Tiêu dùng xanh định hình diện mạo mới cho nông nghiệp

Ông Huỳnh Văn Ca, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Mỹ (xã Tây Hồ) chăm sóc rau trồng theo chuẩn VietGAP. Ảnh: TRẦN TRÚC

Thay đổi tư duy sản xuất

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Đà Nẵng đang sở hữu không gian phát triển nông nghiệp vô cùng đa dạng. Với tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp khoảng 200.724ha và diện tích gieo trồng hằng năm đạt khoảng 152.533ha, thành phố có nền tảng vững chắc để phát triển các nhóm cây trồng chủ lực như lúa, bắp, đậu, mè, rau màu, cây ăn quả và cây dược liệu.

Sự chuyển dịch về chất trong nông nghiệp Đà Nẵng được thể hiện rõ nét với khoảng 588,4ha cây trồng được chứng nhận VietGAP. Cùng với đó, việc thiết lập 52 mã số vùng trồng (bao gồm 46 mã số phục vụ tiêu thụ nội địa và 6 mã số phục vụ xuất khẩu) đã trở thành “giấy thông hành” quan trọng giúp kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và khẳng định uy tín của nông sản địa phương trên thị trường.

Mặc dù đã đạt được những bước tiến đáng ghi nhận, nhưng hành trình chuyển đổi sang sản xuất và tiêu dùng xanh vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Thực tế cho thấy, quy mô sản xuất tại nhiều địa phương vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán; trong khi chi phí để đầu tư, chuyển đổi quy trình và chứng nhận chất lượng lại ở mức cao.

Mối liên kết giữa các khâu sản xuất, sơ chế, chế biến và tiêu thụ chưa thực sự bền vững. Đáng nói hơn, một số sản phẩm dù đã đạt chứng nhận chất lượng nhưng vẫn loay hoay tìm thị trường ổn định, giá bán chưa tương xứng với công sức và chi phí đầu tư của nông dân. Việc xây dựng thương hiệu và nhận diện sản phẩm xanh trong mắt người tiêu dùng vẫn là một bài toán cần lời giải thấu đáo.

Bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, yêu cầu của thị trường hiện nay đã bước sang giai đoạn mới. Người tiêu dùng không chỉ dừng lại ở việc ưu tiên dùng hàng Việt Nam vì yếu tố nguồn gốc, mà đang khắt khe hơn khi đòi hỏi sản phẩm phải an toàn, chất lượng, minh bạch và được sản xuất với trách nhiệm cao đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Theo bà Hậu, tiêu dùng xanh và sản xuất xanh là hai mặt của một quá trình không thể tách rời. Khi người tiêu dùng lựa chọn nông sản sạch, họ đang trực tiếp tạo ra động lực để nông dân thay đổi phương thức canh tác, giảm thiểu phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Do đó, không chỉ ưu tiên hàng Việt về xuất xứ, mà phải ưu tiên những sản phẩm Việt Nam có chất lượng vượt trội và thân thiện với môi trường.

Để thực hiện mục tiêu này, ngành nông nghiệp thành phố xác định giải pháp trọng tâm là tổ chức lại sản xuất theo hướng xanh, an toàn và có trách nhiệm. Thành phố sẽ đẩy mạnh phát triển các vùng sản xuất tập trung, vùng nguyên liệu; mở rộng mô hình VietGAP, sản xuất hữu cơ và quản lý dịch hại tổng hợp.

Ngoài ra, công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ chứng nhận tiêu chuẩn sẽ được chú trọng đặc biệt. Ở góc độ chủ thể sản xuất, các đơn vị OCOP cần không ngừng cải tiến mẫu mã, bao bì và nâng cao năng lực tiếp thị để sản phẩm thực sự trở thành đại diện cho bản sắc và uy tín của Đà Nẵng.

Đặc biệt, nông dân cần chuyển từ tư duy sản xuất theo khả năng sang sản xuất theo nhu cầu thị trường; coi chất lượng, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường là điều kiện để phát triển lâu dài.

Canh tác sạch, hữu cơ giúp bảo vệ môi trường và an toàn cho nông dân. TRONG ẢNH: Hoạt động sản xuất tại Hợp tác xã Rau an toàn La Hường (phường Cẩm Lệ). Ảnh: HỮU ANH

Kiến tạo hệ sinh thái bền vững

Tại Hòa Xuân, bà Huỳnh Thị Thu, Chủ tịch Hội Nông dân phường cho biết, muốn người dân dùng hàng Việt thì sản phẩm làm ra phải đạt chất lượng. Hội Nông dân phường hiện duy trì 45 mô hình kinh tế nông nghiệp đô thị tiêu biểu. Những mô hình như sản xuất rau, lúa theo hướng hữu cơ; chăn nuôi ứng dụng đệm lót sinh học hay nông nghiệp tuần hoàn đang dần thay thế phương thức sản xuất cũ.

Đặc biệt, công tác quảng bá cũng được đổi mới mạnh mẽ. Thông qua các phiên chợ giới thiệu nông sản và sự kiện livestream bán hàng của phường, các sản phẩm OCOP và nông sản sạch của địa phương đã đến gần hơn với người tiêu dùng, giúp hội viên hình thành kỹ năng kinh doanh số hiện đại.

Không gian trưng bày sản phẩm OCOP Đà Nẵng tại siêu thị Co.opMart Đà Nẵng. Ảnh: HỮU ANH

Sự chuyển đổi sản xuất chỉ thực sự thành công khi có sự đồng hành của hệ thống phân phối. Ông Lê Hồng Ca, Giám đốc Siêu thị Co.opMart Đà Nẵng cho biết, đơn vị luôn ưu tiên bao tiêu các sản phẩm đạt chuẩn VietGAP từ các hợp tác xã, hộ nông dân trên địa bàn thành phố như rau Trà Quế, rau Túy Loan, rau Phú Ninh...

Đối với nhóm hàng nông sản vốn nhạy cảm và khó bảo quản, Co.opMart Đà Nẵng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về quy trình sản xuất và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Theo ông Lê Hồng Ca, đơn vị thường xuyên kiểm tra định kỳ và đột xuất từ nguồn nguyên liệu đến thành phẩm trước khi đưa sản phẩm đến tay khách hàng. Không chỉ dừng lại ở việc thu mua, siêu thị còn chủ động chia sẻ thông tin thị trường, hướng dẫn nông dân thành phố cách sơ chế, đóng gói sản phẩm để tăng giá trị và tạo sự tiện lợi cho người tiêu dùng. Sự bắt tay chặt chẽ giữa nhà bán lẻ và nhà sản xuất đã tạo nên chuỗi giá trị minh bạch, giúp người dân yên tâm khi lựa chọn sản phẩm xanh.

Bà Vũ Thị Bích Hậu nói, để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp thân thiện với môi trường, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo cơ chế, tiêu chuẩn và môi trường thị trường minh bạch; doanh nghiệp, hợp tác xã giữ vai trò tổ chức chuỗi và kết nối thị trường; nông dân là chủ thể trực tiếp thay đổi phương thức sản xuất; người tiêu dùng quyết định sản phẩm nào được thị trường lựa chọn và phát triển.

Ngành nông nghiệp thành phố sẽ tiếp tục đồng hành với người dân, hợp tác xã trong chuyển đổi sản xuất xanh, nâng cao chất lượng nông sản, phát triển thương hiệu và mở rộng thị trường; góp phần xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có giá trị gia tăng cao, phát triển bền vững.

HỮU ANH