Israel-Lebanon tái khởi động hòa đàm, cánh cửa rút quân ở miền Nam Lebanon hé mở?

Phía Beirut kỳ vọng, vòng đối thoại lần này sẽ mở đường cho lộ trình Israel từng bước rút lực lượng khỏi miền Nam Lebanon. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng, khả năng đạt được đột phá trong ngắn hạn vẫn còn khá hạn chế do khoảng cách lập trường giữa các bên chưa được thu hẹp.

Theo Reuters, các cuộc thương lượng kéo dài trong hai ngày tại Đại sứ quán Mỹ ở Rome. Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ thông tin, bầu không khí thảo luận diễn ra theo hướng tích cực, đồng thời xác nhận, hai phái đoàn sẽ tiếp tục làm việc trong ngày 15/7 nhằm cụ thể hóa các nội dung của thỏa thuận khung.

Tiến trình ngoại giao do Washington dẫn dắt được khởi động sau khi giao tranh giữa Israel và Hezbollah bùng phát trở lại từ ngày 2/3, đẩy căng thẳng tại Trung Đông lên một nấc thang mới. Dẫu vậy, nỗ lực này vấp phải sự phản đối quyết liệt từ Hezbollah. Lực lượng được Iran hậu thuẫn cho rằng, chỉ sức ép trực tiếp từ Tehran mới đủ khả năng buộc Israel chấm dứt chiến dịch quân sự và rút quân khỏi Lebanon.

Trong bối cảnh đó, thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran ký hồi tháng trước từng đề cập yêu cầu chấm dứt xung đột tại Lebanon. Song, những diễn biến quân sự mới giữa Washington và Tehran tại khu vực Vùng Vịnh đã phủ bóng lên triển vọng thực thi cam kết này, khiến tiến trình hòa giải tiếp tục đối mặt với nhiều bất định.

Ở thực địa, quân đội Israel vẫn duy trì hiện diện tại một “vùng đệm” sâu khoảng 10 km bên trong lãnh thổ Lebanon dọc theo toàn tuyến biên giới. Tel Aviv khẳng định, khu vực này đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ các cộng đồng dân cư ở miền Bắc Israel trước nguy cơ bị Hezbollah tấn công.

Trước đó, cuộc họp diễn ra tại Washington ngày 26/6 đã giúp các bên thống nhất một thỏa thuận khung, trong đó kêu gọi chấm dứt giao tranh tại Lebanon, giải giáp các nhóm vũ trang, triển khai quân đội Lebanon xuống khu vực phía Nam, đồng thời tạo điều kiện để Israel từng bước rút lực lượng.

Tuy nhiên, thực tế tại điểm xung đột quân sự vẫn chưa cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt. Các cuộc không kích của Israel vẫn tiếp diễn, trong khi Hezbollah bác bỏ cả thỏa thuận lẫn yêu cầu giải giáp. Về phần mình, Tel Aviv tuyên bố sẽ chỉ cân nhắc rút quân khi lực lượng này không còn duy trì năng lực vũ trang.

Theo các quan chức Lebanon, trọng tâm của vòng đàm phán tại Rome là xây dựng lộ trình cụ thể nhằm hiện thực hóa những nội dung đã được thống nhất trước đó. Một nguồn tin cho biết, việc lựa chọn Italy làm địa điểm tổ chức sẽ tạo điều kiện để hai phái đoàn dễ dàng tham vấn chính phủ mỗi nước trong quá trình thương lượng, qua đó rút ngắn thời gian đưa ra quyết định.

Phát biểu tại Tel Aviv, Ngoại trưởng Israel Gideon Saar khẳng định, việc triển khai thỏa thuận khung là “con đường duy nhất để tiến về phía trước”, đồng thời nhấn mạnh, Israel sẽ thể hiện thiện chí trong các cuộc đối thoại tại Rome.

Theo nhà ngoại giao Israel, Tel Aviv sẵn sàng triển khai hai “khu vực thí điểm” ở miền Nam Lebanon. Theo kế hoạch, Hezbollah sẽ bị giải giáp tại những khu vực này, quân đội Israel sẽ rút lui theo từng giai đoạn, còn quân đội Lebanon tiếp quản nhiệm vụ bảo đảm an ninh và kiểm soát địa bàn.

Trong khi đó, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã chỉ đạo phái đoàn nước này yêu cầu Israel “ngay lập tức bắt đầu rút quân” khỏi hai khu vực thí điểm trước khi bước sang các nội dung đàm phán khác, coi đây là điều kiện tiên quyết để tạo dựng lòng tin giữa các bên.

Một quan chức Mỹ tiết lộ, khu vực thí điểm đầu tiên có thể được triển khai chỉ trong vài ngày tới. Hiện Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đang phối hợp chặt chẽ với cả Israel lẫn Lebanon để hoàn thiện kế hoạch, trong khi một phái đoàn quân sự Mỹ cũng đã tới Beirut vào cuối tuần trước nhằm trao đổi chi tiết với quân đội Lebanon về các bước chuẩn bị.

Ở thời điểm hiện tại, toàn bộ khu vực do Israel kiểm soát tại miền Nam Lebanon vẫn bị phong tỏa đối với công dân Lebanon, bao gồm cả lực lượng quân đội nước này. Theo phía Israel, chiến dịch quân sự đang tập trung phá hủy các công trình hạ tầng cùng hệ thống đường hầm mà Tel Aviv cáo buộc Hezbollah sử dụng cho các hoạt động quân sự.

(theo Reuters)

Trung Anh