UAV Geran Nga biến chiến đấu cơ F-16 Ukraine thành 'máy hút bụi'

Các máy bay không người lái (UAV) Geran-4 và Geran-5 của Nga, với động cơ phản lực và tốc độ được cho là khoảng 600 km/giờ, đang khiến nhiệm vụ đánh chặn trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh hệ thống phòng không mặt đất gặp trở ngại trước những mục tiêu tốc độ cao, các tiêm kích phương Tây được chuyển giao cho Kiev phải đảm nhận thêm nhiệm vụ bảo vệ không phận.

Tiêm kích F-16. (Ảnh: EPA)

Lực lượng không quân Ukraine đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa không đối không, đặc biệt là AIM-9 Sidewinder và AIM-120 AMRAAM sử dụng trên tiêm kích F-16. Việc tiêu hao đạn dược trong các nhiệm vụ đánh chặn, cùng áp lực đối với năng lực sản xuất quốc phòng của Mỹ, được cho là những yếu tố góp phần khiến nguồn cung trở nên hạn chế.

Khi không thể sử dụng tên lửa trong mọi tình huống, phi công Ukraine phải dựa nhiều hơn vào pháo tự động trên máy bay để phá huy UAV. Tuy nhiên, phương án này buộc tiêm kích phải tiếp cận mục tiêu ở khoảng cách gần, làm gia tăng nguy cơ va chạm với mảnh vỡ sau khi UAV bị phá hủy.

Nhiều trường hợp phi công Ukraine bị mảnh vỡ UAV gây thương tích khi thực hiện nhiệm vụ đánh chặn ở cự ly gần. Nếu các mảnh vỡ lọt vào cửa hút khí hoặc làm hư hại động cơ, hậu quả có thể đặc biệt nghiêm trọng đối với những máy bay chỉ sử dụng một động cơ như F-16.

Một trong những vấn đề được đề cập là thiết kế cửa hút khí của F-16 Fighting Falcon. Các cửa hút khí lớn nằm bên dưới thân máy bay và không có cơ cấu điều chỉnh hình học, khiến một số ý kiến ví chiếc tiêm kích này như một "máy hút bụi bay" khi hoạt động gần các UAV bị phá hủy.

Trên thực tế, nguy cơ không chỉ đến từ những mảnh vụn nhỏ. Các bộ phận lớn của UAV có thể gây hư hại nghiêm trọng nếu va chạm với máy bay hoặc bị hút vào động cơ. Với F-16, sự cố động cơ trong khi bay ở độ cao thấp hoặc đang cơ động để đánh chặn mục tiêu có thể đẩy phi công vào tình huống đặc biệt nguy hiểm.

Điều đó không đồng nghĩa F-16 vốn không phù hợp với nhiệm vụ đánh chặn UAV. Mức độ rủi ro còn phụ thuộc vào loại mục tiêu, khoảng cách khai hỏa, độ cao, tốc độ tiếp cận và chiến thuật mà phi công sử dụng.

Sự xuất hiện của các UAV Geran-4 và Geran-5 sử dụng động cơ phản lực khiến nhiệm vụ phòng không của Ukraine thêm phức tạp. Với tốc độ được báo cáo khoảng 600 km/giờ, những mục tiêu này có thể thu hẹp thời gian phản ứng của lực lượng phòng không, nhất là khi chúng xuất hiện với số lượng lớn.

Điều đó buộc Kiev phải cân nhắc cách phân bổ các phương tiện đánh chặn. Nếu sử dụng tên lửa không đối không cho mỗi mục tiêu, lượng đạn dự trữ có thể nhanh chóng cạn kiệt. Ngược lại, nếu chuyển sang dùng pháo, tiêm kích phải bay gần UAV hơn và chấp nhận nguy cơ từ mảnh vỡ.

Khó khăn của Ukraine không chỉ giới hạn ở phi đội F-16. Các tiêm kích Mirage 2000 do Pháp chuyển giao cũng đang phải hoạt động trong điều kiện nguồn lực hạn chế.

Paris đã bàn giao khoảng 5-6 chiếc Mirage 2000 cho Kiev, trong đó có một máy bay bị rơi vào năm 2025. Ukraine hiện chỉ có khoảng 10 phi công được đào tạo để vận hành dòng tiêm kích của Pháp, khiến lực lượng nhân sự phải duy trì trạng thái sẵn sàng cao để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Phi đội Mirage 2000 còn thiếu cả tên lửa không đối không lẫn đạn pháo 30 mm. Điều này thu hẹp lựa chọn của phi công khi phải đối phó với các đợt UAV Nga, đặc biệt trong những tình huống không thể sử dụng tên lửa hoặc cần tiết kiệm đạn dược.

Xuân Minh