Tổng thống Lebanon đặt kỳ vọng vào một quốc gia NATO trong việc hỗ trợ ổn định đất nước

Trong cuộc trả lời phỏng vấn trước chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Thổ Nhĩ Kỳ kể từ khi nhậm chức hồi tháng 1/2025, ông Aoun nhận định, quan hệ Lebanon-Thổ Nhĩ Kỳ có tiềm năng phát triển lên "một cấp độ hợp tác cao hơn".

Nhà lãnh đạo đồng thời đánh giá: "Thổ Nhĩ Kỳ giữ vị trí trung tâm trong bối cảnh khu vực hiện nay và việc phối hợp với Ankara là một nhu cầu chiến lược, chứ không phải là một lựa chọn tạm thời”.

Theo Tổng thống Aoun, tư cách thành viên trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cùng quan hệ rộng khắp của Thổ Nhĩ Kỳ trong khu vực giúp nước này có thể hỗ trợ thúc đẩy việc thực thi thỏa thuận khung mà Lebanon và Israel ký ngày 26/6 dưới sự bảo trợ của Mỹ.

Thỏa thuận quy định Israel rút quân theo từng giai đoạn khỏi các vùng lãnh thổ Lebanon đang chiếm đóng, song song với việc quân đội Lebanon tiếp quản an ninh và các nhóm vũ trang, trong đó có Hezbollah, tiến hành giải giáp.

Ông cho rằng, các cuộc đàm phán tại Mỹ và Italy đã tạo nền tảng cho thỏa thuận, song việc triển khai trên thực địa vẫn cần sự theo dõi và ủng hộ của cộng đồng quốc tế. Tổng thống Lebanon kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng ảnh hưởng chính trị và ngoại giao để bảo đảm các bên thực hiện đầy đủ cam kết, tránh để thỏa thuận rơi vào tình trạng thực thi không đầy đủ.

Khẳng định Lebanon cam kết thực hiện thỏa thuận, ông Aoun nhấn mạnh thành công của tiến trình này phụ thuộc vào các bảo đảm rõ ràng, trong đó có việc Israel rút quân hoàn toàn và đồng thời với quá trình triển khai quân đội Lebanon, chấm dứt các hành động vi phạm tại miền Nam Lebanon, cũng như thiết lập cơ chế quốc tế giám sát việc tuân thủ của cả hai bên.

Về hợp tác an ninh, Tổng thống Aoun cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ có thể hỗ trợ tăng cường năng lực cho quân đội Lebanon thông qua trang thiết bị, đào tạo và hỗ trợ hậu cần, giúp lực lượng này mở rộng quyền kiểm soát của nhà nước trên toàn lãnh thổ. Ông cũng bày tỏ mong muốn Ankara hỗ trợ kiểm soát biên giới phía Đông và phía Bắc nhằm ngăn chặn buôn lậu vũ khí và các hoạt động xâm nhập bất hợp pháp.

Tuy nhiên, nhà lãnh đạo nhấn mạnh, Beirut không mong Thổ Nhĩ Kỳ thay thế vai trò của nhà nước Lebanon mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ, bổ sung cho các nỗ lực đưa toàn bộ vũ khí về dưới sự kiểm soát của các cơ quan hợp pháp và củng cố ổn định sau nhiều năm xung đột.

Trong lĩnh vực kinh tế, Tổng thống Aoun kỳ vọng Thổ Nhĩ Kỳ tăng đầu tư vào các ngành sản xuất, thúc đẩy thương mại song phương, tháo gỡ các rào cản logistics và tham gia công cuộc tái thiết Lebanon nhờ kinh nghiệm của Ankara trong lĩnh vực này.

Ông cũng cho biết sẽ thảo luận với phía Thổ Nhĩ Kỳ về khả năng mở rộng các chương trình hỗ trợ và huấn luyện quân đội Lebanon, song khẳng định sự hỗ trợ của Ankara chỉ mang tính bổ sung, không thay thế viện trợ từ Mỹ và các đối tác quốc tế khác.

Liên quan khả năng Thổ Nhĩ Kỳ tham gia lực lượng quốc tế thay thế Lực lượng lâm thời của Liên hợp quốc tại Lebanon (UNIFIL) sau khi nhiệm vụ của lực lượng này kết thúc, ông Aoun cho biết vấn đề vẫn đang được thảo luận. Theo ông, nhiều phương án đang được xem xét, trong đó có đề xuất thành lập lực lượng châu Âu do Pháp và Italy dẫn đầu hoặc lực lượng có sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ với sự hỗ trợ của NATO.

Tổng thống Lebanon nhấn mạnh ưu tiên của Beirut là tránh khoảng trống an ninh tại miền Nam Lebanon. Mọi phương án chỉ được xem xét trên cơ sở hỗ trợ quân đội Lebanon mở rộng quyền kiểm soát và bảo đảm ổn định, đồng thời phải phù hợp với chủ quyền của Lebanon và đạt được đồng thuận quốc tế.

Đề cập Hezbollah, ông Aoun thừa nhận việc phong trào này phản đối mọi tiến trình đàm phán với Israel là một thách thức lớn. Tuy nhiên, ông khẳng định chỉ nhà nước Lebanon mới có thẩm quyền quyết định các vấn đề liên quan đến chủ quyền, an ninh và đối ngoại. Theo ông, việc đưa toàn bộ vũ khí về dưới sự quản lý của nhà nước cần được thúc đẩy thông qua đối thoại trong nước thay vì đối đầu.

Về những thông tin cho rằng Syria có thể đóng vai trò trung gian trong tiến trình giải giáp các lực lượng vũ trang tại Lebanon, Tổng thống Aoun bác bỏ khả năng này và khẳng định việc đặt toàn bộ vũ khí dưới sự kiểm soát của nhà nước là quyết định hoàn toàn thuộc chủ quyền của Lebanon.

Ông cho biết, Tổng thống lâm thời Syria Ahmad al-Sharaa cũng nhiều lần khẳng định Damascus không có ý định can thiệp vào công việc nội bộ của Lebanon, đồng thời nhấn mạnh quan hệ giữa hai nước sẽ tiếp tục dựa trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và không can thiệp vào công việc của nhau.

Bảo Minh