Ứng dụng công nghệ để nâng tầm nông sản

Sơ chế sản phẩm tại Công ty TNHH Agriex thuộc Khu công nghiệp Phú Hội

Nhiều kết quả khả quan

Theo Sở Công thương, với gần 4.000 cơ sở chế biến nông - lâm - thủy sản, gồm các hộ gia đình và doanh nghiệp, trong đó, những con số ấn tượng như 194 cơ sở chế biến cà phê, 153 doanh nghiệp rau, củ, hay hàng trăm cơ sở chè, điều, nước mắm... đã phác họa nên một bức tranh công nghiệp chế biến sôi động trên địa bàn tỉnh. Giai đoạn 2021 - 2025, Sở Công thương đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ hỗ trợ, thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ vào chế biến nông - lâm - thủy sản.

Đồng thời, hỗ trợ các doanh nghiệp thông qua các chương trình khuyến công, hỗ trợ máy móc hiện đại và xúc tiến thương mại... qua đó, đã giúp nông sản Lâm Đồng dần khẳng định vị thế. Những thương hiệu như: “Đà Lạt - Kết tinh kỳ diệu từ đất lành”, nước mắm Phan Thiết hay thanh long Bình Thuận đã vươn xa tới hơn 56 quốc gia và vùng lãnh thổ, góp phần định vị thương hiệu Việt trên bản đồ quốc tế.

Thực tế cho thấy, thời gian qua, các doanh nghiệp tại Lâm Đồng đã chủ động bắt nhịp với xu hướng công nghệ hiện đại. Trong ngành rau, củ, các doanh nghiệp đã ứng dụng thành công công nghệ cấp đông, sấy thăng hoa và nướng ăn liền, giữ trọn hương vị tươi ngon của nông sản. Ngành trà và cà phê cũng chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ với các quy trình tự động hóa từ khâu lên men đến đóng gói hay công nghệ rang sấy chất lượng cao của cà phê...

Bà Nguyễn Hoàng Thư Hương, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Thanh long sạch Hòa Lệ (xã Hàm Thuận) cho biết: “HTX chúng tôi vừa kinh doanh các sản phẩm thanh long tươi xuất khẩu và cung cấp sản phẩm chế biến từ thanh long cho thị trường trong nước. Mới đây, HTX đầu tư dây chuyền đóng gói bánh mứt trị giá gần 260 triệu đồng, trong đó, Sở Công thương hỗ trợ 70%, HTX đối ứng 30%. Từ khi được đầu tư dây chuyền sản xuất này, sản phẩm đạt chất lượng hơn, bao bì cũng bắt mắt hơn”.

Chế biến sản phẩm tại HTX Thanh long sạch Hòa Lệ

Sự bứt phá còn hiện rõ trong các lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao như sản xuất tơ lụa tự động hóa của SunFeel Việt Nam, hay công nghệ sấy chân không áp suất âm để sản xuất snack nấm, bột nấm dược liệu của Nấm Đà Lạt. Những sản phẩm từ hạt mắc ca, điều, sầu riêng cũng được tách vỏ, bắn màu tự động và tách tinh dầu bằng công nghệ tiên tiến, tạo ra giá trị gia tăng gấp nhiều lần so với sản phẩm thô.

Phát triển các dòng sản phẩm từ nông sản chủ lực

Dù đã đạt được những kết quả nhất định, theo Sở Công thương, thực tế ngành chế biến nông sản Lâm Đồng vẫn đang đối mặt với những thách thức không nhỏ. Phần lớn các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, tiềm lực tài chính ít, không có khả năng đầu tư vào các lĩnh vực chế biến sâu đòi hỏi vốn lớn, liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị sản xuất - chế biến - tiêu thụ của một số ngành hàng chưa chặt chẽ. Mặt khác, trình độ công nghệ, năng lực chế biến, cơ giới hóa, tự động hóa còn hạn chế, năng suất thấp, trong khi đó, cơ chế, chính sách chưa đủ hấp dẫn các doanh nghiệp lớn tham gia đầu tư vào chế biến; đội ngũ cán bộ kỹ thuật, lao động có tay nghề cao còn thiếu, thiếu các doanh nghiệp lớn có năng lực, kinh nghiệm đầu tư vào nông nghiệp.

Để giải quyết vấn đề này, cũng theo Sở Công thương, định hướng đến năm 2030, cần tập trung phát triển các dòng sản phẩm đa dạng từ nông sản chủ lực của tỉnh; ứng dụng các công nghệ tiên tiến để tạo ra sản phẩm đa dạng, có giá trị gia tăng cao gắn với vùng nguyên liệu, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc thu hút đầu tư vào các nhà máy chế biến sữa, nước trái cây lên men độ cồn thấp và đặc biệt là công nghiệp y sinh từ dược liệu quý dưới tán rừng như sâm Ngọc Linh, nấm lim xanh sẽ được ưu tiên. Đây là hướng đi đột phá, sử dụng công nghệ nano và công nghệ sinh học để tạo ra các hợp chất có hoạt tính sinh học cao phục vụ ngành hóa dược.

Đóng gói sản phẩm thanh long

Để hiện thực hóa mục tiêu này, sở cũng đề xuất các giải pháp đồng bộ. Trọng tâm là việc phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành để xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, bảo đảm quy trình logistics thông suốt. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ mới như: chiếu xạ, bao gói điều chỉnh khí quyển và chế biến phụ phẩm nông nghiệp. Việc hoàn thiện hạ tầng các cụm công nghiệp để thu hút các tập đoàn lớn, kết hợp với các chương trình thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc sẽ là bệ phóng vững chắc để nông sản Lâm Đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, tuần hoàn và bền vững.

Thy Vũ .