Tư duy mới trên đồng ruộng Thủ đô

Từ tư duy “trồng được gì” sang “bán được gì”, nhiều mô hình mới đã hình thành, không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm, mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp Thủ đô.

Sơ chế lá, hoa sâm Nữ hoàng của Hợp tác xã Tổng hợp và Dịch vụ thương mại Tam Hiệp. Ảnh: Nguyễn Mai

Từ “trồng được gì” đến “bán được gì”

Tại xã Hát Môn, những thửa ruộng từng chỉ gắn với cây lúa, rau màu hiệu quả thấp nay đang dần “thay áo mới” với các mô hình sản xuất theo hướng hàng hóa. Điển hình là mô hình trồng sâm Nữ hoàng của Hợp tác xã Tổng hợp và Dịch vụ thương mại Tam Hiệp, bước đầu mang lại kết quả tích cực.

Tháng 10-2025, Hợp tác xã đưa cây sâm Nữ hoàng vào trồng thử nghiệm trên diện tích 1.000m² với 3.200 cây giống, tổng chi phí gần 80 triệu đồng. Chỉ sau khoảng 2 tháng, cây đã cho thu hoạch lứa lá đầu tiên với sản lượng khoảng 4 tấn, được doanh nghiệp bao tiêu, mang về giá trị tương đương chi phí đầu tư ban đầu.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Phạm Xuân Tưởng, sâm Nữ hoàng là cây trồng đa giá trị: Cây trồng cho thu hoạch lá nhiều đợt, sau 12 tháng có thể thu hoạch củ với giá khoảng 500.000 đồng/kg.

Từ mô hình ban đầu, diện tích trồng sâm của Hợp tác xã đã mở rộng lên 9.000m² và dự kiến tiếp tục tăng thêm khoảng 3ha trong thời gian tới. Quan trọng hơn, sản phẩm được doanh nghiệp bao tiêu ngay từ đầu, giúp nông dân yên tâm sản xuất, giảm rủi ro về thị trường.

Trưởng thôn Tam Hiệp 3 Trần Quang Huỳnh chia sẻ: “So với trồng lúa hay rau màu trước đây, hiệu quả kinh tế từ sâm Nữ hoàng cao hơn rõ rệt. Đặc biệt, đầu ra ổn định nên hợp tác xã rất phấn khởi”.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mô hình còn tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn, với khoảng 6 lao động thường xuyên và nhiều lao động thời vụ vào các đợt thu hoạch.

Nếu như ở Hát Môn, tư duy mới thể hiện qua chuyển đổi cây trồng thì tại xã Liên Minh, hướng đi lại nằm ở khâu chế biến sâu và mở rộng thị trường.

Chị Bá Thị Nguyệt Thu, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Hà Nội Xanh cho biết: trong khi nhiều nhà vườn lao đao vì giá bưởi xuống thấp, Hợp tác xã đã lựa chọn con đường khai thác toàn bộ giá trị của cây bưởi. Hợp tác xã đang sở hữu 5ha bưởi Diễn với khoảng 200 gốc hơn 10 năm tuổi. Thay vì chỉ bán quả, toàn bộ hoa, quả non, vỏ bưởi… đều được tận dụng để chế biến thành các sản phẩm như trà, mứt, rượu và mỹ phẩm. Nhờ đó, giá trị kinh tế của cây bưởi được nâng lên đáng kể.

Hội Nông dân xã Liên Minh và Hợp tác xã Hà Nội Xanh quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội. Ảnh: Minh Phú

Không chỉ dừng lại ở vùng trồng của mình, hợp tác xã còn liên kết với các hộ dân trong khu vực, thuê lại cây bưởi để khai thác hoa và quả, đồng thời thu mua nguyên liệu từ các hộ dân để phục vụ chế biến. Cách làm này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân, mà còn hình thành vùng nguyên liệu ổn định. Đáng chú ý, Hợp tác xã Hà Nội Xanh đã chủ động tham gia các chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài nước, hướng tới thị trường Halal - một thị trường rộng lớn với yêu cầu cao về tiêu chuẩn sản phẩm. Các sản phẩm từ bưởi, hoa, thảo mộc… được sản xuất theo quy trình hữu cơ, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

“Đầu tư chế biến sâu không chỉ là nâng cấp kỹ thuật, mà còn là chiến lược để chuyển từ sản lượng sang giá trị. Nếu chỉ bán nông sản thô, người nông dân sẽ luôn đối mặt với rủi ro “được mùa - mất giá’”, chị Thu nhấn mạnh.

Hiện, Hợp tác xã đã đưa ra thị trường hơn 20 sản phẩm, nhiều sản phẩm đang được xúc tiến xuất khẩu sang các nước Hồi giáo, mở ra hướng đi mới cho nông sản Hà Nội.

Hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững

Theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hát Môn Dương Chí Thanh, địa phương luôn khuyến khích các mô hình nông nghiệp mới: “Chúng tôi thường xuyên đồng hành với hợp tác xã, người dân để tháo gỡ khó khăn. Những mô hình hiệu quả sẽ được nhân rộng, góp phần khai thác tốt tiềm năng đất đai, hạn chế ruộng bỏ hoang”.

Nông dân xã Hát Môn chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng hoa, hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: Minh Phú

Từ việc lựa chọn cây trồng theo nhu cầu thị trường gắn sản xuất với bao tiêu đến đầu tư chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu… tất cả đang tạo nên một hệ sinh thái kinh tế nông nghiệp hiện đại.

Trong bối cảnh Hà Nội triển khai Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị, những mô hình này đang minh chứng sinh động cho hướng đi đúng đắn: Phát triển nông nghiệp không chỉ để bảo đảm an ninh lương thực mà còn là ngành kinh tế có giá trị cao, đóng góp vào tăng trưởng chung của Thủ đô.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa, năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản của thành phố ước đạt 3,55%, với tổng giá trị sản xuất (giá so sánh) đạt hơn 44.235 tỷ đồng.

Đáng chú ý, cơ cấu ngành tiếp tục chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị, giảm dần phụ thuộc vào sản xuất thô.

Hà Nội hiện có hơn 250 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu nông sản, sản phẩm nông nghiệp Thủ đô đã có mặt tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tại thị trường nội địa, hệ thống phân phối ngày càng đa dạng, từ siêu thị, trung tâm thương mại đến thương mại điện tử.

Thành phố cũng duy trì 1.327 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, trong đó có 172 chuỗi hoạt động hiệu quả, góp phần bảo đảm chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Đặc biệt, xu hướng chuyển dịch từ sản xuất sang chế biến, từ nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đang diễn ra rõ nét. Việc phát triển các giống lúa chất lượng cao, ứng dụng khoa học kỹ thuật như hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI), mở rộng diện tích cây ăn quả, hoa cây cảnh… cũng góp phần nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích.

Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi diễn ra bền vững, các hợp tác xã và người dân vẫn cần thêm sự hỗ trợ về khoa học công nghệ, chế biến, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Khi chuỗi giá trị được hoàn thiện, nông sản Hà Nội sẽ “được mùa - được giá”, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Nguyễn Mai