Tina Yuan làm đầy tháng cho con gái ở Singapore, mâm cỗ đậm nếp Việt

Trong đời sống người Việt, có những phong tục được trao truyền qua nhiều thế hệ bằng những điều rất giản dị từ đời này qua đời khác. Lễ đầy tháng là một nghi thức như thế, mang theo mong ước về sức khỏe, bình an và tương lai của một thành viên mới trong gia đình.

Theo tín ngưỡng dân gian, 12 Bà Mụ là những vị được tin rằng đã góp phần tạo dựng, chăm sóc và phù trợ cho đứa trẻ trong quá trình hình thành và chào đời. Vì vậy, khi em bé tròn tháng, gia đình làm lễ cúng Mụ như một lời cảm tạ và cầu chúc. Tùy vùng miền, cách chuẩn bị lễ vật có thể khác nhau, nhưng xôi, chè, hoa quả, trầu cau, gà luộc cùng những lễ vật truyền thống vẫn thường hiện diện trên mâm lễ.

Tina Yuan mừng đầy tháng con gái. 

Tại Singapore, nữ nhà văn gốc Việt Tina Yuan đã tổ chức lễ đầy tháng cho con gái Elena theo phong tục Việt Nam.

Mâm lễ cúng 12 Bà Mụ, 1 Bà Chúa được chuẩn bị trang trọng trong không gian gia đình. Những món lễ quen thuộc của người Việt hiện diện giữa một thành phố quốc tế, nơi nhiều nền văn hóa cùng sinh sống và giao thoa. Với một người Việt sống xa quê và có con sinh ra trong môi trường quốc tế, việc lựa chọn thực hành một phong tục truyền thống còn mang thêm ý nghĩa: trao cho thế hệ sau cơ hội biết mình đến từ đâu.

Elena sinh ra tại Singapore, nhưng trong những ngày đầu đời, em đã được tiếp xúc với một nghi lễ gắn với văn hóa Việt Nam của mẹ. Mâm lễ không chỉ gồm những lễ vật truyền thống mà còn chứa đựng câu chuyện về gia đình, niềm tin dân gian và cách người Việt chào đón một thành viên mới. Ở đó, văn hóa được truyền đi bằng trải nghiệm.

Dù ở nước ngoài, nhưng Tina Yuan vẫn làm đầy tháng con theo phong tục cổ truyền.

Một đứa trẻ có thể chưa hiểu ý nghĩa của 12 Bà Mụ hay vì sao mâm lễ có xôi, chè, gà luộc. Nhưng những hình ảnh ấy có thể trở thành một phần ký ức. Từ ký ức, sự tò mò về nguồn cội được hình thành. Đó cũng là cách "Mầm Việt" được gieo.

Trong một thế giới mà việc học tập, làm việc và sinh sống giữa nhiều quốc gia ngày càng phổ biến, câu chuyện giữ gìn bản sắc của thế hệ trẻ Việt Nam ở nước ngoài không nhất thiết bắt đầu từ những điều lớn lao.

Nó có thể bắt đầu từ tiếng Việt được nói trong gia đình, một món ăn Việt trên bàn ăn, chiếc áo dài trong dịp đặc biệt, cách đón Tết hay một nghi lễ truyền thống dành cho con trẻ. Những lựa chọn ấy tưởng nhỏ nhưng tạo nên sợi dây kết nối giữa các thế hệ.

Con gái của Tina Yuan.

Với Tina Yuan, việc mang văn hóa Việt vào đời sống gia đình nằm trong một hành trình rộng hơn. Là nữ nhà văn gốc Việt hiện sống tại Singapore, chị từng đặt chân tới hơn 100 quốc gia, trải nghiệm nhiều nền văn hóa và gặp gỡ những cộng đồng khác nhau. Những chuyến đi đưa chị đến nhiều vùng đất, đồng thời tạo cho chị một khoảng cách để nhìn lại Việt Nam bằng góc nhìn rộng hơn.

Văn chương trở thành một trong những cách Tina Yuan kể những câu chuyện ấy. Từ Lỡ hẹn Paris, Có hẹn với Bulgaria đến Những dặm đường Tổ quốc và Dưới trời xanh Hy Lạp, hành trình sáng tác của chị mở ra những không gian khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở sự quan tâm tới con người, vùng đất và văn hóa.

Nếu những trang sách đưa câu chuyện Việt Nam đến với độc giả, thì đời sống của chính tác giả lại trở thành một không gian khác để văn hóa được thực hành.

Lễ đầy tháng của Elena là một ví dụ giản dị. Mâm lễ được chuẩn bị tại Singapore nhưng mang những dấu hiệu quen thuộc của phong tục Việt Nam. Người thân, bạn bè cùng hiện diện trong ngày vui của gia đình. Một nghi lễ vốn thuộc về không gian gia đình Việt được thực hiện trong môi trường quốc tế, tạo cơ hội để những người xung quanh biết thêm về một tập tục của Việt Nam. Cách quảng bá văn hóa ấy không mang tính trình diễn. Nó bắt đầu từ đời sống.

Khi một người trẻ Việt Nam sống ở nước ngoài vẫn lựa chọn tổ chức một nghi lễ truyền thống cho con, giá trị của nghi lễ không dừng lại ở một ngày. Nó tạo ra ký ức để đứa trẻ mang theo trong quá trình trưởng thành. Sau này, khi Elena hỏi về những bức ảnh ngày đầy tháng, câu trả lời có thể mở ra câu chuyện dài hơn về Việt Nam, về gia đình và những thế hệ đã đi trước. Đó chính là sức sống của văn hóa truyền thống, không đứng yên trong quá khứ mà tiếp tục được trao cho những người sinh ra trong hoàn cảnh mới.

Và khi được trao truyền bằng tình yêu thay vì sự áp đặt, văn hóa có thêm cơ hội để sống cùng thế hệ kế cận. Với những người Việt trẻ đang sống ở nước ngoài, giữ gìn văn hóa không có nghĩa khước từ những giá trị của nơi mình đang sống. Ngược lại, đó có thể là cách tạo nên một bản sắc đa chiều: hiểu văn hóa nơi mình thuộc về, đồng thời tôn trọng và hòa nhập với những nền văn hóa khác.

Tina Yuan, tên thật Nguyễn Thị Thương, là nữ nhà văn gốc Việt hiện sống và làm việc tại Singapore. Chị từng đặt chân tới hơn 100 quốc gia và trải nghiệm nhiều nền văn hóa khác nhau.

Tina Yuan đã xuất bản Lỡ hẹn Paris, Có hẹn với Bulgaria, Những dặm đường Tổ quốc và Dưới trời xanh Hy Lạp. Các tác phẩm khai thác chất liệu từ những chuyến đi, cuộc gặp gỡ và trải nghiệm cá nhân, qua đó kể về con người, vùng đất và văn hóa. Bên cạnh sáng tác, Tina Yuan còn tham gia các hoạt động cộng đồng, kết nối người Việt tại Singapore và góp phần đưa ngôn ngữ, văn hóa Việt đến gần hơn với môi trường quốc tế. Với chị, đi xa cũng là một cách nhìn lại quê hương và kể những câu chuyện Việt Nam bằng góc nhìn của một người sống giữa nhiều nền văn hóa.

Khánh Huyên