Tổng lực bình ổn xăng dầu, đảm bảo an ninh năng lượng

Chủ động ứng phó cú sốc năng lượng toàn cầu

Xung đột địa chính trị trên thế giới làm gia tăng rủi ro đứt gãy nguồn cung, chính sách thuế được sử dụng như công cụ điều tiết quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ sản xuất, đời sống người dân.

Từ 24 giờ ngày 26/3/2026 đến hết ngày 15/4/2026, Chính phủ áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường 0 đồng/lít đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel và nhiên liệu bay; đồng thời đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại về 0%. Quyết định này được ban hành theo thẩm quyền của Thủ tướng trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia, căn cứ đề xuất của Bộ Tài chính và ý kiến thống nhất của Chính phủ.

Quyết định được Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ban hành trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, khi căng thẳng tại Trung Đông làm gia tăng rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu thô và đẩy giá năng lượng thế giới tăng cao trong thời gian ngắn.

Việc miễn thuế xăng dầu trong thời gian nhất định cho thấy sự chủ động, linh hoạt của Chính phủ trong sử dụng các công cụ chính sách để bảo đảm an ninh năng lượng. Ảnh: Hoàng Anh.

Theo Chính phủ, đây là giải pháp cấp bách nhằm ổn định thị trường xăng dầu trong nước, góp phần kiểm soát lạm phát, hỗ trợ phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh nhiều yếu tố bất định từ bên ngoài.

Thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Liên Bộ Công thương – Tài chính đã điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu từ 24 giờ ngày 26/3/2026. Trong kỳ điều hành này, liên bộ áp dụng mức thuế mới theo quy định, đồng thời không thực hiện chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Sau điều chỉnh, giá xăng E5RON92 không cao hơn 23.326 đồng/lít; xăng RON95-III không cao hơn 24.332 đồng/lít; dầu diezel 0.05S không cao hơn 35.440 đồng/lít; dầu hỏa không cao hơn 35.384 đồng/lít.

Việc điều hành giá được thực hiện theo nguyên tắc bám sát diễn biến giá thế giới, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời duy trì chênh lệch hợp lý giữa xăng sinh học và xăng khoáng để khuyến khích sử dụng nhiên liệu sinh học.

Bộ Công thương cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu, bảo đảm nguồn cung ổn định và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.

Theo đánh giá của các cơ quan quản lý, xung đột địa chính trị tại Trung Đông đã tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, làm giá dầu thô và khí đốt biến động mạnh, ảnh hưởng đến nguồn cung và mặt bằng giá xăng dầu trong nước. Những biến động này gây áp lực lớn lên chi phí sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân nếu không có các biện pháp điều hành kịp thời.

Trong bối cảnh đó, Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm ổn định thị trường xăng dầu, coi đây là một nội dung trọng tâm trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô.

Với sự vào cuộc rốt ráo của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, đến nay nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản được bảo đảm, chuỗi cung ứng được duy trì thông suốt, thị trường không xảy ra tình trạng thiếu hụt cục bộ. Giá xăng dầu trong nước được điều hành linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường thế giới và ở mức thấp hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Giải pháp ngắn hạn - nền tảng dài hạn

Theo ước tính, việc áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt như trên sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng, tương đương gần 1% tổng thu nội địa. Đây là khoản hụt thu không nhỏ, nhưng được coi là chi phí cần thiết để giữ ổn định vĩ mô, tránh lạm phát và hỗ trợ sức mua của người dân.

Song song với việc miễn thuế, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 69/NQ-CP, quyết định chi tạm ứng 8.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Việc trích, chi sử dụng Quỹ được thực hiện theo nguyên tắc công khai, minh bạch, hạn chế biến động bất thường.

Bộ Công thương được giao làm đầu mối quản lý, tổ chức chi và giám sát, đồng thời xây dựng các kịch bản điều hành giá, bao gồm tính toán thời gian sử dụng và trích lập Quỹ để hoàn trả ngân sách khi thị trường ổn định, với thời gian hoàn trả tối đa 12 tháng. Bộ Công thương cũng có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, giám sát, đôn đốc các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trích lập Quỹ và hoàn trả tạm ứng cho ngân sách đúng thời hạn.

Trong trường hợp nguồn ngân sách tạm ứng đã sử dụng hết mà tình hình xung đột quân sự tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, giá xăng dầu tiếp tục tăng, Bộ Công thương sẽ đánh giá tình hình và kịp thời đề xuất các giải pháp bổ sung, trong đó có nhu cầu tạm ứng thêm ngân sách cho Quỹ bình ổn.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công thương tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng Quỹ.

Chính phủ khẳng định đây là giải pháp ngắn hạn, song song với việc cơ cấu lại chi ngân sách, tiết kiệm chi thường xuyên và thúc đẩy nguồn thu từ các lĩnh vực khác. Về dài hạn, miễn thuế xăng dầu không phải là chính sách thường trực, mà là bước đi linh hoạt để ứng phó cú sốc năng lượng toàn cầu, đồng thời tạo dư địa cho doanh nghiệp và người dân vượt qua giai đoạn khó khăn.

Định hướng dài hạn cũng được nhấn mạnh: thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, khuyến khích nhiên liệu sinh học và năng lượng tái tạo, nhằm giảm phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu. Ngắn hạn có thể giảm thu, nhưng dài hạn đây sẽ là nền tảng cho tăng trưởng bền vững và củng cố niềm tin thị trường.

Việc miễn thuế xăng dầu trong thời gian nhất định cho thấy sự chủ động, linh hoạt của Chính phủ trong sử dụng các công cụ chính sách để ứng phó với cú sốc từ bên ngoài, đồng thời củng cố niềm tin thị trường, bảo đảm an ninh năng lượng và tạo nền tảng cho ổn định kinh tế.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động khó lường, việc huy động đồng bộ các công cụ tài khóa, ngân sách và điều hành giá tiếp tục là trụ cột quan trọng để giữ vững an ninh năng lượng và ổn định vĩ mô.

Thái Bình