Tăng hiệu quả thu ngân sách từ kinh tế đêm

Khu phố đi bộ Bùi Viện tại Thành phố Hồ Chí Minh nhộn nhịp du khách mỗi đêm. (Ảnh TÙNG ANH)

KINH TẾ ĐÊM BÙNG NỔ, GIA TĂNG NGUỒN THU

Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của mô hình kinh tế đêm, đặc biệt tại các phường trung tâm như: Sài Gòn, Bến Thành, Tân Định, Cầu Ông Lãnh. Những khu vực này đóng vai trò hạt nhân, hình thành không gian dịch vụ hiện đại, đa dạng, góp phần định hình diện mạo một nền kinh tế đêm đặc trưng của đô thị năng động, sáng tạo.

Thực hiện Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 27/7/2020 của Thủ tướng Chính phủ về đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động thí điểm nhiều loại hình dịch vụ kinh tế đêm trong các lĩnh vực ẩm thực, giải trí, mua sắm, văn hóa-nghệ thuật và trải nghiệm đô thị. Đây được xác định là một trong những định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố đến năm 2030.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của kinh tế đêm đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước, nhất là quản lý thuế. Ông Bùi Quang Trung, Trưởng thuế Cơ sở 1, Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, trong điều kiện hoạt động kinh doanh diễn ra liên tục, đa dạng về hình thức, gắn chặt với thương mại điện tử và nền tảng số, phương thức quản lý thuế truyền thống không còn phù hợp. Thu đúng, thu đủ, chống thất thu, tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch trở thành nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài. Trên cơ sở đó, Thuế Cơ sở 1 đã xác định quản lý thuế đối với hoạt động kinh tế đêm là một nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý thu ngân sách nhà nước.

Kết quả bước đầu cho thấy những chuyển biến tích cực. Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước do Thuế Cơ sở 1 thực hiện đạt 21.360 tỷ đồng, vượt 20% dự toán; trong đó, thu từ khu vực kinh tế đạt 15.530 tỷ đồng, vượt 18% dự toán. Riêng đối với lĩnh vực kinh tế đêm, cơ quan thuế đã thống kê được 5.850 người nộp thuế tham gia, gồm 2.850 doanh nghiệp và 3.000 hộ kinh doanh, chiếm khoảng 16% tổng số người nộp thuế đang hoạt động trên địa bàn.

Trước sự phát triển nhanh chóng, đa dạng và ngày càng phức tạp của kinh tế đêm, Thuế Cơ sở 1 đã xác lập bốn nhiệm vụ trọng tâm: Quản lý toàn diện các chủ thể tham gia, nhất là nhóm chưa đăng ký, chưa kê khai thuế; đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý; và tăng cường phối hợp liên ngành với chính quyền cơ sở và các lực lượng chức năng.

Trên cơ sở đó, Thuế Cơ sở 1 đã ban hành và triển khai chuyên đề nâng cao hiệu quả quản lý thuế, chống thất thu đối với hoạt động kinh tế đêm. 3 tổ thuế chuyên trách được phân công nhiệm vụ cụ thể, gắn quản lý thuế với thực tiễn hoạt động kinh doanh. Công tác tuyên truyền được triển khai đồng bộ thông qua việc gửi thông tin đến toàn bộ 5.850 doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh, hướng dẫn sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, ứng dụng eTax Mobile và thực hiện kê khai sát với doanh thu thực tế.

Đặc biệt, công tác rà soát, kiểm đếm thực tế được tăng cường. Lãnh đạo Thuế Cơ sở 1 trực tiếp chỉ đạo các đoàn kiểm đếm phối hợp cán bộ kinh tế phường, công an phường khảo sát, ghi hình tại các tuyến phố trọng điểm như: Bùi Viện, Đề Thám, Mạc Thị Bưởi, Nguyễn Huệ, Lê Lợi…, qua đó xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý thuế với 3.000 hộ kinh doanh và 2.850 doanh nghiệp hoạt động kinh tế đêm. Nhờ quản lý chặt chẽ, số thu từ lĩnh vực này tăng rõ rệt: Thu từ doanh nghiệp đạt 1.962 tỷ đồng, tăng 39% so với cùng kỳ; thu từ hộ kinh doanh đạt 72 tỷ đồng, tăng 50%.

Việc kiểm tra, chống thất thu được triển khai đồng bộ thông qua đối chiếu dữ liệu tài khoản ngân hàng, máy POS với doanh thu kê khai; kiểm soát hóa đơn điện tử; rà soát ngành nghề kinh doanh thực tế; phối hợp chia sẻ dữ liệu với các cơ quan chuyên môn; kiểm tra hành vi chia nhỏ doanh thu, lập nhiều pháp nhân cùng địa điểm. Kết quả, năm 2025, cơ quan thuế đã kiểm tra 270 doanh nghiệp, truy thu và xử phạt hơn 32 tỷ đồng, giảm lỗ 421 tỷ đồng và giảm khấu trừ 15 tỷ đồng.

PHỐI HỢP CHẶT CHẼ QUẢN LÝ THUẾ

Từ thực tiễn quản lý thuế từ kinh tế đêm của Thuế Cơ sở 1 tại khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều bài học kinh nghiệm được rút ra. Ông Trung nhấn mạnh, quản lý thuế phải phù hợp từng ngành nghề; công chức thuế cần vững chuyên môn, giỏi công nghệ và kỹ năng tuyên truyền. Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu điện tử tập trung cần được xây dựng; đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các ngành, các cấp chính quyền cơ sở.

Tuy nhiên, quản lý thuế đối với kinh tế đêm vẫn còn không ít khó khăn, từ bất cập về chính sách, tình trạng né thuế thông qua hạch toán tập trung, lập nhiều pháp nhân, đến áp lực trong thực thi công vụ và hạn chế về thời gian kiểm tra ngoài giờ hành chính. Trước thực tế đó, Thuế Cơ sở 1 đã đề xuất nhiều kiến nghị nhằm hoàn thiện cơ chế hậu kiểm, điều chỉnh phương thức kê khai thuế theo địa điểm kinh doanh, phân cấp quản lý phù hợp, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả giám sát.

Năm 2026, Thuế Cơ sở 1 cũng đề ra năm nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao hiệu quả thu ngân sách kinh tế đêm như định kỳ tổ chức các chương trình hội thảo tuyên truyền chính sách thuế; tiếp tục vận động các đơn vị đăng ký, sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền; phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở, các đơn vị liên quan trong công tác quản lý thuế.

Kinh tế đêm không chỉ đơn thuần là kéo dài thời gian hoạt động kinh doanh, mà là một hệ sinh thái kinh tế phức hợp, gắn với trải nghiệm đô thị và động lực tăng trưởng mới. Quản lý hiệu quả thuế ở lĩnh vực này không chỉ góp phần tăng thu ngân sách, mà còn là trách nhiệm chính trị trong xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, hiện đại. “Vượt qua khó khăn hiện hữu, với quyết tâm cao, giải pháp đồng bộ và sự chỉ đạo sát sao của các cấp, ngành, công tác quản lý thuế đối với kinh tế đêm tại Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước đi vào chiều sâu”, ông Trung nhấn mạnh.

ANH TUẤN