Hoạt động công đoàn cần thực chất và đo lường được hiệu quả

Phó Thống đốc NHNN, Chủ tịch Công đoàn Ngân hàng Việt Nam Phạm Tiến Dũng phát biểu tại phiên thảo luận “Công đoàn đại diện, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động”, tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam

Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra từ ngày 3 - 5/6/2026 với 780 đại biểu chính thức. Tại các trung tâm thảo luận, nhiều ý kiến khẳng định yêu cầu lớn nhất của tổ chức Công đoàn là phải đổi mới phương thức hoạt động, hướng nguồn lực nhiều hơn về cơ sở, lấy người lao động làm trung tâm và lấy hiệu quả chăm lo làm thước đo.

Tại phiên thảo luận với chủ đề “Công đoàn đại diện, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động”, đồng chí Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Chủ tịch Công đoàn Ngân hàng Việt Nam cho rằng, bên cạnh sứ mệnh chăm lo cho người lao động, tổ chức Công đoàn còn cần quan tâm nhiều hơn đến việc nâng cao năng lực, trình độ và kỹ năng nghề nghiệp cho đoàn viên, người lao động.

Theo Chủ tịch Công đoàn Ngân hàng Việt Nam, khi lợi nhuận của đơn vị, doanh nghiệp tăng lên thì thu nhập của người lao động cũng sẽ có điều kiện được cải thiện. Vì vậy, người lao động cần nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn, thậm chí trong những thời điểm cần thiết phải làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, đáp ứng yêu cầu công việc.

“Các công đoàn trong hệ thống ngân hàng đều lấy sáng kiến làm động lực, khuyến khích người lao động đổi mới, nâng cao năng suất lao động. Khi năng suất lao động tăng, người lao động sẽ có cơ sở để được tăng lương, cải thiện đời sống.”- đồng chí Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh.

Trong giai đoạn mới, việc bảo vệ lợi ích của người lao động không chỉ dừng lại ở chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, mà còn phải được thực hiện thông qua đào tạo thiết thực. Theo đồng chí Phạm Tiến Dũng, trang bị kiến thức, nâng cao tay nghề cho người lao động chính là một cách bảo vệ người lao động một cách bền vững.

Chủ tịch Công đoàn Ngân hàng Việt Nam đặt vấn đề Công đoàn cần làm gì để hoạt động thực chất hơn, đo lường được hiệu quả, tránh chỉ dừng ở hình thức hoặc phong trào. Công đoàn cần tìm cách để người lao động nắm được kiến thức, làm chủ kỹ năng, qua đó nâng cao năng lực làm việc và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích chính đáng của mình.

Một điểm nhấn lớn là yêu cầu tăng thêm nguồn lực chăm lo. Ông Trần Đăng Ninh, đại diện đoàn thành phố Đồng Nai, cho rằng mức hỗ trợ hiện hành không còn phù hợp với mặt bằng giá cả và nhu cầu thực tế của người lao động. Đại biểu đề nghị nghiên cứu điều chỉnh mức hỗ trợ đối với đoàn viên mắc bệnh hiểm nghèo, đồng thời xem xét chế độ phụ cấp đối với cán bộ công đoàn cơ sở, nơi cán bộ công đoàn trực tiếp đối thoại, thương lượng và bảo vệ người lao động .

Từ thực tiễn địa phương, đại diện Liên đoàn Lao động TP Hải Phòng cho biết, thành phố đã dành khoảng 400 tỷ đồng chăm lo đoàn viên dịp tết, hỗ trợ khoảng 50.000 đoàn viên về quê đón tết. Hải Phòng cũng duy trì quỹ hỗ trợ đoàn viên vay vốn khẩn cấp nhằm hạn chế tình trạng vay “tín dụng đen”; từ quy mô 15 tỷ đồng ban đầu, quỹ hiện tăng lên 50 tỷ đồng và đề xuất bổ sung thêm nguồn lực.

Ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật, Liên đoàn lao động TP. HCM

Ở góc độ bảo vệ quyền lợi bằng công cụ pháp lý, ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật, Liên đoàn lao động TP. HCM, nhấn mạnh: “Chúng tôi sử dụng trung tâm tư vấn pháp luật cũng như đội ngũ công đoàn để làm lá chắn pháp lý bảo vệ người lao động tại tòa án khởi kiện.

Theo ông Đô, trong thời gian qua đơn vị ông đã đại diện bảo vệ được hơn 2500 người lao động với số tiền thu lại cho người lao động là 49 tỉ đồng. Tuy nhiên để làm tốt hơn nữa thì cần đẩy mạnh công tác phòng ngừa những tranh chấp xảy ra, những nguy cơ tiềm ẩn.”

Phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở cũng là nhiệm vụ trọng tâm. Các đại biểu cho rằng, trong điều kiện mô hình việc làm thay đổi nhanh, lực lượng lao động phân tán hơn, việc mở rộng độ bao phủ của tổ chức Công đoàn phải đi đôi với nâng cao chất lượng hoạt động.

Theo đó, phát triển đoàn viên không chỉ là tăng số lượng, mà còn phải làm cho người lao động thấy rõ lợi ích cụ thể khi tham gia tổ chức Công đoàn, từ được đại diện thương lượng, bảo vệ quyền lợi đến được thụ hưởng các chương trình phúc lợi.

Ông Ngô Ngọc Vinh, Chủ tịch Công đoàn, Công ty TNHH Điện Stanley Việt Nam, Liên đoàn lao động thành phố Hà Nội

Từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Ngô Ngọc Vinh, Chủ tịch Công đoàn, Công ty TNHH Điện Stanley Việt Nam, Liên đoàn lao động thành phố Hà Nội, chia sẻ kinh nghiệm ký nhiều thỏa ước lao động tập thể có lợi hơn cho người lao động, như tăng phụ cấp kỹ thuật từ 800.000 đồng lên 3.500.000 đồng, thuyết phục lãnh đạo công ty đầu tư 40 tỷ đồng xây dựng “Điểm sinh hoạt văn hóa công nhân”.

Ông Vinh cho biết: “Sau khi chứng minh với ban lãnh đạo công ty người lao động là hạt nhân để tạo ra thành quả và giá trị làm lợi cho doanh nghiệp. Để giảm bớt áp lực cho người lao động, tạo ra những giá trị về tinh thần chúng tôi đã biến toàn bộ công ty thành môi trường phải sạch, phải xanh, một công xưởng xanh bớt gây áp lực cho người lao động. Bên cạnh đó, trao đổi với lãnh đạo công ty chúng tôi xây dựng khu nghỉ ngơi, ăn uống phục vụ cho người lao động hỗ trợ tinh thần, giảm bớt một phần mệt mỏi trong quá trình sản xuất vất vả, khó khăn của công ty."

Bên cạnh chăm lo và đại diện, đổi mới toàn diện tài chính công đoàn là yêu cầu cấp thiết. Nhiều tham luận từ Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Quảng Ninh, Đắk Lắk, TP. HCM đề cập việc tăng hiệu quả thu kinh phí công đoàn, chống thất thu, phân cấp hợp lý, hoàn thiện văn bản hướng dẫn và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tài chính.

Bà Bùi Thị Ngọc Oanh, bộ phận tài chính Liên đoàn Lao động TP. HCM cho biết ứng dụng điều hành công đoàn đã rút ngắn thời gian cấp trả kinh phí cho công đoàn cơ sở từ 1 - 2 tháng xuống còn khoảng 7 - 10 ngày khi hồ sơ đầy đủ, chính xác.

Trao đổi tại phiên thảo luận, ông Phan Văn Anh, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho biết Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đang nghiên cứu hoàn thiện cơ chế tài chính công đoàn. Theo ông, việc điều chỉnh định mức chi hiện nay phải thực hiện theo các quy định mới của pháp luật, nhiều nội dung phải thống nhất với Chính phủ và các cơ quan liên quan. Dù còn khó khăn, mục tiêu xuyên suốt vẫn là ưu tiên nguồn lực cho đoàn viên, người lao động và nâng cao hiệu quả sử dụng tài chính công đoàn.

Thái Hoàng