Tạo cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm

Chiều 27/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ tham dự Phiên họp.

Trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng Dự án Luật phù hợp với triển khai Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Theo Bộ trưởng, Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) và Luật Đầu tư công đã được sửa đổi, bổ sung theo hướng thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và chủ động của ngân sách địa phương; đáp ứng vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bãi bỏ các nội dung không phù hợp với thực tiễn, giải quyết các bất cập, vướng mắc trong đầu tư công..

Tuy nhiên, triển khai thực hiện các quy định của Luật NSNN và Luật Đầu tư công liên quan đến chi đầu tư công vẫn còn một số bất cập, hạn chế; chưa có chế tài kết nối chặt chẽ giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn. Đồng thời vẫn còn điểm chênh lệch giữa hai Luật về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán, kế hoạch vốn, chuyển nguồn và thời hạn chuyển nguồn.

Vì vậy, việc hợp nhất hai Luật là đòi hỏi cấp thiết nhằm tạo lập cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất, tối giản thủ tục và chi phí tuân thủ, từ đó huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách cho tăng trưởng kinh tế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: VPQH

Theo đó, Dự thảo Luật được xây dựng trên nguyên tắc kế thừa tối đa các quy định hiện hành đang phát huy hiệu quả, đồng thời tinh chỉnh, lồng ghép để giảm thiểu thủ tục hành chính.

Dự thảo Luật cơ bản kế thừa quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước như Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Kiểm toán nhà nước, Chủ tịch nước, Bộ Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước, đơn vị dự toán ngân sách; quy định về nguồn thu, nhiệm vụ chi NSNN; lập dự toán, chấp hành ngân sách; kế toán, kiểm toán, quyết toán; công khai, giám sát NSNN và điều khoản thi hành.

Dự thảo Luật tập trung vào một số định hướng như: hợp nhất Kế hoạch tài chính và Kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm, tích hợp thống nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm trong dự toán chi đầu tư công; thống nhất nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách đối với cả chi đầu tư và chi thường xuyên.

Dự thảo cũng sửa đổi trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương trong đánh giá hiệu quả đầu tư xuyên suốt các khâu; giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều nội dung của Luật Đầu tư công hiện hành để tăng tính chủ động, linh hoạt (như tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư; gia hạn thời gian bố trí vốn...).

Đáng chú ý, Dự thảo Luật quy định về đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, hiệu quả đầu tư công, trong đó quy định rõ trách nhiệm của các Bộ, cơ quan trung ương, địa phương chịu trách nhiệm đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong đầu tư công từ khâu đề xuất, xây dựng dự án và trong tổ chức thực hiện, giải ngân vốn theo đúng dự toán được giao và gắn với đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ;

Bên cạnh đó, Dự thảo Luật sửa đổi một số nội dung về quản lý NSNN để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, ứng phó kịp thời các tình huống phát sinh, như: cho phép phân bổ sử dụng số tăng thu ngân sách trong quá trình chấp hành ngân sách; sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính để thực hiện các nhiệm vụ ứng phó tình huống cấp bách vì lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô...

Giải quyết tận gốc các vướng mắc gây ách tắc thực tiễn

Nêu ý kiến về định hướng xây dựng Dự án Luật NSNN (hợp nhất), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành về sự cần thiết, căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn ban hành Luật NSNN (hợp nhất).

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ và các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: VPQH

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh, việc hợp nhất hai Luật phải gắn liền với hoàn thiện chính sách phân bổ nguồn lực, quản lý đầu tư công và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước. Đạo luật mới cần bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, giữ vững vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, đồng thời phát huy tính chủ động của ngân sách địa phương; tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.

Tại Phiên họp, các đại biểu tập trung cho ý kiến về việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; tích hợp việc phân bổ, giao kế hoạch đầu tư công hằng năm vào quy trình phân bổ, giao dự toán chi NSNN hằng năm; các cơ chế về tăng tính chủ động, linh hoạt trong chấp hành ngân sách; kỷ luật tài chính ngân sách và hiệu quả đầu tư công; lộ trình xây dựng, kết nối hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu thống nhất và cơ chế công khai việc thống nhất quy trình quản lý ngân sách với quy trình quản lý đầu tư công…

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, UBTVQH cơ bản nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật NSNN (hợp nhất); đề nghị Chính phủ rà soát, cân nhắc kỹ tên gọi của Luật, đánh giá tác động kỹ lưỡng để Luật sau khi ban hành có tính ổn định cao, việc hợp nhất phải đặt trong tổng thể hoàn thiện chính sách thu, chi ngân sách, cơ chế phân bổ nguồn lực và quản lý đầu tư công.

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, Luật không chỉ lồng ghép kỹ thuật đơn thuần mà phải giải quyết tận gốc các vướng mắc gây ách tắc thực tiễn; bảo đảm tính linh hoạt trong chuyển nguồn, cơ chế hỗ trợ chéo mang tính liên kết vùng và đảm bảo đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Dự thảo Luật cần chuyển sang tư duy quản trị, quy trình quản lý và trách nhiệm đối với toàn bộ nguồn lực tài chính công; tiến tới thống nhất quản lý, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với rõ trách nhiệm; bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương, vai trò quyết định, giám sát của Quốc hội và HĐND các cấp; tuyệt đối không tạo khoảng trống pháp lý hoặc giảm mức độ kiểm soát tài chính công.

Đ. KHOA