Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn dài hạn cho nền kinh tế

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: TCĐT

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ UBCKNN cho biết, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững giai đoạn 2026 -2030, nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế được ước tính lên tới 38 triệu tỷ đồng, trong khi nguồn lực từ ngân sách Nhà nước (NSNN) chỉ đáp ứng được khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 20%.

Do đó, phần vốn còn lại sẽ phải huy động từ khu vực tư nhân và các nguồn vốn quốc tế. Bộ Tài chính dự tính huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng, cao gấp hơn 2 lần tổng lượng vốn huy động của giai đoạn 2020 - 2025.

Nhiệm vụ này đặt ra nhu cầu về việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn đặc biệt quan trọng, trong đó thị trường chứng khoán (TTCK) được xác định phải là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ UBCKNN, phát biểu tại hội thảo. Ảnh: TCĐT

Tại hội thảo, bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Công ty Quản lý quỹ Dragon Capital, chỉ ra một nghịch lý trên thị trường, đó là trong khi Việt Nam hiện sở hữu rất nhiều yếu tố nội tại cực kỳ hấp dẫn dòng vốn đầu tư toàn cầu, như tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng, dự báo tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết cao, môi trường kinh doanh được cải thiện mạnh mẽ nhờ chính sách, TTCK được nâng hạng, nhưng dòng vốn FII vẫn liên tục rút ròng trên thị trường. Theo vị chuyên gia này, nguyên nhân cốt lõi đến từ hai “nút thắt” lớn của thị trường chưa được tháo gỡ.

Thứ nhất, đó là cơ cấu trong “rổ hàng hóa” đang bị “lệch pha” và thiếu hụt về chất lượng. TTCK Việt Nam đang thiếu thốn trầm trọng các sản phẩm có chất lượng cao mà các quỹ đầu tư dài hạn tìm kiếm. Cụ thể, cơ cấu vốn hóa trên TTCK đang bị lệch hẳn về 2 nhóm ngành tài chính và bất động sản (tăng từ 56% năm 2020 lên tới 68% vào năm 2026).

Trong khi đó, trong giai đoạn 2020-2026, tỷ trọng của các ngành sản xuất lại sụt giảm từ 21% xuống còn 15%, ngành dịch vụ giảm từ 17% xuống 11%. Những lĩnh vực có tính dẫn dắt và đại diện cho tương lai như công nghệ cao, tiêu dùng quy mô lớn gần như vắng bóng.

So với các thị trường như Đài Loan - Trung Quốc hay Hàn Quốc, nơi công nghệ và chế tạo chiếm ưu thế, thì thị trường Việt Nam đang thiếu hụt nghiêm trọng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu ngành nghề.

Bà Đặng Nguyệt Minh phát biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: TCĐT

Thứ hai, đó là nhu cầu vốn dài hạn trong nước còn bỏ trống. Một thị trường đầy đủ và phát triển bền vững sẽ không thể chỉ trông chờ vốn ngoại. Muốn thị trường ổn định, phải xây nhà đầu tư tổ chức nội địa như quỹ hưu trí, bảo hiểm nhân thọ, quỹ mở để làm điểm tựa cho dòng vốn đầu tư dài hạn.

Xét về cấu trúc nhà đầu tư trong nước của Việt Nam, chủ yếu vẫn là cá nhân nhỏ lẻ, chiếm tới 85 - 90% giá trị giao dịch, điều này dẫn đến “tâm lý đám đông”, tạo ra các chu kỳ rung lắc quá mạnh cho thị trường. Trong khi đó, dòng tiền dài hạn đóng vai trò “giữ nhịp” từ các quỹ mở, quỹ hưu trí tự nguyện và bảo hiểm trong nước lại quá mỏng, khiến cầu vốn dài hạn nội địa gần như bị bỏ trống.

Nghịch lý và những nút thắt cần sớm tháo gỡ của thị trường vốn Việt Nam. Ảnh: LƯU THỦY - AI tạo

Về giải pháp tháo gỡ những “nút thắt” trên, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam cho biết, hiện nay Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo nghị định quy định việc chào bán trái phiếu ra công chúng của doanh nghiệp dự án PPP, tạo hành lang pháp lý linh hoạt để các doanh nghiệp này huy động vốn trung và dài hạn, đồng thời mở ra kênh đầu tư hạ tầng cho TTCK.

Trong khi đó, bà Trịnh Quỳnh Dao, Tổng Giám đốc CTCP Quản lý quỹ PVI cho rằng, kênh dẫn vốn qua đầu tư bảo hiểm tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa song chưa được khai thác. Dẫn chứng, bà Trịnh Quỳnh Dao cho biết, tỷ lệ vốn đầu tư bảo hiểm trên GDP tại Việt Nam hiện nay chỉ ở mức khiêm tốn vài phần trăm, trong khi ở một số nước trong khu vực như Singapore tỷ lệ này lên đến hơn 50%.

Tại hội thảo, các chuyên gia thống nhất cho rằng, để lộ trình tái cấu trúc dòng vốn hiệu quả, đạt mục tiêu huy động vốn như đã đề ra, thời gian tới cần tập trung thực hiện đồng bộ những nhóm giải pháp, như tăng cung các nhóm hàng hóa có chất lượng, xây dựng cầu vốn dài hạn, tiếp tục hoàn thiện về hạ tầng và thể chế.

Lưu Thủy