Tham vấn ý kiến góp ý cho dự án Luật Bưu chính và Luật đo lường

Sáng 11/8, tại Nhà khách Quốc hội phía Nam tại TPHCM, Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN) tổ chức hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: T.Luân.

Đây là hai dự án luật quan trọng và có tác động sâu rộng đến đời sống xã hội và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Bưu chính là hạ tầng thiết yếu của kinh tế số

Tại hội nghị, bà Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ KHCN) cho biết, việc hoàn thiện thể chế KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm theo Nghị quyết 57. Mục tiêu là biến thể chế thành lợi thế cạnh tranh, tạo nền tảng để KHCN thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Bà Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ KHCN) phát biểu. Ảnh: T.Luân.

Về nội dung các dự thảo luật, bà Quỳnh cho biết dự án Luật Bưu chính sẽ có những thay đổi lớn để phù hợp với thực tế phát triển. "Nếu trước đây bưu chính chủ yếu là gửi thư tay, thì nay đã chuyển dịch sang bưu gửi kích thước lớn và hoạt động mạnh mẽ trên môi trường thương mại điện tử", bà Quỳnh chia sẻ.

Đại diện Bộ KHCN cũng cho biết, mạng lưới bưu chính hiện nay gắn liền với hình ảnh các "shipper" và hệ thống vận tải hiện đại. Luật mới sẽ làm rõ sự giao thoa giữa bưu chính và vận tải hàng hóa; đồng thời giải quyết bài toán bưu chính công ích, đảm bảo người dân vùng sâu, vùng xa vẫn tiếp cận được hàng hóa thuận lợi.

Tại hội nghị, ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính (Bộ KHCN) cho biết, điểm mới quan trọng nhất của dự án luật là lần đầu tiên pháp luật khẳng định bưu chính là hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số. Để cụ thể hóa điều này, dự thảo luật phân loại doanh nghiệp thành hai nhóm: doanh nghiệp vận hành mạng và doanh nghiệp không vận hành mạng. Cách phân loại này dựa trên khả năng trực tiếp tổ chức, điều phối các thành phần cốt lõi của mạng lưới, thay vì chỉ căn cứ vào việc sở hữu hay thuê phương tiện.

Ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính (Bộ KHCN) phát biểu, chia sẻ về nội dung Dự án Luật Bưu chính. Ảnh: T.Luân.

Bên cạnh đó, ông Chung cho biết, dịch vụ bưu chính phổ cập cũng sẽ được mở rộng từ thư sang các gói kiện hàng hóa để đảm bảo người dân trên toàn quốc, đặc biệt là vùng sâu vùng xa, đều được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Thị trường bưu chính đã có sự thay đổi đột biến về quy mô và cơ cấu. Theo số liệu năm 2025, toàn thị trường xử lý khoảng 4,1 tỷ bưu gửi, tăng gấp 12 lần so với năm 2010. Sự bùng nổ của thương mại điện tử đã khiến bưu chính trở thành mạch máu của chuỗi cung ứng.

"Nếu mạng bưu chính bị gián đoạn, không chỉ doanh nghiệp chuyển phát bị ảnh hưởng mà hoạt động của người bán, sàn thương mại điện tử và người tiêu dùng đều bị tác động trực tiếp", đại diện Vụ Bưu chính (Bộ KHCN) nhấn mạnh.

Luật Đo lường: Chống gian lận từ cấp cơ sở

Đối với Luật Đo lường, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Nguyễn Như Quỳnh cho biết, những thay đổi của Luật này sẽ tác động sát sườn đến túi tiền của người dân, doanh nghiệp. Từ việc mua vàng đến mua xăng dầu hàng ngày, đo lường đóng vai trò sống còn trong việc đảm bảo tính minh bạch.

Đại diện nhiều cơ quan, đơn vị phía Nam tham dự hội nghị. Ảnh: T.Luân.

Điểm mới nổi bật trong dự án luật này là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Hoạt động kiểm tra đo lường sẽ được phân quyền sâu xuống địa phương, thậm chí đến cấp xã, phường. Bên cạnh đó, luật tập trung vào cắt giảm thủ tục hành chính. Trong đó, giảm bớt các điều kiện kinh doanh và thủ tục về dụng cụ đo lường nhưng vẫn đảm bảo sự giám sát chặt chẽ của Nhà nước.

Đặc biệt, dự án luật cũng gắn hoạt động quản lý nhà nước về đo lường với công nghệ số để tăng hiệu lực thực thi và phù hợp với thực tiễn.

Theo đại diện cơ quan soạn thảo, dự án luật Đo lường đã trải qua các vòng thẩm tra tại Quốc hội với sự đồng thuận cao. Dự kiến, Quốc hội khóa XVI sẽ xem xét thông qua đạo luật này tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026. Với quy mô tác động rộng lớn đến cả người dân và doanh nghiệp, Bộ KHCN mong muốn tiếp tục nhận được các ý kiến phản biện từ chuyên gia và báo chí để các đạo luật mang tính khả thi nhất khi đi vào cuộc sống.

Ông Trần Quý Giàu, Trưởng ban Đo lường thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ KHCN) chia sẻ nội dung về dự án Luật Đo lường. Ảnh: T.Luân.

Tại hội nghị, ông Trần Quý Giàu, Trưởng ban Đo lường thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ KHCN) cho biết, hoạt động đo lường hiện diện trong hầu hết giao dịch hàng ngày, từ mua xăng, đi taxi đến thanh toán tiền điện, nước. Vì vậy, sai số của phương tiện đo có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và chi phí của người tiêu dùng.

Theo ông Giàu, sau gần 15 năm thi hành, Luật Đo lường đã bộc lộ một số bất cập, trong đó có việc thiếu cơ sở dữ liệu số liên thông, chưa đáp ứng yêu cầu của các công nghệ mới như xe điện, hạt nhân lượng tử và chưa đồng bộ với mô hình thanh tra mới.

Do đó, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường lần này tập trung vào 3 nhóm chính sách: số hóa toàn diện hoạt động đo lường; huy động nguồn lực xã hội phát triển hạ tầng đo lường; cắt giảm thủ tục hành chính.

Theo dự thảo, mỗi phương tiện đo sẽ được định danh bằng mã số duy nhất, kết quả kiểm định được công nhận thông qua Chứng chỉ số (DCC), đồng thời áp dụng cơ chế cảnh báo tự động đối với phương tiện có nguy cơ sai lệch. Đáng chú ý, các phương tiện đo nhóm 2 như cột bơm xăng, công tơ điện, công tơ nước, những thiết bị tác động trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng sẽ tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ.

Trong khi đó, phương tiện đo (nhóm 1) phục vụ sản xuất nội bộ sẽ chuyển sang cơ chế tự công bố sự phù hợp. Hàng đóng gói sẵn được định lượng không có sự chứng kiến của người mua sẽ đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và chịu kiểm tra theo cơ chế hậu kiểm.

Theo đại diện cơ quan soạn thảo, cả hai dự án Luật Bưu chính và Luật đo lường đã được Chính phủ trình Quốc hội và hoàn thành bước thẩm tra ban đầu. Dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua các dự án luật tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026. Vì vậy, việc tiếp tục tham vấn, tiếp thu ý kiến góp ý cho hai dự án luật là bước quan trọng nhằm hoàn thiện các chính sách, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thực tiễn.

THÀNH LUÂN