Mỹ và Arab Saudi đạt thỏa thuận hợp tác hạt nhân lịch sử

Mỹ và Arab Saudi đạt thỏa thuận về hạt nhân dân sự. Ảnh minh họa.

Bộ Năng lượng Mỹ ngày 22/7 đã ca ngợi thỏa thuận này là một cột mốc mang tính "lịch sử", đồng thời cho biết các công ty Mỹ sẽ trực tiếp cung cấp công nghệ hạt nhân cho vương quốc Trung Đông này.

Theo Bộ Năng lượng Mỹ, thỏa thuận bao gồm một hiệp định theo Mục 123 của Đạo luật Năng lượng Nguyên tử năm 1954 (thường được gọi là hiệp định 123), kết hợp cùng "một hiệp ước thanh sát song phương đi kèm".

Bộ Năng lượng gọi đây là một "mối quan hệ đối tác trị giá nhiều tỷ USD, kéo dài nhiều thập kỷ" và cho biết văn kiện này sẽ sớm được đệ trình lên Quốc hội Mỹ để xem xét.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết trong một tuyên bố: "Những hiệp định này phản ánh cam kết chung của hai quốc gia trong việc tăng cường quan hệ thương mại Mỹ - Arab Saudi, mang lại sự thịnh vượng ở trong nước và an ninh cho các đồng minh của chúng ta ở nước ngoài".

Chính quyền ông Trump khẳng định thỏa thuận với Arab Saudi sẽ tạo ra lượng lớn việc làm tại Mỹ, "củng cố các tiêu chuẩn chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu", đồng thời thắt chặt quan hệ đối tác chiến lược với Riyadh.

Mặc dù được đánh giá cao, một số báo cáo từ truyền thông Mỹ chỉ ra rằng thỏa thuận này có thể cho phép Arab Saudi tự làm giàu uranium trong nước thay vì phải nhập khẩu nhiên liệu hạt nhân từ Mỹ. Tuyên bố chính thức của Bộ Năng lượng không cung cấp chi tiết về vấn đề làm giàu uranium.

Nếu các báo cáo trên được xác nhận, thỏa thuận rất có thể sẽ vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ tại Washington.

Theo Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT), việc làm giàu uranium - quá trình phân lập và thu thập biến thể mang tính phóng xạ cao nhất của nguyên tử uranium - không bị cấm. Tuy nhiên, uranium được làm giàu ở mức độ cao lại có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân. Hiện tại, Israel là quốc gia duy nhất trong khu vực được cho là sở hữu kho vũ khí hạt nhân.

Đáng chú ý, thông báo về thỏa thuận hạt nhân này được đưa ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran vẫn đang diễn ra ác liệt.

Vào tháng 2 vừa qua, Mỹ cùng với Israel đã phát động một cuộc chiến nhắm vào Iran nhằm ngăn chặn quốc gia này làm giàu uranium và sở hữu vũ khí hạt nhân - một cáo buộc mà Tehran luôn bác bỏ. Trước đó vào năm ngoái, Mỹ và Israel cũng đã tiến hành các cuộc không kích ném bom nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran.

Đáp trả lại các hành động thù địch, Iran đã tiến hành phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào các căn cứ có quân đội Mỹ đồn trú trong khu vực, cũng như tấn công một số cơ sở năng lượng quan trọng ở vùng Vịnh.

Tiến Kim