Bảo vệ 'sức khỏe' đất trồng tiêu

Cần nhận diện rõ các mô hình canh tác hồ tiêu hữu cơ hiệu quả để áp dụng thâm canh ổn định diện tích

Môi trường sinh thái mới

Năm 2020, ông Nguyễn Đình Quý - chủ doanh nghiệp từ miền Tây Nam lên vùng nông nghiệp ở xã Tân Hà Lâm Hà và chuyển đổi quy trình canh tác hồ tiêu vô cơ sang hữu cơ trên diện tích 1 ha chuyên canh đang thời kỳ kinh doanh. Kết quả sau 3 năm thay thế phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật bằng phân bón hữu cơ và các chế phẩm sinh học, “sức khỏe” của đất trồng tiêu ở đây được cải thiện rõ rệt độ tơi xốp, thông thoáng và tăng khả năng giữ nước, hạn chế xói mòn rửa trôi dinh dưỡng.

Qua từng năm đánh giá, tổng hợp kỹ thuật và kinh nghiệm, doanh nghiệp của ông Quý lần lượt nhân rộng tổng diện tích canh tác hồ tiêu hữu cơ đến nay khoảng 60 ha với 55 nông hộ địa bàn xã và các xã lân cận, năng suất ổn định trên dưới 4 tấn/ha/năm. Ông Quý nhận định: “Phân hữu cơ vi sinh không chỉ đơn thuần là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây hồ tiêu sinh trưởng, mà còn góp phần tái tạo hệ sinh thái của đất. Khi đất khỏe, cây hồ tiêu khỏe, năng suất và chất lượng sản phẩm thu hoạch phù hợp nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Trong đó, riêng thị trường xuất khẩu sang Trung Quốc, Ấn Độ trong 1 năm vừa qua, doanh nghiệp liên kết với nhà nông sản xuất và bán ra trên dưới 10 tấn sản phẩm tiêu hữu cơ…”.

Vùng hồ tiêu hữu cơ xã Tân Hà Lâm Hà đạt năng suất ban đầu trên dưới 4 tấn/ha

Lên vùng nông nghiệp phía Tây của tỉnh, đáng kể với chuỗi liên kết 202 thành viên sản xuất, xuất khẩu sang thị trường các nước Mỹ, Canada, Úc, Nhật trên tổng diện tích gần 990 ha hồ tiêu hữu cơ. Đây là kết quả hơn 8 năm giảm dần và đi đến kết thúc sử dụng hóa chất làm chai cứng đất, mất cân bằng dinh dưỡng. Qua đó, từng khu vườn hồ tiêu trong mô hình phát triển thảm thực vật tự nhiên để giữ độ ẩm của đất, tạo điều kiện phát triển mạnh mẽ bộ rễ cây, đồng thời sinh sôi côn trùng có lợi để tiêu diệt sâu bệnh hại, tăng mật độ vi sinh vật đối kháng trong đất, góp phần bảo vệ môi trường.

Thâm canh diện tích đạt chuẩn

Thống kê diện tích hồ tiêu của tỉnh lớn nhất cả nước với hơn 37.191 ha, sản lượng hàng năm khoảng 85.000 - 95.000 tấn. Trong đó gồm 3.339,3 ha diện tích ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, xây dựng mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Tiếp tục nâng cao chất lượng vườn tiêu gắn với các tiêu chuẩn an toàn

Theo Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, định hướng phát triển vùng nguyên liệu hồ tiêu trên toàn tỉnh cần chuyển mạnh từ mục tiêu tăng diện tích sang nâng cao chất lượng sản phẩm. Trong đó, khuyến khích nhà nông tái canh, thay thế diện tích hồ tiêu già cỗi bằng các giống mới có năng suất, khả năng chống chịu sâu bệnh; đồng thời tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và các tiêu chuẩn nông nghiệp bền vững toàn cầu. Đặc biệt, cần thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị hồ tiêu. Cụ thể, xây dựng cơ sở dữ liệu số về vùng trồng, sản lượng, chất lượng và thị trường tiêu thụ; triển khai hệ thống nhật ký sản xuất điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc và quản lý mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu; ứng dụng công nghệ cảm biến, tối ưu hóa quy trình sản xuất, góp phần giảm chi phí, tiết kiệm tài nguyên đất và nước.

Trong chiến lược phát triển hồ tiêu thời gian tới, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vũ Đình Cường nhấn mạnh việc áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết lập mã số vùng trồng và minh bạch hóa thông tin qua nhật ký sản xuất, nhận diện rõ các mô hình hiệu quả để thâm canh ổn định diện tích, tập trung phục hồi vườn cây suy kiệt, nâng cao chất lượng vườn cây kinh doanh gắn với các tiêu chuẩn an toàn, trách nhiệm và bền vững.

Văn Việt .