Trung Quốc: Xuất khẩu khởi sắc, nhưng không đủ sức 'gánh' tăng trưởng kinh tế

Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố ngày 15/7, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý II/2026 của nước này tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức dự báo 4,5% của giới phân tích.

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng trưởng chậm lại trong bối cảnh căng thẳng với các đối tác thương mại, bao gồm Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), trong khi nhu cầu nội địa trì trệ.

Đầu tư tài sản cố định đô thị, bao gồm phát triển bất động sản và các dự án cơ sở hạ tầng, đã giảm 5,7% trong 6 tháng đầu năm so với một năm trước đó, tệ hơn mức dự đoán giảm 4,9%. Đồng thời, con số này còn sụt giảm sâu hơn so với mức giảm 4,1% trong 5 tháng đầu năm.

Mức tăng trưởng này cũng nằm dưới mục tiêu 4,5-5% mà Trung Quốc đặt ra cho năm 2026 - mức thấp nhất kể từ khi nước này bắt đầu công bố mục tiêu tăng trưởng vào đầu thập niên 1990 (ngoại trừ năm 2020, khi mục tiêu bị hủy bỏ do đại dịch Covid-19).

"Nền kinh tế hai tốc độ"

Các chuyên gia cho rằng, số liệu mới của Trung Quốc phản ánh nhu cầu tiêu dùng trong nước tiếp tục suy yếu, trong khi động lực từ xuất khẩu chưa đủ để bù đắp những khó khăn của nền kinh tế. Bên cạnh đó, những biến động từ cuộc xung đột Iran cũng đang tạo thêm sức ép đối với triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Bà Alicia Garcia-Herrero, kinh tế trưởng khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Natixis, nhận định: "Động lực tăng trưởng hiện nay gần như chỉ dựa vào xuất khẩu. Mô hình này khó có thể duy trì trong dài hạn nếu nhu cầu trong nước không được cải thiện".

Còn Chủ tịch kiêm nhà kinh tế trưởng tại công ty quản lý quỹ Pinpoint Zhiwei Zhang cho rằng, sự chậm lại trong tăng trưởng kinh tế chung khó có thể kích hoạt một sự chuyển dịch đáng kể trong lập trường chính sách của Bắc Kinh trong những tháng tới.

"Quý đầu tiên của năm 2026 tăng trưởng mạnh mẽ và xuất khẩu vẫn là mỏ neo giữ cho nền kinh tế đi đúng hướng để đạt được mục tiêu tăng trưởng hàng năm của chính phủ", ông Zhiwei Zhang nói.

Sự suy giảm kéo dài của thị trường bất động sản cùng tình trạng việc làm kém khả quan khiến người dân Trung Quốc vẫn thận trọng trong chi tiêu.

Ngày 13/7, Bắc Kinh đã công bố kế hoạch phát triển tiêu dùng giai đoạn 5 năm đầu tiên, đặt mục tiêu nâng tổng doanh số bán lẻ hằng năm lên khoảng 9.000 tỷ USD vào năm 2030.

Tuy nhiên, các chỉ số đầu tư tiếp tục cho thấy bức tranh của nền kinh tế kém tích cực. Trong nửa đầu năm 2026, đầu tư tài sản cố định giảm 5,7% so với cùng kỳ, trong khi đầu tư bất động sản lao dốc 18%. Điều này cho thấy, hai động lực truyền thống của Trung Quốc đang suy yếu.

Trong khi đó, xuất khẩu là điểm sáng của nền kinh tế. Sau khi tăng trưởng 5% trong quý I/2026, xuất khẩu của Trung Quốc tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực trong quý II/2026 khi tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, nhờ nhu cầu tăng mạnh đối với chất bán dẫn, linh kiện điện tử và thiết bị máy tính.

Tuy nhiên, sự trái ngược giữa xuất khẩu và tiêu dùng nội địa đang tạo nên một "nền kinh tế hai tốc độ", vốn được coi là tình trạng tăng trưởng không đồng đều trong cùng một quốc gia. Cụ thể, các ngành công nghệ cao tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu, nhưng nhu cầu đối với hàng hóa tiêu dùng trong nước vẫn ì ạch.

Các nhà phân tích nhận định, điều này có thể buộc Bắc Kinh phải triển khai thêm các biện pháp kích thích có mục tiêu nhằm thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư.

Ông Woei Chen Ho, chuyên gia kinh tế của UOB cho rằng, khả năng đất nước tỷ dân tung ra gói kích thích quy mô lớn là không cao, song các biện pháp hỗ trợ có trọng tâm vẫn có thể giúp ổn định đà tăng trưởng.

Rủi ro từ xung đột Trung Đông

Diễn biến căng thẳng tại Trung Đông khiến giá năng lượng tăng mạnh trong thời gian qua, góp phần chấm dứt chuỗi giảm phát kéo dài tại Trung Quốc. Giá dầu thế giới từng lên tới khoảng 114 USD/thùng trong tháng 5 sau khi xung đột tại Iran leo thang.

Tuy vậy, nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài, giá năng lượng và nguyên liệu cao hơn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin tiêu dùng, đồng thời làm tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp Trung Quốc.

Trong báo cáo công bố tháng 7/2026, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo, nguy cơ xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể tiếp tục gây biến động giá hàng hóa, làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và siết chặt điều kiện tài chính.

Đầu tháng này, IMF đã nâng dự báo tăng trưởng của Trung Quốc năm 2026 từ 4,4% lên 4,6%, nhờ lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu công nghệ cao duy trì đà tăng mạnh. Ngược lại, tổ chức này hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu từ 3,1% xuống còn 3%.

Hưởng lợi từ xuất khẩu

Năng lực sản xuất lớn cùng lợi thế trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu, xe điện và pin giúp Trung Quốc tiếp tục hưởng lợi từ làn sóng đầu tư công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo, việc quá phụ thuộc vào xuất khẩu sẽ khiến nền kinh tế dễ chịu tổn thương nếu nhu cầu thế giới suy giảm, đặc biệt trong trường hợp chu kỳ đầu tư AI hạ nhiệt.

Theo báo cáo của Macquarie Research, các mặt hàng như chip bán dẫn, linh kiện máy tính và thiết bị điện hiện đóng góp khoảng một nửa mức tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc trong nửa đầu năm.

Bên cạnh đó, cuộc khủng hoảng năng lượng cũng thúc đẩy nhu cầu đối với xe điện và công nghệ năng lượng sạch của Trung Quốc. Dữ liệu thương mại cho thấy, trong tháng 6/2026, xuất khẩu ô tô của Trung Quốc lần đầu tiên vượt 1 triệu xe trong một tháng - mức cao kỷ lục từ trước đến nay.

Ngoài ra, giới quan sát cho rằng, quan hệ Mỹ-Trung Quốc đang có dấu hiệu cải thiện sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Donald Trump hồi tháng 5/2026, qua đó mở ra khả năng thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương trong thời gian tới.

Ông Julian Evans-Pritchard, Trưởng bộ phận Kinh tế Trung Quốc tại Capital Economics đánh giá, mặc dù tăng trưởng chậm lại là xu hướng đã được dự báo từ trước, một số chỉ báo gần đây cho thấy hoạt động tiêu dùng đang dần ổn định.

Theo ông, việc Bắc Kinh công bố số liệu GDP thấp hơn mục tiêu chính thức cho thấy, giới chức nước này có thể đang sẵn sàng phản ánh sát hơn thực trạng của nền kinh tế.

(theo CNN)

Linh Chi