Hợp nhất quy trình quản lý nguồn lực tài chính công

Chiều ngày 27/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp.

Khắc phục chồng chéo trong quản lý ngân sách và quản lý đầu tư công

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc tồn tại đồng thời hai luật (Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công) dẫn đến một số bất cập, hạn chế, như việc giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự thời gian giữa quy trình dự toán ngân sách và kế hoạch đầu tư công dẫn đến trùng lặp trong quy trình, thủ tục quản lý đầu tư công.

Từ thực tiễn đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh sự cần thiết phải hợp nhất hai luật nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất, giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí cho các cấp, các ngành, huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, dự thảo luật chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc. Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung về trình tự, thủ tục và những vấn đề thường có biến động trong khi triển khai.

Một trong những nội dung quan trọng của dự thảo là sẽ hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước với kế hoạch đầu tư công, bao gồm hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch tài chính 5 năm, hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách nhà nước.

Nhằm mở rộng dư địa ứng phó khẩn cấp và linh hoạt trong điều hành, dự thảo Luật dự kiến bổ sung một số chính sách mới về phân bổ và sử dụng nguồn dự phòng ngân sách nhà nước trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, quỹ dự trữ tài chính, tăng thu và dự toán chi còn lại để bổ sung chi ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia; chuyển nguồn chi ngân sách nhà nước và thời hạn chi các khoản được chuyển nguồn…

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Về các nội dung cụ thể, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm và kế hoạch tài chính 5 năm; chủ trương thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi ngân sách nhà nước với giao kế hoạch đầu tư công hằng năm. Tuy nhiên, nhiều định hướng lớn về phân cấp, phân quyền vẫn còn các luồng ý kiến khác nhau cần được làm rõ.

Theo đó, đối với quyền phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương, đa số ý kiến đề nghị tiếp tục giữ thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương của kế hoạch đầu tư công 5 năm như quy định hiện hành nhằm đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu chủ động, linh hoạt trong điều hành với cơ chế kiểm soát, bảo đảm an ninh tài chính quốc gia và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Liên quan đến đề xuất cho phép phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành ngân sách, dù đa số nhất trí, vẫn có một số ý kiến đề nghị cân nhắc, vì quy định này có thể làm giảm động lực nâng cao chất lượng lập dự toán, dự toán thu quá thận trọng để phát sinh tăng thu trong quá trình điều hành, ảnh hưởng đến tính chính xác của dự toán.

Về cơ chế kiểm soát hiệu quả đầu tư công, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu hoàn thiện theo hướng quy định rõ hơn về hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư đối với dự án đầu tư, trách nhiệm của các cơ quan trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư, cơ chế đánh giá sau khi dự án hoàn thành đưa vào khai thác sử dụng và công khai kết quả đánh giá, trách nhiệm đối với các trường hợp dự án không đạt mục tiêu hoặc hiệu quả thấp.

Từng đồng ngân sách phải được phân bổ đúng chỗ, đúng mục đích

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công là bước đột phá quan trọng để khắc phục tình trạng “vốn chờ dự án” hay “dự án chờ vốn”, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.

Chủ tịch Quốc hội cũng khẳng định, việc hợp nhất hai luật không đơn thuần là phép cộng cơ học giữa hai văn bản pháp luật, mà phải là sự hợp nhất về tư duy quản trị, quy trình quản lý và trách nhiệm đối với toàn bộ nguồn lực tài chính công của quốc gia.

“Nguồn lực quốc gia là hữu hạn, yêu cầu phát triển rất lớn. Vì vậy, từng đồng ngân sách phải được phân bổ đúng chỗ, sử dụng đúng mục đích và tạo giá trị cao nhất cho đất nước và nhân dân” - Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Phát biểu giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã làm rõ một số vấn đề được các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm, đồng thời khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc chấn chỉnh kỷ luật tài chính ngân sách.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp.

Theo Bộ trưởng, quá trình xây dựng luật được chỉ đạo rất quyết liệt và tiến hành kỹ lưỡng. Dự thảo đã được sửa đổi, hoàn thiện tới lần thứ 17 sau nhiều vòng lấy ý kiến của các bộ, ngành, địa phương trên cả nước.

Làm rõ về tinh thần của dự thảo, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo bám sát Nghị quyết số 66-NQ/TW với các nguyên tắc cơ bản là loại bỏ trùng lắp và bất cập trong thực tiễn, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, dựa trên kết quả đầu ra và đặc biệt là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý ngân sách.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, dự thảo thực hiện nghiêm quy định của Kết luận số 18-KL/TW là phải đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của từng chương trình, dự án, áp dụng không chỉ trong chi đầu tư, mà cả chi thường xuyên.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành dự án luật, khắc phục sự giao thoa trùng lặp giữa quy trình quản lý ngân sách nhà nước và quy trình quản lý đầu tư công.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng đề nghị Chính phủ rà soát, đánh giá tác động kỹ lưỡng để đảm bảo tính ổn định. Việc xây dựng luật mới “phải thực chất, không chỉ lồng ghép kỹ thuật các quy định hiện hành, mà cần phải xử lý được các bất cập của từng luật gây ách tắc trong việc triển khai thực tiễn của chi ngân sách và đặc biệt là triển khai các dự án” - Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ.

Theo đó, dự án luật phải được xây dựng theo tư duy quản trị, quy trình quản lý, trách nhiệm đối với toàn bộ việc quản lý nguồn lực tài chính công của quốc gia, và khắc phục tình trạng còn chia cắt thiếu đồng bộ, thủ tục đầu tư còn kéo dài. Quá trình hợp nhất luật phải tiến tới thống nhất quản lý, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao hiệu quả phân cấp, phân quyền để “rõ trách nhiệm”, chứ không phải “phân tán trách nhiệm". Đồng thời, dự thảo không được làm phát sinh khoảng trống pháp lý và không làm giảm mức độ kiểm soát đối với nguồn lực tài chính của Nhà nước./.

Hoàng Yến