Thực phẩm được vận chuyển như thế nào trong vùng tiền tuyến ở Ukraine?

"Vùng chết chóc" ngày càng mở rộng

Năm nay, các trang trại tại Ukraine thu hoạch khoảng 60 triệu tấn ngũ cốc, đủ để góp phần nuôi sống hàng trăm triệu người trên thế giới. Thế nhưng, ngay tại các khu vực tiền tuyến trong nước, khoảng 700.000 người Ukraine đang phải trông chờ từng bữa ăn vào các đoàn xe cứu trợ của LHQ - những đoàn xe gần như không thể dừng lại quá lâu.

Các xe tải cứu trợ di chuyển qua những thành phố được phủ kín bằng lưới chống UAV. Những tấm lưới được giăng trên các tuyến đường và mái nhà, trông như những tấm lưới bảo vệ vườn cây ăn quả.

Mỗi điểm dừng chỉ kéo dài trong chốc lát, vừa đủ để các gia đình chạy ra nhận một thùng hàng cứu trợ trước khi đoàn xe tiếp tục hành trình.

Các đoàn xe không thể lưu lại lâu hơn, bởi UAV từ Nga hiện thường xuyên tấn công các phương tiện và người dân trong một "vùng chết chóc" (killing zone) kéo dài tới 50 km tính từ tiền tuyến.

Theo ông Carl Skau, Quyền Giám đốc điều hành Chương trình Lương thực thế giới (WFP), phạm vi hoạt động của UAV Nga đã mở rộng đáng kể so với trước đây.

Phạm vi nguy hiểm ngày càng mở rộng đang khiến nhiều thị trấn và làng mạc dần bị bỏ hoang, hàng nghìn người buộc phải sơ tán mỗi tháng.

POLITICO dẫn nhận định của các chuyên gia giám sát nhân quyền của LHQ cho biết, tháng 6/2026 vừa qua là tháng có số thương vong dân thường cao nhất tại Ukraine kể từ tháng 4/2022, với ít nhất 293 người thiệt mạng và 1.990 người bị thương.

Đặc biệt, số thương vong do các cuộc tấn công bằng UAV tầm ngắn gần tiền tuyến đã lên mức cao nhất kể từ khi xung đột bùng phát.

Những người phải rời bỏ nhà cửa chia sẻ, họ luôn có cảm giác "bị UAV săn đuổi", ngay cả khi đi mua thực phẩm hay dắt chó đi dạo.

Tại một trung tâm tiếp nhận người sơ tán gần thành phố Sloviansk, nơi người dân đăng ký hỗ trợ và nhận tiền mặt cùng thực phẩm, Quyền Giám đốc điều hành WEF Carl Skau đã gặp một cụ bà 90 tuổi và con gái vừa được lực lượng cứu hộ đưa ra khỏi đống đổ nát của ngôi nhà chỉ một ngày trước đó.

Người mẹ, vốn bị khiếm thính và gần như mù lòa, đã nhiều năm kiên quyết không chịu rời khỏi nhà.

Ở gần đó, một người đàn ông liên tục cho mọi người xem đoạn video trong điện thoại của mình. Ban đầu, ông quay cảnh ngôi nhà của người hàng xóm bốc cháy. Nhưng ngay sau đó, một vụ nổ xảy ra trúng chính ngôi nhà của ông. Ông lập tức xoay máy quay về phía căn nhà của mình và tiếp tục ghi hình.

"Đó đều là những người đã quyết tâm bám trụ và không rời bỏ quê hương. Việc giờ đây họ buộc phải sơ tán cho thấy tình hình đã trở nên nghiêm trọng đến mức nào", ông Skau nhấn mạnh.

Lương thực không thể đến tay người dân

Điều trớ trêu là Ukraine không thiếu lương thực.

Mặc dù Nga hiện kiểm soát khoảng 1/5 diện tích đất nông nghiệp của Ukraine, quốc gia này vẫn là một trong những nhà sản xuất nông sản lớn nhất thế giới. Nông sản Ukraine vẫn tiếp tục được xuất khẩu sang châu Phi, Trung Đông và châu Á thông qua tuyến hàng hải trên Biển Đen.

Thế nhưng, tại các khu vực gần tiền tuyến, chuỗi cung ứng từ cánh đồng đến bàn ăn gần như đã bị đứt gãy.

Ở một số nơi, tất cả các cửa hàng đều đã đóng cửa, khiến WFP phải trực tiếp phân phát thực phẩm cho người dân.

Tại những khu vực vẫn còn cửa hàng hoạt động, nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, không còn đủ khả năng chi trả do giá cả tăng cao. Thậm chí, họ cũng không thể rút lương hưu vì các máy ATM đã ngừng hoạt động.

Vì vậy, WFP không chỉ cấp phát thực phẩm mà còn hỗ trợ tiền mặt. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, chỉ một trong hai hình thức hỗ trợ là không đủ, nên tổ chức LHQ này ngày càng phải kết hợp cả hai.

Đáng chú ý, phần lớn số lương thực được WFP phân phát đều được thu mua từ chính các nông dân sống gần tiền tuyến.

Những nông sản này sau đó được sử dụng để chế biến các bữa ăn học đường cho trẻ em đang học trong các lớp học đặt dưới hầm trú ẩn, trong đó có khoảng 20.000 học sinh đang theo học tại các lớp học được bố trí trong hệ thống tàu điện ngầm ở thành phố Kharkiv.

Bên cạnh đó, theo ông Carl Skau, điều khó khăn nhất hiện nay không phải là có đủ lương thực, mà là làm thế nào để đưa lương thực đến tay người dân một cách an toàn.

Trong những tháng đầu năm nay, WFP đã ghi nhận số vụ tấn công hoặc suýt trúng các đoàn xe và cơ sở của tổ chức này nhiều bằng cả năm 2025 cộng lại.

Cách đây hai tuần, một UAV đã xuyên qua lớp lưới chống UAV và đánh trúng một phương tiện của WFP.

Trước đó, vào tháng 5/2026, một tên lửa dẫn đường chính xác đã tấn công kho hàng chính của WFP tại thành phố Dnipro, mặc dù tòa nhà này được đánh dấu rõ là cơ sở nhân đạo, kể cả trên mái.

"Chúng tôi quyết tâm tiếp tục ở lại và tiếp tục cung cấp viện trợ. Nhưng đồng thời, tôi cũng phải có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho đội ngũ nhân viên của mình. Và hiện nay, môi trường hoạt động đang ngày càng nguy hiểm", người đứng đầu WEF chia sẻ.

Thiếu kinh phí - mối đe dọa không kém bom đạn

Bên cạnh những rủi ro về an ninh, tổ chức nhân đạo này còn phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn tài trợ.

Việc các nhà tài trợ cắt giảm ngân sách đã khiến số người được WFP hỗ trợ tại Ukraine giảm từ hơn 1 triệu người xuống còn khoảng 700.000 người, và con số này có thể tiếp tục giảm xuống 600.000 người trong thời gian tới.

"350.000 người mà chúng tôi buộc phải ngừng hỗ trợ vốn cũng không phải là những người có cuộc sống khá giả", ông Skau khẳng định.

Theo WFP, tổ chức này cần thêm 234 triệu USD để duy trì các hoạt động cứu trợ tại Ukraine đến hết tháng 10, "đây cũng chưa bao giờ là vai trò mà WFP mong muốn đảm nhận tại Ukraine". Bởi trước năm 2022, WFP hiện diện tại Ukraine chủ yếu với tư cách là khách hàng, thu mua ngũ cốc với số lượng lớn rồi vận chuyển qua các cảng trên Biển Đen để phục vụ các chiến dịch cứu trợ tại những khu vực khác trên thế giới.

"Chúng tôi mong muốn có thể quay trở lại vai trò là bên thu mua lương thực, thay vì phải trực tiếp cứu trợ khẩn cấp tại Ukraine", ông Skau cho hay.

(theo POLITICO)

Bông Nguyễn