Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam lý giải về đề xuất tăng lương tối thiểu vùng từ 1/1/2027

Tại phiên họp thứ nhất của Hội đồng Tiền lương quốc gia, bà Trần Thị Thanh Hà, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Trưởng ban Quan hệ Lao động, Tổng LĐLĐ Việt Nam cho biết việc điều chỉnh sớm lương tối thiểu vùng là yêu cầu cấp bách nhằm bảo đảm đời sống của người lao động và gia đình trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục gia tăng.

Theo đó, Tổng LĐLĐ Việt Nam đề xuất điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng theo tháng từ ngày 1/1/2027, với hai phương án:

Phương án 1: Điều chỉnh mức lương tối thiểu tăng từ 360 đến 520 nghìn đồng, bình quân tăng 9,8% so với năm 2026.

Phương án 2: Điều chỉnh mức lương tối thiểu tăng từ 315 đến 450 nghìn đồng, bình quân tăng 8,5% so với năm 2026.

Đối với lương tối thiểu theo giờ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị xác định mức lương tối thiểu giờ dựa trên quy đổi lương tối thiểu tháng và có hệ số điều chỉnh.

Khảo sát cho thấy áp lực tài chính của người lao động đang gia tăng

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, để có căn cứ đề xuất tăng lương tối thiểu vùng theo 2 phương án trên, trong tháng 3 và 4/2026, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã thực hiện khảo sát tại 7 tỉnh, thành phố với 196 doanh nghiệp, gần 2.000 người lao động trả lời phiếu cho thấy:

Về chi tiêu cơ bản có 54,3% người lao động cho biết tiền lương, thu nhập của họ vừa đủ chi tiêu cơ bản của gia đình (năm 2025 là 54,9%); 17,2% phải tằn tiện, chi tiêu kham khổ (năm 2025 là 26,3%); 20,6% không đủ sống, phải làm thêm giờ (năm 2025 là 7,9%); 7,9% cơ bản dư dật, có tích lũy (năm 2025 là 10,9%).

Áp lực tài chính cũng thể hiện qua việc ngày càng nhiều người lao động phải vay mượn để chi trả cho các nhu cầu phát sinh đột xuất. Có 26,8% người lao động vay hàng tháng, tăng mạnh so với mức 12,5% của năm trước; 32,7% phải vay định kỳ 3-4 tháng/lần.

Về dinh dưỡng, chỉ 52,2% người lao động có điều kiện ăn đủ thịt, cá trong tất cả các bữa ăn chính, giảm 3,3 điểm phần trăm so với năm 2025. Điều này phản ánh một bộ phận đáng kể người lao động chưa được bảo đảm dinh dưỡng đầy đủ, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất lao động.

Chi phí giáo dục tiếp tục là gánh nặng khi hơn 55,5% người lao động cho biết tiền lương chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu học tập của con cái, buộc nhiều gia đình phải dựa vào tiết kiệm, vay mượn hoặc sự hỗ trợ từ người thân.

Đối với chi phí khám chữa bệnh, 39,8% người lao động cho biết thu nhập chỉ đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ở mức cơ bản; 46,1% chỉ đủ mua một số loại thuốc thông thường. Phần lớn người lao động vẫn chưa có khả năng chủ động chi trả khi phát sinh các vấn đề y tế nghiêm trọng.

Điều kiện nhà ở còn chật chội, thu nhập ảnh hưởng đến quyết định kết hôn và sinh con

Khảo sát cũng cho thấy 32,1% người lao động đang thuê nhà trọ tư nhân, tăng đáng kể so với mức 20,8% của năm 2025. Diện tích nhà ở bình quân đạt 23,56 m² với khoảng 3,08 người cùng sinh sống, tương đương khoảng 7,6 m²/người, thấp hơn năm trước và thấp hơn tiêu chuẩn diện tích nhà ở bình quân tại khu vực đô thị.

Thu nhập thấp cũng tác động đến các quyết định về hôn nhân và sinh con. Trong số những người chưa lập gia đình, 55,3% cho biết tiền lương là nguyên nhân chính khiến họ trì hoãn kết hôn. Trong khi đó, 72,9% người lao động đã lập gia đình cho biết thu nhập hiện tại ảnh hưởng đến quyết định sinh thêm con do chi phí nuôi dạy, giáo dục và chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng.

Theo Tổng LĐLĐ Việt Nam, kết quả khảo sát cho thấy chi phí sinh hoạt đang tăng nhanh hơn tốc độ cải thiện thu nhập thực tế, khiến khả năng tích lũy của người lao động tiếp tục suy giảm. Đây là cơ sở để tổ chức công đoàn đề xuất điều chỉnh lương tối thiểu vùng từ đầu năm 2027 nhằm góp phần bảo đảm mức sống tối thiểu và cải thiện đời sống cho người lao động.

Thanh Hà