Thay đổi mạnh mẽ tư duy hành chính sang số hóa, lấy người dân làm trung tâm

Bỏ thói quen làm việc trên giấy

Phát biểu thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội), ĐBQH Tạ Đình Thi cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Tiếp cận thông tin, cũng như nhiều nội dung tích cực trong dự thảo và Báo cáo thẩm tra số 17 của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Tuy nhiên, từ góc nhìn của Nghị quyết số 57 về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đại biểu cho rằng dự thảo Luật vẫn còn nặng tư duy hành chính cũ, chưa thực sự bứt phá để tận dụng tối đa chuyển đổi số phục vụ người dân.

ĐBQH Tạ Đình Thi phát biểu thảo luận tại Tổ 1. Ảnh: Quang Khánh

Từ nhận định tổng thể đó, đại biểu tập trung góp ý vào một số nội dung cụ thể nhằm hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng hiện đại, thực chất hơn. Trước hết, về nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin (Điều 3), dự thảo đã bổ sung khoản 3 về đẩy mạnh ứng dụng CNTT, chuyển đổi số, cung cấp thông tin trên môi trường số. Tuy nhiên, đại biểu đánh giá việc này tuy rất đúng hướng nhưng mới chỉ mang tính tuyên ngôn bởi theo tinh thần Nghị quyết 57, chuyển đổi số phải là phương thức chủ đạo, không chỉ là giải pháp bổ trợ.

Do đó, ĐBQH Tạ Đình Thi đề nghị sửa khoản 3 Điều 3 theo hướng “ưu tiên cung cấp thông tin trên môi trường số là chính; các hình thức truyền thống chỉ áp dụng với đối tượng đặc thù hoặc vùng khó khăn về hạ tầng”.

Về công khai thông tin trên cổng, trang thông tin điện tử (Điều 19), đại biểu cho rằng khoản 1 Điều 19 liệt kê tới 19 nhóm thông tin bắt buộc phải đăng tải. Đây là cách làm truyền thống, “công khai để đối phó”, dẫn đến tình trạng nhiều cổng thông tin điện tử hiện nay quá tải, khó tra cứu, người dân không tìm thấy thông tin mình cần.

Theo đại biểu, Nghị quyết 57 yêu cầu phát triển dữ liệu số dùng chung, kết nối liên thông. Vì vậy, ĐBQH Tạ Đình Thi đề nghị không nên liệt kê chi tiết 19 nhóm trong Luật, mà chỉ quy định nguyên tắc: các thông tin đã được số hóa, có trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành phải được công khai, kết nối, chia sẻ qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và cổng dữ liệu quốc gia. Đồng thời, giao Chính phủ quy định danh mục chi tiết, bảo đảm vừa linh hoạt, vừa phù hợp với từng thời kỳ phát triển số.

Phải có giải trình, thông báo lý do cho người dân nếu chậm muộn hồ sơ

Về hình thức yêu cầu cung cấp thông tin (Điều 24), ĐBQH Tạ Đình Thi nêu rõ dự thảo cho phép yêu cầu qua trực tiếp, bưu chính, internet, nhưng lại không ưu tiên bắt buộc tiếp nhận trực tuyến. Tuy nhiên, điều này trái với tinh thần Nghị quyết 57 về lấy người dùng là trung tâm, lấy nền tảng số làm công cụ chính.

Do vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc từ ngày luật có hiệu lực, tất cả cơ quan, đơn vị phải thiết lập và duy trì kênh tiếp nhận yêu cầu cung cấp thông tin trực tuyến; khuyến khích người dân sử dụng; không được yêu cầu người dân đến trực tiếp nếu đã gửi yêu cầu hợp lệ qua môi trường số. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp tính năng này vào ứng dụng VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia để thống nhất đầu mối.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 1. Ảnh: Quang Khánh

Riêng đối với thời hạn cung cấp, công khai thông tin, trong dự thảo quy định “5 ngày làm việc”, “10 ngày làm việc”, “30 ngày” - đây đều là thời gian dài, không còn phù hợp với tốc độ xử lý số hiện nay. Trong khi Nghị quyết 57 đặt mục tiêu xử lý hồ sơ, cung cấp dịch vụ công theo thời gian thực hoặc trong ngày.

Vì vậy, đại biểu đề nghị, đối với thông tin đã có sẵn trong cơ sở dữ liệu điện tử, thời hạn cung cấp theo yêu cầu không quá 24 giờ; đối với thông tin cần tra cứu, tập hợp, không quá 3 ngày làm việc, nếu vượt quá, phải có giải trình và thông báo lý do cho người dân.

Theo ĐBQH Tạ Đình Thi, việc sửa Luật lần này phải thực sự tạo ra bước chuyển về chất, không chỉ giải quyết những bất cập của Luật 2016 bởi Nghị quyết số 57 đã mở đường cho tư duy đột phá, dám nghĩ dám làm, lấy chuyển đổi số làm động lực. "Vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, rà soát, sửa đổi toàn diện các điều khoản còn nặng về hình thức hành chính, tăng cường các quy định ưu tiên tiếp cận thông tin trên môi trường số, rút ngắn thời gian, đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân một cách thực chất, nhanh chóng và thuận lợi nhất", ĐBQH Tạ Đình Thi nhấn mạnh.

Phi Long; Ảnh: Quang Khánh