Bài học '3 chữ S' của Singapore để giải bài toán thiếu hụt nguồn cung

Một nhà máy lọc dầu ở Pulau Bukom, Singapore. (Ảnh: THX/TTXVN)

Là một quốc gia nhỏ và không có nguồn tài nguyên năng lượng tự nhiên, Singapore đã và đang xây dựng một chiến lược an ninh năng lượng chủ động, thông minh và bền vững.

Điều này càng được thể hiện rõ trong bối cảnh những biến động cực đoan trên trường quốc tế, đặc biệt là cuộc xung đột tại Trung Đông kéo dài gần 1 tháng qua.

Phóng viên TTXVN tại Singapore đã có cuộc trao đổi với Giáo sư Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu về chiến lược năng lượng của đảo quốc Sư tử và các kinh nghiệm có thể ứng dụng tại Việt Nam.

Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, không chỉ trong vấn đề năng lượng, trong thiết kế hệ thống cũng như vận hành cơ chế kinh tế, Singapore luôn sẵn sàng cho những biến động cực đoan, cho nên ngay lập tức có thể áp dụng những giải pháp đã chuẩn bị từ rất lâu.

Trong bối cảnh giá năng lượng tăng vọt do xung đột và nguồn cung khan hiếm, các biện pháp ngắn và trung hạn Singapore đã áp dụng trong 1 tháng qua, tập trung vào 3 điểm.

Đó là hỗ trợ nhóm yếu thế bằng các khoản trợ cấp song không bao cấp giá thị trường; hỗ trợ sinh hoạt phí cho người nghèo; và dùng bối cảnh này làm động lực thúc đẩy thêm chính sách xanh và tiết kiệm năng lượng.

Giáo sư Vũ Minh Khương cho rằng những giải pháp để thúc đẩy cửa sổ chính sách của Singapore rất đa dạng và thực chất, giúp người dân và doanh nghiệp bắt nhịp tốt với thực tế.

Các biện pháp có thể kể đến là trợ cấp cho việc mua các thiết bị điện gia đình, điều hòa, tủ lạnh…, với mức độ tiêu hao điện giảm đi 10-15%, có sự chung tay của cả chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng; hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ có những giải pháp tiết kiệm năng lượng lên đến 70.000 đô la Singapore (54.150 USD) một doanh nghiệp.

Trong khi đó đánh giá các chính sách dài hạn về an ninh năng lượng của Singapore, Giáo sư Vũ Minh Khương cho biết sức chống chịu cao của đảo quốc nhỏ bé này đến từ việc đa dạng hóa nhiên liệu và nguồn cung, từ Mỹ, Australia, ASEAN.

Theo ông, thế giới đang có nhiều biến động, nên cần chủ động bảo đảm an ninh năng lượng bằng đa dạng hóa nhiên liệu, không chỉ xăng dầu hay xăng sinh học mà cả các loại điện tái tạo.

Ông cho biết không chỉ Singapore, Trung Quốc cũng là một điển hình về đa dạng hóa nguồn năng lượng khi đầu tư từ sớm vào năng lượng điện tái tạo và tích hợp vào lưới điện quốc gia.

Giáo sư Vũ Minh Khương cũng cho rằng trong bối cảnh bài toán về nâng cao sức chống chịu năng lượng đang được đặt ra với nhiều quốc gia, không chỉ cần quan tâm vấn đề hạ tầng dự trữ mà còn cả các thiết chế hỗ trợ các doanh nghiệp tăng cường dự trữ cũng là nội dung quan trọng.

Điều này đòi hỏi nâng cao năng lực quản trị năng lượng dựa trên số hóa tất cả các mặt hàng chiến lược.

Giáo sư Trường Chính sách công Lý Quang Diệu cũng cho rằng chính sách hay biện pháp không thể áp dụng chung cho tất cả các quốc gia song vấn đề thượng nguồn, là những nguyên lý quản trị của Singapore có những giá trị vượt thời gian và cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Giáo sư Vũ Minh Khương cho rằng nguyên lý quản trị của Singapore có thể được tổng kết thành 3 chữ S. Chữ S đầu tiên đại diện cho từ "Survival", tức là "vấn đề sống còn."

Singapore luôn hành động với tư duy rằng thế giới rất nhiều biến động, có thể tạo ra những tổn thương rất lớn nếu không có chuẩn bị từ trước, từ xa. Ý thức đầu tiên này dẫn dắt đảo quốc Sư tử chuẩn bị tinh thần cho mọi biến động và khủng hoảng với sự chủ động và nắm bắt cơ hội để trở nên mạnh mẽ hơn, và tạo thành chữ S thứ hai là “Strategy” - Chiến lược, và thứ ba là “Synergy” - Cộng hưởng.

Dựa theo nguyên lý quản trị này, Giáo sư Vũ Minh Khương cho rằng Việt Nam có thể áp dụng các chính sách tương tự Singapore như hỗ trợ các công ty năng lượng đầu tư lớn vào đất nước, tại các khu vực như vùng Nghi Sơn, Vũng Tàu hay Hải Phòng.

Theo ông, sự đầu tư của các tập đoàn lớn thế giới trong lĩnh vực năng lượng không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế, mà còn đảm bảo an ninh và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tuy nhiên, để "cộng hưởng" với xu thế chung của thế giới, Việt Nam cần chú ý tối đa khai thác những tài nguyên về năng lượng tái tạo, vừa là phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời là nguồn rất giá trị và rẻ hơn về lâu dài.

Vì vậy, cần có ưu đãi đặc biệt cho các dự án, đặc biệt khi Việt Nam sở hữu nguồn lực mạnh mẽ về thủy điện và năng lượng tái tạo.

Ngoài ra, Giáo sư Vũ Minh Khương nhấn mạnh một kinh nghiệm của Singapore là nâng cao ý thức tiết kiệm năng lượng, thông qua việc kiểm toán mức độ hiệu quả của các công trình, hoạt động của các doanh nghiệp đối với mỗi đơn vị năng lượng được tiêu thụ, giúp cắt giảm những dự án không hiệu quả và thúc đẩy cải tiến từ cấp độ đơn vị./.

(TTXVN/Vietnam+)