Thỏa ước lao động tập thể mang thêm lợi ích cho người lao động từ công đoàn cơ sở

Trong tiến trình phát triển đất nước, giai cấp công nhân luôn được xác định là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò quan trọng trong sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội. Trước những tác động mạnh mẽ của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu đặt ra đối với tổ chức Công đoàn không chỉ dừng ở việc chăm lo đời sống, bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn phải đồng hành cùng người lao động nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp và bản lĩnh chính trị để thích ứng với môi trường lao động mới.

Những tham luận tại Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV cho thấy một điểm chung xuyên suốt là đổi mới hoạt động theo hướng lấy người lao động làm trung tâm, coi hiệu quả chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên là thước đo cho chất lượng hoạt động công đoàn.

Lấy người lao động làm trung tâm

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hà Nội cho biết, trong bối cảnh khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức lao động và sản xuất, tổ chức Công đoàn phải đổi mới mạnh mẽ để đến gần hơn với người lao động.

Theo ông Nguyễn Văn Thắng, các cấp Công đoàn Thủ đô xác định muốn tập hợp được người lao động phải đến gần họ; muốn tuyên truyền hiệu quả phải nói đúng những điều người lao động quan tâm. Từ đó, Công đoàn Hà Nội kiên trì thực hiện phương châm: “Lấy người lao động làm trung tâm; lấy cơ sở làm địa bàn hoạt động; lấy công nghệ số làm công cụ kết nối; lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo”.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hà Nội. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Hiện Công đoàn Thủ đô quản lý 5.581 công đoàn cơ sở với 553.387 đoàn viên. Để đáp ứng yêu cầu mới, các cấp công đoàn đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động và tư vấn pháp luật cho người lao động.

Trong hơn hai năm qua, các cấp Công đoàn Hà Nội đã tổ chức trên 15.000 cuộc tuyên truyền, trong đó có 75 cuộc đối thoại, giao lưu trực tuyến trên môi trường số, thu hút hàng chục nghìn lượt người lao động tham gia theo dõi.

Điểm đáng chú ý là nội dung tuyên truyền không mang tính lý thuyết, giáo điều mà tập trung vào những vấn đề thiết thực như tiền lương, việc làm, chế độ bảo hiểm, điều kiện lao động, quyền lợi của người lao động khi xảy ra tranh chấp hoặc biến động việc làm.

Song song với đó, nhiều mô hình mới đã được triển khai hiệu quả như “Công nhân nòng cốt trên không gian mạng”, “Phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật lao động”, “Chuyến xe pháp luật lưu động vào khu nhà trọ công nhân”, cùng hàng trăm tổ tự quản khu nhà trọ công nhân, điểm sinh hoạt văn hóa công nhân và không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Các mô hình này không chỉ giúp người lao động tiếp cận thông tin chính thống mà còn góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và tăng cường sự gắn kết giữa tổ chức Công đoàn với đoàn viên.

Chăm lo thiết thực, bảo vệ quyền lợi người lao động

Nếu Hà Nội tập trung đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục thì Công đoàn TP Hồ Chí Minh lại ghi dấu ấn bằng những hoạt động chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động với quy mô lớn.

Theo bà Nguyễn Kim Loan, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, sau quá trình sắp xếp, hợp nhất tổ chức công đoàn của TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, số đoàn viên công đoàn trên địa bàn hiện chiếm khoảng 1/4 tổng số đoàn viên công đoàn cả nước.

Với quy mô lớn như vậy, yêu cầu đặt ra là phải không ngừng đổi mới hoạt động theo hướng thực chất, hiện đại và hiệu quả hơn.

Một trong những kết quả nổi bật là việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, tăng cường đối thoại giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Bà Nguyễn Kim Loan, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Chỉ tính riêng năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, các cấp công đoàn TP Hồ Chí Minh đã tổ chức hơn 26.000 lượt đối thoại tại nơi làm việc và phối hợp tổ chức trên 20.000 hội nghị người lao động tại doanh nghiệp.

Thông qua các cuộc đối thoại và hội nghị người lao động, nhiều kiến nghị liên quan đến tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, bữa ăn ca, môi trường làm việc, an toàn lao động đã được giải quyết kịp thời ngay tại cơ sở.

Đây là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ, hạn chế phát sinh tranh chấp lao động tập thể.

Bên cạnh đối thoại, thương lượng tập thể tiếp tục được xem là công cụ hiệu quả để nâng cao quyền lợi của người lao động.

Đến nay, toàn TP Hồ Chí Minh có gần 14.000 bản thỏa ước lao động tập thể đang được triển khai thực hiện với nhiều điều khoản có lợi hơn so với quy định của pháp luật.

Nhiều doanh nghiệp duy trì mức lương cao hơn từ 5 - 10% so với mức lương tối thiểu vùng. Không ít đơn vị còn hỗ trợ tiền thuê nhà, chi phí gửi trẻ, bảo hiểm tự nguyện, khám sức khỏe định kỳ, chế độ chăm lo lao động nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ.

Ngoài ra, các doanh nghiệp còn tổ chức tham quan, nghỉ dưỡng và hỗ trợ đoàn viên có hoàn cảnh khó khăn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.

Một trong những nhiệm vụ được các cấp Công đoàn xác định là ưu tiên hàng đầu chính là chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động.

Theo Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, công tác tư vấn pháp luật, hỗ trợ pháp lý cho người lao động khi bị xâm phạm quyền lợi tiếp tục được đẩy mạnh.

Nhiều trường hợp tranh chấp lao động, nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội đã được tổ chức Công đoàn hỗ trợ giải quyết, giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Cùng với đó, các hoạt động chăm lo Tết cho đoàn viên và người lao động tiếp tục được duy trì với quy mô lớn. Tổng kinh phí chăm lo hằng năm ước tính trên 1.000 tỷ đồng, hỗ trợ người lao động về quê đón Tết hoặc ở lại thành phố đón xuân trong điều kiện tốt hơn.

Đặc biệt, vấn đề nhà ở công nhân - một trong những nhu cầu bức thiết nhất hiện nay - đang được tổ chức Công đoàn TP Hồ Chí Minh quan tâm giải quyết.

Thời gian qua, Công đoàn Thành phố đã chủ động ký kết nhiều chương trình hợp tác chiến lược với doanh nghiệp để triển khai xây dựng nhà ở cho công nhân thuê và thuê mua với quy mô khoảng 125.000 căn trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đây được xem là một trong những chương trình phúc lợi có ý nghĩa lớn, góp phần giải quyết khó khăn về chỗ ở cho hàng trăm nghìn người lao động.

Không chỉ chăm lo đời sống vật chất, công tác chăm sóc sức khỏe người lao động cũng được đặc biệt chú trọng.

Các cấp công đoàn phối hợp với cơ sở y tế triển khai nhiều chương trình khám sức khỏe, tầm soát bệnh nghề nghiệp và bệnh hiểm nghèo cho đoàn viên.

Mục tiêu được đặt ra là đến cuối năm 2026, 100% đoàn viên, người lao động trên địa bàn được quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho việc theo dõi, chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Tiếp tục đổi mới để đáp ứng yêu cầu mới

Thực tiễn hoạt động cho thấy, khi quyền lợi của người lao động được quan tâm, chăm lo tốt hơn thì niềm tin đối với tổ chức Công đoàn cũng được củng cố.

Tại Hà Nội, nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, đối thoại và đồng hành cùng người lao động, số vụ ngừng việc tập thể trong giai đoạn 2021 - 2025 đã giảm mạnh so với giai đoạn trước. Phần lớn các vụ việc phát sinh đều được giải quyết thông qua đối thoại và thương lượng ngay từ cơ sở.

Các phong trào thi đua lao động sáng tạo cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Trong 5 năm qua, công nhân lao động Thủ đô đã đóng góp trên 170.000 sáng kiến cấp cơ sở; hơn 154.000 lượt công nhân đạt danh hiệu “Công nhân giỏi” cấp cơ sở và 500 lượt đạt danh hiệu “Công nhân giỏi Thủ đô”.

Những con số này cho thấy khi người lao động được bảo đảm quyền lợi, được tạo điều kiện phát triển nghề nghiệp và có môi trường làm việc ổn định thì sẽ phát huy tốt hơn năng lực sáng tạo, đóng góp tích cực cho doanh nghiệp và xã hội.

Trong thời gian tới, các cấp Công đoàn xác định tiếp tục nâng cao hiệu quả đại diện, đối thoại và thương lượng tập thể; đổi mới công tác chăm lo theo hướng toàn diện, bền vững; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đoàn viên và hỗ trợ người lao động.

Đồng thời, tăng cường phối hợp với chính quyền, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan để tạo sức mạnh tổng hợp trong công tác bảo vệ quyền lợi người lao động.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng tổ chức Công đoàn thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy, là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước với giai cấp công nhân; đồng thời góp phần xây dựng đội ngũ công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

XL/Báo Tin tức và Dân tộc