B-36 và cuộc tranh luận lớn nhất của quân đội Mỹ: Tiền cho oanh tạc cơ hay tàu sân bay?

Sau Thế chiến II, nước Mỹ đứng trước một bài toán chưa từng có. Chiến tranh đã kết thúc nhưng Liên Xô nhanh chóng trở thành đối thủ chiến lược mới, trong khi ngân sách quốc phòng bị cắt giảm mạnh.

Các quân chủng phải cạnh tranh nguồn lực trong một hệ thống quốc phòng vừa được tổ chức lại.

Trong bối cảnh đó, B-36 trở thành biểu tượng cho chiến lược dựa vào sức mạnh oanh tạc cơ và vũ khí hạt nhân.

Với tầm bay liên lục địa và khả năng mang tải trọng lớn, B-36 được Không quân Mỹ xem là một phương tiện chủ lực để thực hiện nhiệm vụ tấn công chiến lược.

Vấn đề là chương trình này tiêu tốn nguồn lực rất lớn trong khi Hải quân Mỹ cũng muốn duy trì các lực lượng không quân hải quân và tàu sân bay cỡ lớn.

Mâu thuẫn trở nên gay gắt khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Louis Johnson quyết định hủy tàu sân bay USS United States vào tháng 4/1949, chỉ vài ngày sau khi con tàu được khởi đóng.

Hải quân phản đối quyết định này vì cho rằng tàu sân bay và không quân hải quân vẫn cần thiết để thực hiện các nhiệm vụ trên biển và tấn công mục tiêu trên đất liền. Bộ trưởng Hải quân John Sullivan từ chức để phản đối.

B-36 từ đó trở thành một phần của cuộc tranh luận. Các nguồn sử liệu của Hải quân Mỹ cho biết ngân sách quốc phòng năm 1950 đã cắt giảm mạnh số lượng tàu sân bay tiến công và phi đoàn không quân hải quân, trong khi dành thêm kinh phí cho B-36.

Với Hải quân, điều này không đơn thuần là chuyện một chương trình máy bay được ưu tiên.

Nó liên quan trực tiếp đến câu hỏi quân chủng nào sẽ giữ vai trò chủ đạo trong chiến lược của nước Mỹ thời đại hạt nhân.

Mùa hè năm 1949, Quốc hội Mỹ bắt đầu điều trần về chương trình B-36 sau khi xuất hiện một tài liệu nặc danh cáo buộc chương trình này có những vấn đề nghiêm trọng.

Các cáo buộc liên quan đến lợi ích và tham nhũng sau đó không được chứng minh. Tuy nhiên, cuộc điều trần nhanh chóng mở rộng thành cuộc tranh luận về vai trò của Không quân, Hải quân và lực lượng không quân hải quân.

Đến tháng 10/1949, nhiều đô đốc Hải quân ra điều trần công khai. Đô đốc Louis Denfeld, Tư lệnh tác chiến Hải quân Mỹ, bảo vệ vai trò của Hải quân và phản đối định hướng cắt giảm lực lượng.

Báo chí Mỹ gọi cuộc đối đầu này là “Revolt of the Admirals”, tức “Cuộc nổi dậy của các đô đốc”. Sau đó, ông Denfeld bị chuyển khỏi chức vụ vào ngày 27/10/1949.

Điều đáng chú ý là cuộc tranh luận không có một câu trả lời đơn giản. B-36 không khiến tàu sân bay biến mất, còn Hải quân cũng không bị loại khỏi chiến lược quốc phòng Mỹ.

Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ năm 1950 nhanh chóng cho thấy tàu sân bay vẫn có giá trị trong các chiến dịch quân sự.

Đồng thời, nhu cầu duy trì năng lực răn đe hạt nhân cũng giúp lực lượng oanh tạc cơ chiến lược tiếp tục được đầu tư.

Vì vậy, “Revolt of the Admirals” thực chất là cuộc tranh luận về một câu hỏi lớn hơn B-36: nước Mỹ nên phân bổ nguồn lực thế nào để đối phó với một thế giới đang thay đổi bởi vũ khí hạt nhân, máy bay phản lực và chiến tranh hiện đại?

Oanh tạc cơ chiến lược B-36 chỉ là chiếc máy bay đứng ngay giữa tâm điểm của câu hỏi đó.

Việt Hùng