Thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Ả Rập Xê Út dấy lên lo ngại về tham vọng làm giàu uranium của Riyadh

Ả Rập Xê Út và Mỹ ký kết Thỏa thuận hợp tác hạt nhân hòa bình. Ảnh: Sabq.

Theo tuyên bố được Bộ Năng lượng Mỹ đăng tải trên nền tảng X ngày 22/7, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Bộ trưởng Năng lượng Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Abdulaziz bin Salman đã ký Thỏa thuận hợp tác hạt nhân hòa bình, thường được gọi là Thỏa thuận 123, cùng với thỏa thuận song phương về các biện pháp bảo đảm an toàn và giám sát hạt nhân.

Bộ Năng lượng Mỹ cho biết, Thỏa thuận 123 sẽ tạo khuôn khổ pháp lý để các doanh nghiệp Mỹ tham gia sâu hơn vào chương trình phát triển điện hạt nhân của Ả Rập Xê Út. Washington kỳ vọng thỏa thuận sẽ mở rộng xuất khẩu công nghệ hạt nhân của Mỹ, tạo thêm nhiều việc làm có thu nhập cao, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dài hạn, đồng thời củng cố an ninh năng lượng và an ninh quốc gia của Mỹ.

Cơ quan này cũng nhấn mạnh, các thỏa thuận được xây dựng trên cơ sở tuân thủ những tiêu chuẩn cao về an toàn, an ninh hạt nhân và không phổ biến vũ khí hạt nhân, qua đó tăng cường vị thế cạnh tranh của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ hạt nhân dân sự cũng như củng cố quan hệ đối tác chiến lược với Ả Rập Xê Út.

Theo quy định của Mỹ, văn kiện sẽ được chuyển lên Quốc hội để xem xét trước khi chính thức có hiệu lực.

Mặc dù chính quyền Mỹ khẳng định thỏa thuận sẽ thúc đẩy hợp tác năng lượng và tăng trưởng kinh tế, song các điều khoản chi tiết của văn kiện vẫn chưa được công bố. Điều này khiến nhiều câu hỏi quan trọng liên quan đến cơ chế triển khai và giám sát thỏa thuận được đặt ra.

Ả Rập Xê Út đạt được cột mốc quan trọng trong dự án nhà máy điện hạt nhân đầu tiên. Ảnh: Utilitybusinessmena.

Nhiều chuyên gia nhận định việc thiết lập khuôn khổ hợp tác hạt nhân với Mỹ có thể tạo tiền đề để Ả Rập Xê Út phát triển năng lực làm giàu và tái chế nhiên liệu hạt nhân trong nước trong tương lai. Tuy nhiên, khả năng này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ sản xuất vật liệu hạt nhân có cấp độ sử dụng cho vũ khí, nhất là trong bối cảnh Trung Đông vẫn đang đối mặt với nhiều bất ổn an ninh và căng thẳng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.

Giới phân tích cho rằng quá trình xem xét của Quốc hội Mỹ sẽ là bước đánh giá quan trọng đối với các điều khoản bảo đảm an toàn hạt nhân, cũng như tác động của thỏa thuận đối với cán cân an ninh và nỗ lực không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Trung Đông.

Thúy Hà

Nguồn: Chosun/Wionews