Cấp bách chuyển sang xăng E10: Cần 1,3 triệu m3 ethanol, nguồn cung lấy từ đâu?

Theo Thông tư 50 của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6/2026, bắt buộc xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc.

Song, trước những thách thức về an ninh năng lượng, biến động thị trường năng lượng trên thế giới, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học (E10), rà soát các điều kiện để sớm triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng E10 trong tháng 4/2026, góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.

"Chúng ta đang nỗ lực rút ngắn lộ trình khoảng 1 tháng, tức là triển khai sử dụng xăng E10 ngay trong tháng 4/2026", Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nói.

Theo đó, để thực hiện phối trộn xăng E10, nhu cầu ethanol (E100) cần khoảng 100.000-110.000 m3/tháng, tương đương 1,2-1,3 triệu m3 mỗi năm. Thứ trưởng nhấn mạnh đây là con số không thay đổi và chúng ta phải trả lời được câu hỏi là có đáp ứng được hay không.

Xăng E10 chuẩn bị phủ kín các cửa hàng xăng dầu trên toàn quốc. Ảnh: Nguyễn Huế

Có 4 nhà máy ethanol đang hoạt động

Liên quan đến nguồn cung ethanol, ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, cho biết nước ta hiện có 6 nhà máy sản xuất ethanol, nhưng mới chỉ có 4 nhà máy đang vận hành thực tế.

Theo ông, tổng công suất lý thuyết của toàn bộ hệ thống 6 nhà máy sản xuất ethanol đạt khoảng 41.000 m3/tháng. Thế nhưng, với tình trạng vận hành hiện nay của 4 nhà máy, công suất thực tế chỉ đạt khoảng 25.000 m3/tháng, tương đương đáp ứng khoảng 25-27% nhu cầu.

Khi cả 6 nhà máy hoạt động với công suất tối đa sẽ đáp ứng được khoảng 41% nhu cầu ethanol của cả nước.

Trong đó, Nhà máy Ethanol Đồng Nai vận hành ổn định với công suất khoảng 250 m3/ngày, tương đương 7.000 m3/tháng và đã đạt mức tối đa. Điểm đáng chú ý, dây chuyền công nghệ của nhà máy có tính linh hoạt cao, có thể sử dụng nhiều loại nguyên liệu đầu vào như ngô, sắn lát, tấm gạo và các nguyên liệu khác, giúp chủ động hơn trong sản xuất.

Không chỉ vậy, Nhà máy Ethanol Đồng Nai đã có kế hoạch nâng công suất tối đa lên 130% so với hiện nay.

Ông Phạm Văn Vượng, Giám đốc Công ty CP Nhiên liệu Sinh học Dầu khí Miền Trung (BSR-BF), cho biết Nhà máy Ethanol Dung Quất chạy thử từ 20/1 và đã cho ra lô ethanol nhiên liệu đầu tiên ngày 6/2, cung cấp cho BSR phối trộn xăng sinh học E10 RON95.

Tháng 3, công suất đạt khoảng 150 m3/ngày; dự kiến tăng lên 200 m³/ngày trong tháng 4 và khoảng 300 m3/ngày từ tháng 5 khi hệ thống nghiền mới vận hành. Nguyên liệu chủ yếu là sắn lát khô, được cung ứng theo hợp đồng dài hạn, bảo đảm nguồn đầu vào ổn định.

Hiện BSR-BF ưu tiên cung cấp ethanol cho BSR qua hệ thống đường ống kết nối trực tiếp, đồng thời đã đầu tư hệ thống xuất hàng đường bộ để sẵn sàng mở rộng cung ứng khi thị trường có nhu cầu.

Ngoài ra, còn có Nhà máy cồn Đại Tân và Nhà máy Ethanol Đắk Tô với công suất lần lượt 8.000 m3/tháng và 3.000 m3/tháng.

Đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp trong việc thúc đẩy khôi phục hoạt động tại các nhà máy sản xuất ethanol đã đóng cửa trước đó.

Khi thị trường hình thành ổn định, việc khôi phục và mở rộng sản xuất trong nước sẽ giúp Việt Nam từng bước chủ động hơn về nguồn cung E100, giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu.

Nhà máy Ethanol Dung Quất đang đẩy mạnh sản xuất E100 để pha chế xăng E10. Ảnh: Hà Nam

Vẫn phải phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu

Với thực trạng sản xuất ethanol hiện nay ở các nhà máy, khi chuyển sang xăng E10 thay thế xăng khoáng, nguồn cung E100 để pha chế vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.

"Trong giai đoạn 2026-2027, nước ta vẫn cần nhập khẩu khoảng 700.000 m3 đến xấp xỉ 1 triệu m3 ethanol mỗi năm", số liệu được ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đưa ra.

Theo lãnh đạo Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, việc nhập khẩu ethanol không phải là trở ngại lớn. Nguồn cung quốc tế hiện chủ yếu đến từ Mỹ và Brazil, với khả năng vận chuyển ổn định qua các tuyến hàng hải không đi qua khu vực Trung Đông, không bị tác động trực tiếp bởi xung đột Trung Đông hiện nay.

Ngoài ra, nước ta cũng có thể tiếp cận nguồn hàng qua các trung tâm phân phối trong khu vực như Hàn Quốc hay Singapore.

Giá ethanol cũng có mức biến động thấp hơn đáng kể so với xăng dầu. Tuy nhiên, thách thức nằm ở yếu tố thời gian và cạnh tranh nguồn hàng. Khi nhiều quốc gia trong khu vực như Ấn Độ, Philippines, Thái Lan hay Trung Quốc đều gia tăng sử dụng xăng sinh học, áp lực lên các trung tâm trung chuyển như Hàn Quốc, Singapore sẽ ngày càng lớn.

Hiện một số cảng lớn như Nhà Bè, Vân Phong, Đà Nẵng hay Quảng Ninh đều đã có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn để nhập ethanol về phục vụ nhu cầu trong nước. Ông Tuấn nhấn mạnh, nếu doanh nghiệp trong nước không chủ động kế hoạch nhập khẩu sớm, nguy cơ sẽ không thể đáp ứng đủ nhu cầu, hoặc phải mua của các nước lân cận với giá cao hơn.

Tâm An