của bảng màu, từ màu đỏ sẫm làm nổi bật phần tiền cảnh cho đến các sắc nhạt ở rìa cánh đồng.

Gerard Denizeau

Omega + NXB Thế Giới