Thi tốt nghiệp THPT 2026: Rèn tư duy và kỹ năng để ôn tập hiệu quả môn Ngữ văn

Đề thi môn Ngữ văn sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa

Hôm nay (21/4) là hạn cuối cùng thí sinh thử đăng ký thi tốt nghiệp THPT trực tuyến trên Hệ thống quản lý thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT). Theo kế hoạch, từ ngày 24/4 đến 17 giờ ngày 5/5/2026 thí sinh sẽ đăng ký dự thi chính thức.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6, sớm hơn khoảng nửa tháng so với các năm trước. Thí sinh dự thi phải làm hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, cùng một bài thi gồm hai môn lựa chọn.

Một giờ học của học sinh Trường THPT Phùng Khắc Khoan (Đống Đa, Hà Nội). Ảnh: Nguyễn Hoài

Các môn lựa chọn gồm: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ định hướng công nghiệp, Công nghệ định hướng nông nghiệp, Tin học, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý và Giáo dục kinh tế và pháp luật.

Trong số các môn thi, chỉ có đề thi môn Ngữ văn được tổ chức theo hình thức tự luận. Ngữ liệu sử dụng trong đề có thể nằm ngoài sách giáo khoa, nhằm hạn chế tình trạng học tủ, học lệch hoặc phụ thuộc vào các bài văn mẫu. Cách ra đề này được đánh giá giúp khuyến khích học sinh phát huy khả năng đọc hiểu, tư duy và cảm nhận độc lập.

Theo thông tin từ Bộ GDĐT, đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được giữ ổn định như năm ngoái. Do đó, Bộ không công bố đề minh họa như các năm.

Tập trung rèn tư duy và kỹ năng

Cách ra đề thi môn Ngữ văn có nhiều thay đổi so với trước đây, đòi hỏi học sinh không chỉ học thuộc kiến thức mà còn phải biết vận dụng tư duy, khả năng cảm thụ và phân tích để xử lý các dạng đề mới.

Từ kinh nghiệm thực tế của kỳ thi trước, cô Cao Thị Thắng – giáo viên môn Ngữ văn, Trường THPT Phùng Khắc Khoan (Đống Đa, Hà Nội) nhận định, cách học và cách thi đã có sự thay đổi rõ rệt, yêu cầu học sinh phải chủ động, sáng tạo và linh hoạt hơn trong quá trình làm bài.

Cô Cao Thị Thắng – giáo viên môn Ngữ văn, Trường THPT Phùng Khắc Khoan trao đổi cùng phóng viên Báo Đại đoàn kết.

Theo cô Thắng, dù có sự đổi mới nhưng đề thi vẫn bám sát định hướng của đề minh họa do Bộ GDĐT công bố. Tại Trường THPT Phùng Khắc Khoan, thầy cô đã hướng dẫn và rèn luyện cho học sinh trong suốt quá trình ôn tập. Học sinh được luyện tập theo cấu trúc đề thi với nhiều dạng câu hỏi khác nhau, đáp ứng 4 mức độ nhận thức từ nhận biết đến vận dụng cao. Cách ôn tập này giúp học sinh làm quen với đa dạng dạng đề và nâng cao kỹ năng làm bài.

Đối với những học sinh còn lo lắng về việc thi với ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, cô Thắng cho biết nhà trường và giáo viên luôn đồng hành sát sao. Học sinh được chia thành các nhóm nhỏ để hỗ trợ, thậm chí giáo viên sẵn sàng dành thêm thời gian hướng dẫn đến khi các em hiểu bài. Nhờ đó, học sinh dần tự tin hơn và giảm bớt áp lực trước kỳ thi.

Trong giai đoạn “nước rút”, cô Thắng lưu ý, các em cần hệ thống lại toàn bộ kiến thức theo từng chuyên đề, tránh học lan man hoặc quá sa đà vào những nội dung khó. Việc luyện đề nên được duy trì thường xuyên, nhưng quan trọng hơn là sau mỗi bài làm cần rút kinh nghiệm, nhận ra điểm mạnh và điểm yếu của bản thân để điều chỉnh kịp thời.

Bên cạnh đó, học sinh cần chú trọng rèn luyện kỹ năng trình bày và diễn đạt, bởi đây là yếu tố quan trọng giúp bài làm trở nên rõ ràng, thuyết phục và đạt điểm cao. Với những em có học lực trung bình, nên tập trung làm chắc các câu hỏi ở mức độ cơ bản để đảm bảo điểm số an toàn, tránh tâm lý quá lo lắng khi gặp đề lạ.

Ngoài ra, việc giữ tâm lý ổn định cũng đóng vai trò rất quan trọng. Học sinh nên xây dựng thời gian biểu hợp lý, cân bằng giữa học tập và nghỉ ngơi, tránh học dồn dập gây căng thẳng. Sự tự tin, bình tĩnh khi bước vào phòng thi sẽ giúp các em phát huy tốt nhất năng lực của mình.

Nguyễn Hoài