TOS-1: Vì sao Liên Xô đặt giàn phóng nhiệt áp lên khung xe tăng?

Trong kho vũ khí Liên Xô, TOS-1 là một thiết kế khá khác thường. Thay vì đặt giàn phóng rocket trên xe tải như nhiều hệ thống pháo phản lực, các kỹ sư đưa cụm ống phóng lên khung gầm xe tăng T-72.

Lựa chọn này xuất phát từ yêu cầu tác chiến đặc biệt của hệ thống: tạo ra hỏa lực mạnh ở cự ly tương đối gần và có thể cơ động cùng lực lượng mặt đất.

Pháo phản lực thông thường thường được thiết kế để khai hỏa từ khoảng cách xa, tận dụng tầm bắn để giảm nguy cơ đối phương tập kích.

TOS-1 lại hướng đến những mục tiêu nằm gần khu vực chiến đấu, nơi các đơn vị thiết giáp và bộ binh cần hỏa lực áp chế nhanh. Đó có thể là công sự, vị trí phòng thủ hoặc những khu vực địa hình phức tạp.

Vì vậy, khung gầm xe tăng mang lại lợi thế quan trọng. TOS-1 có khả năng vượt địa hình tốt hơn phương tiện bánh lốp và được bảo vệ tốt hơn khi hoạt động gần tuyến đầu.

Nó có thể cơ động cùng đội hình thiết giáp, triển khai hỏa lực rồi nhanh chóng rời vị trí thay vì phải đứng xa phía sau như nhiều hệ thống pháo phản lực khác.

Vũ khí của TOS-1 là các rocket mang đầu đạn nhiệt áp. Khi phát nổ, loại đầu đạn này tạo ra hiệu ứng nhiệt và áp suất lớn trong khu vực mục tiêu.

Đây là điểm khiến TOS-1 khác biệt so với những hệ thống rocket chủ yếu dựa vào sức công phá và mảnh văng của đầu đạn thông thường.

TOS-1 được phát triển từ cuối thời Liên Xô, sau đó tiếp tục được cải tiến thành TOS-1A Solntsepyok, thường được gọi là "Mặt trời thiêu đốt". Phiên bản này có những thay đổi về hệ thống phóng và loại rocket, trong đó có khả năng sử dụng đạn có tầm bắn xa hơn.

Điều đáng chú ý là TOS-1 không được tạo ra để cạnh tranh trực tiếp với những hệ thống pháo phản lực tầm xa. Triết lý của nó khác hẳn: đưa một khối hỏa lực lớn đến gần chiến trường nhưng vẫn giữ được khả năng cơ động và mức bảo vệ tương đối cao.

Nói cách khác, TOS-1 không phải là một chiếc xe tăng được biến thành pháo phản lực. Nó là một hệ thống hỏa lực được thiết kế ngay từ đầu xoay quanh yêu cầu hoạt động gần tuyến đầu. Và chính ý tưởng đó đã tạo nên một trong những phương tiện quân sự đặc biệt nhất của Liên Xô và Nga.