Đề xuất lập 'hồ sơ đặc biệt' theo dõi doanh nghiệp trốn đóng BHXH, nợ lương

Chiều 3/6 tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam (Hà Nội), các đại biểu cùng thảo luận tại 5 trung tâm về các chính sách chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của người lao động, phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở, đổi mới toàn diện tài chính công đoàn.

Ông Ngọ Duy Hiểu Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát biểu tại buổi thảo luận.

Phát biểu điều hành phiên thảo luận 1, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đặt vấn đề cốt lõi: tham gia xây dựng chính sách, pháp luật là nhiệm vụ then chốt để bảo vệ người lao động "từ sớm, từ xa" trên diện rộng. Ông yêu cầu nghị trường tập trung thảo luận sâu vào các giải pháp an sinh dài hạn, đồng thời mổ xẻ việc phát huy quyền chủ động giám sát, phản biện để kịp thời ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền lợi đoàn viên trong bối cảnh mới.

Lập hồ sơ theo dõi đặc biệt để bảo vệ người lao động từ sớm

Bám sát các vấn đề định hướng này, ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật thuộc Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) TP.HCM, phản ánh thực tế quan hệ lao động tại siêu đô thị đang chịu sức ép lớn khi tình trạng nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm xã hội vẫn diễn ra ở nhiều nơi, kéo giãn khoảng cách giữa phúc lợi và nhu cầu an sinh tối thiểu.

Để xử lý từ gốc, Công đoàn TP.HCM đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp nhanh liên ngành nhằm giải quyết trực tiếp các kiến nghị phát sinh, bỏ qua quy trình hành chính kéo dài.

Đặc biệt, đại diện TP.HCM kiến nghị cơ quan chức năng cần lập hồ sơ theo dõi đặc biệt đối với các doanh nghiệp thường xuyên vi phạm pháp luật lao động, nợ lương hoặc nợ bảo hiểm xã hội kéo dài để can thiệp kịp thời. Thực tế thời gian qua, đơn vị đã lập hồ sơ khởi kiện, bảo vệ thành công cho hơn 2.500 lao động, buộc hoàn trả hơn 49 tỷ đồng.

Cùng nhìn nhận về việc nâng cao chất lượng dịch vụ công đoàn để bảo vệ đoàn viên, ông Nguyễn Văn Thắng (Chủ tịch LĐLĐ TP. Hà Nội) và bà Đỗ Thị Ninh (Phó Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Quảng Ninh) cùng kiến nghị đẩy mạnh chuyển đổi số để tối ưu hóa công tác quản lý.

Đồng thời, các đại biểu phản ánh cần gỡ khó các nút thắt thể chế sau tinh giản bộ máy để công đoàn tiếp cận kịp thời nguồn văn bản chính sách, đưa hoạt động phúc lợi đi vào thực chất, có cơ chế theo dõi dài hạn giúp người lao động vượt qua giai đoạn thắt ngặt.

Phúc lợi thực chất từ nhà xưởng

Từ thực tế điều hành tại các công đoàn cơ sở (CĐCS) quy mô lớn, các đại biểu khẳng định đối thoại định kỳ chính là công cụ phòng ngừa tranh chấp tự động hiệu quả nhất. Ông Bùi Văn Trường, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Luxshare-ICT tại Bắc Ninh, chia sẻ kinh nghiệm đa dạng hóa các kênh tiếp nhận ý kiến bằng cách bắt buộc cán bộ công đoàn đeo dải băng nhận diện trong nhà xưởng để công nhân dễ liên hệ hỗ trợ khẩn cấp, đồng thời duy trì mô hình tọa đàm định kỳ theo xưởng với ban điều hành cấp cao để giải quyết dứt điểm các kiến nghị tồn đọng.

Ông Bùi Văn Trường, Chủ tịch công đoàn Công ty TNHH Luxshare - ICT (KCN Vân Trung, Bắc Ninh) phát biểu tại buổi tham luận.

Ở góc độ thương lượng phúc lợi để giữ chân lao động, ông Đinh Sỹ Phúc (Chủ tịch Công đoàn Công ty Taekwang Vina - đơn vị có 32.000 lao động) và ông Nguyễn Ngọc Huy (Chủ tịch Công đoàn Công ty Điện Delta) nhấn mạnh, cán bộ công đoàn phải vừa mềm dẻo, vừa kiên quyết dựa trên tư duy đồng hành, hướng tới lợi ích chung.

Nhờ đối thoại thực chất, công nhân tại các đơn vị này đã được hưởng nhiều điều khoản đột phá có lợi hơn luật: phụ cấp ca đêm cao hơn quy định từ 30% đến 45%, thưởng Tết lên tới 6 tháng lương, hỗ trợ học ngoại ngữ, cấp sữa bầu và nuôi con nhỏ. Đặc biệt, mô hình chi hơn 40 tỷ đồng xây dựng tổ hợp thiết chế văn hóa, thể thao và siêu thị giảm giá từ 15% đến 25% tại Điện Delta đã giúp giảm áp lực chi phí sinh hoạt đáng kể cho công nhân.

Theo ông Phúc, Công đoàn cơ sở cần chủ động đa dạng hóa các kênh lắng nghe - từ mạng xã hội, đối thoại trực tiếp đến các buổi tọa đàm tại nhà xưởng - để nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên. Trên cơ sở nguồn thông tin thực tế đó, Công đoàn sẽ sàng lọc, lựa chọn những nội dung thiết thực và phù hợp nhất để làm căn cứ thương lượng trực diện với người sử dụng lao động.

Phùng Linh - Như Ý