Thủy sản Việt gặp khó do ảnh hưởng từ xung đột ở Trung Đông

Chế biến cá rô phi xuất khẩu. Ảnh: Hạ Lan.

Theo bà Lệ Hằng - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chỉ trong vài ngày, rủi ro an ninh tại khu vực Vịnh Ba Tư đã nhanh chóng chuyển hóa thành rủi ro logistics. Tâm điểm là Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nơi lưu chuyển phần lớn năng lượng và hàng hóa toàn cầu. Thực tế này khiến ngành thủy sản Việt Nam đứng trước sức ép lớn về chi phí vận tải. Đồng quan điểm, giới chuyên gia kinh tế nhận định, đối với những doanh nghiệp (DN) thủy sản, đây là chi phí trực tiếp làm tăng giá thành và bào mòn biên lợi nhuận vốn đã chịu áp lực từ biến động tỷ giá, từ cạnh tranh thị trường.

Bên cạnh cước biển, chi phí vận tải hàng không cũng bị đẩy lên cao do nhiều chuyến bay bị chuyển hướng, từ mức 7 USD/kg lên 11 USD/kg.

Bà Lệ Hằng cho biết, khu vực Trung Đông hiện là thị trường tăng trưởng đáng kể của thủy sản Việt Nam, với kim ngạch năm 2025 đạt 401 triệu USD. Trong đó, cá tra đạt 175,9 triệu USD (tăng 18,6%), tôm đạt 54,5 triệu USD (tăng 19,9%) và nhóm cá khác tăng 28,6% so với năm trước. Tuy nhiên, đặc thù của thủy sản là yêu cầu nghiêm ngặt về nhiệt độ bảo quản và thời gian vận chuyển. Khi vận chuyển hải sản tươi bằng đường hàng không bị xáo trộn, nhà nhập khẩu buộc chuyển sang hàng đông lạnh. Song kênh này cũng chịu sức ép khi việc đặt chỗ container lạnh bị hạn chế.

Còn theo giới chuyên gia kinh tế, Dubai, với cảng Jebel Ali do DP World vận hành, là trung tâm trung chuyển thủy sản lớn của khu vực. Khi tàu chuyển hướng và thời gian hành trình kéo dài, nguy cơ ùn tắc, thiếu vị trí cắm điện cho container lạnh gia tăng, kéo theo chi phí lưu bãi và lưu container tăng cao, đồng thời tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng chất lượng nếu thời gian lưu vượt ngưỡng an toàn. Và nếu căng thẳng hạ nhiệt, các hãng tàu có thể từng bước khôi phục tuyến qua eo biển Hormuz, mở lại tiếp nhận container lạnh và giảm phụ phí. Khi đó, chuỗi cung ứng, đặc biệt với hàng đông lạnh có thể phục hồi tương đối nhanh.

Ở chiều ngược lại, rủi xung đột kéo dài, việc chuyển hướng hành trình có thể trở thành trạng thái bình thường mới. Phí bảo hiểm duy trì ở mức cao, phụ phí chiến tranh không được gỡ bỏ và năng lực vận chuyển container lạnh vào vùng Vịnh tiếp tục hạn chế. Khi đó, chi phí nhập khẩu thủy sản vào Trung Đông có thể duy trì ở mức cao trong nhiều tháng và tác động lan sang các thị trường liên quan. Và trong bối cảnh này, bà Lệ Hằng khuyến nghị các DN thủy sản Việt Nam cần chủ động đa dạng hóa tuyến vận chuyển, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào một hành lang hàng hải; tăng dự trữ tại các kho lạnh trung chuyển; ưu tiên ký hợp đồng vận tải dài hạn để giảm biến động chi phí giao ngay; đồng thời theo dõi sát diễn biến bảo hiểm hàng hải và chính sách hãng tàu để kịp thời điều chỉnh chiến lược. Theo bà Lệ Hằng, xung đột địa chính trị là yếu tố khó kiểm soát, nhưng khả năng thích ứng của DN sẽ quyết định mức độ thiệt hại. Trong môi trường thương mại toàn cầu nhiều biến động, quản trị rủi ro logistics và chuỗi lạnh đang trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của ngành thủy sản Việt Nam.

NAM ANH