Muốn tăng trưởng 10%, cần khơi thông nguồn lực hơn 3.000 dự án tồn đọng

Bước vào nhóm thu nhập trung bình cao, điều gì chờ đợi Việt Nam?

Hôm nay (15/7), Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, Viện Kinh tế và Dịch vụ Nhân sinh tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia "Thực trạng và giải pháp thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao".

TS. Lê Minh Nghĩa - Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam.

TS. Lê Minh Nghĩa - Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam - cho biết, đến cuối năm 2025, quy mô GDP của Việt Nam đạt hơn 514 tỷ USD. Tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người đạt 4.970 USD, vượt ngưỡng để được Ngân hàng Thế giới xếp vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.

Tuy nhiên, theo ông Nghĩa, Việt Nam mới chỉ đứng ở ngưỡng đầu của nhóm thu nhập trung bình cao. Để thực hiện mục tiêu GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030, nền kinh tế cần duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030.

"Mục tiêu công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao không đơn thuần là phép cộng của tốc độ tăng trưởng, mà đòi hỏi sự chuyển dịch sâu sắc về chất lượng và cơ cấu của nền kinh tế", ông Nghĩa nhấn mạnh.

Giai đoạn 2026-2027, TS. Lê Minh Nghĩa đề xuất tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế. Đây là điều kiện tiên quyết để tạo dư địa cho tăng trưởng.

Tại tham luận gửi tới hội thảo, TS. Cấn Văn Lực - Giám đốc Viện Đào tạo và nghiên cứu kinh tế, Ngân hàng BIDV - đề cập một trong những động lực quan trọng cho tăng trưởng, là chống lãng phí. Với giả định, nửa đầu giai đoạn 5 năm (2026-2028) hoàn tất việc xử lý hơn 3.000 dự án vướng mắc, bổ sung khoảng 6 triệu tỷ đồng và 350.000 ha đất. GDP giai đoạn 2026-2030 có thể tăng thêm ít nhất 1,1-1,2 điểm %/năm (đặc biệt nửa cuối 2028-2030 có thể tăng thêm 1,3-1,5 điểm %/năm).

Bài toán 'người khổng lồ' phải chạy nhanh

TS. Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại, Bộ Công Thương - cho rằng sau gần 40 năm đổi mới, quy mô nền kinh tế Việt Nam đã đạt hơn 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới. Tuy nhiên, khi quy mô đã lớn, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Theo ông Phương, các động lực tăng trưởng truyền thống đang bộc lộ những giới hạn. Việt Nam đã nằm trong nhóm 20 nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất thế giới, nhưng giá trị gia tăng vẫn thấp do chủ yếu gia công, lắp ráp.

Trong khi đó, vốn đầu tư toàn xã hội đã duy trì ở mức rất cao, khoảng 32-42% GDP trong suốt 25 năm qua, nhưng hiệu quả đầu tư còn hạn chế. Đầu tư công vẫn chiếm khoảng 35% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, nhưng tiến độ giải ngân.

Theo chuyên gia, những ba động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng đều đang bộc lộ những giới hạn.

Ở phía tiêu dùng, chi tiêu hộ gia đình mới tương đương khoảng 30% GDP, thấp hơn nhiều nền kinh tế phát triển, trong khi sức mua còn yếu nên chưa thể trở thành động lực tăng trưởng chính.

TS. Lê Quốc Phương nhận định, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Các động lực truyền thống cần được tái cơ cấu theo hướng xuất khẩu sản phẩm có giá trị gia tăng cao, phát triển công nghiệp dựa trên nội lực thay vì gia công, nâng cao hiệu quả đầu tư, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân và thu hút FDI có chọn lọc gắn với chuyển giao công nghệ.

Bên cạnh đó, các động lực tăng trưởng mới cần được hình thành nhanh hơn, gồm kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, logistics, cảng biển quốc tế, bất động sản công nghiệp và các hệ sinh thái đô thị công nghiệp - dịch vụ hiện đại.

Việt Linh